Orzeczenie · 2024-02-14

IV KA 1086/23

Sąd
Sąd Okręgowy w Świdnicy
Miejsce
Świdnica
Data
2024-02-14
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko czci i nietykalnościWysokaokręgowy
zniesławienieart. 216 kkzasada skargowościakt oskarżeniapostępowanie karnesąd odwoławczysąd pierwszej instancjiuchylenie wyrokuponowne rozpoznanie sprawy

Sąd Okręgowy w Świdnicy, rozpoznając apelację pełnomocnika oskarżyciela prywatnego J. W., uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie z dnia 25 października 2023 r. (sygn. akt II K 553/21), którym uniewinniono oskarżonego M. B. od zarzutów popełnienia czynów z art. 216 § 1 Kodeksu karnego. Sąd odwoławczy uznał, że apelacja była skuteczna w zakresie zarzutu obrazy przepisów postępowania, a konkretnie art. 14 § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. (choć powiązanie z tym drugim przepisem uznano za niezasadne, gdyż oskarżyciel prywatny był uprawniony do wniesienia aktu oskarżenia). Kluczowym błędem Sądu Rejonowego było uznanie, że błędne określenie daty (11 lipca 2021 r.) i miejsca (B.) zdarzenia w prywatnym akcie oskarżenia, podczas gdy faktycznie zdarzenie miało miejsce 12 lipca 2021 r. w O., stanowiło wyjście poza ramy oskarżenia i wymagało wniesienia nowego aktu oskarżenia. Sąd Okręgowy, odwołując się do bogatego orzecznictwa Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych, wyjaśnił, że zasada skargowości (art. 14 § 1 k.p.k.) ogranicza ramy postępowania do historycznego zdarzenia opisanego w akcie oskarżenia, a nie do poszczególnych elementów opisu. Sąd jest uprawniony do dokonania własnych ustaleń faktycznych co do daty, miejsca czy innych znamion czynu, o ile dotyczy to tego samego zdarzenia historycznego, a tożsamość czynu jest badana przez pryzmat niezmienności przedmiotu ochrony, kręgu podmiotów i przede wszystkim osoby pokrzywdzonej. W niniejszej sprawie, mimo błędnego wskazania daty i miejsca, zarówno oskarżony, jak i oskarżyciel prywatny oraz świadkowie mieli jasność co do tego, o jakie zdarzenie chodziło (incydent związany z zalaniem piwnicy). W związku z powyższym, Sąd Okręgowy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu należy przeprowadzić postępowanie dowodowe od początku, ustalić faktyczną datę i miejsce zdarzenia, a następnie ocenić, czy zachowanie oskarżonego realizuje znamiona zarzucanych mu czynów, rozstrzygając również kwestię, czy były to dwa odrębne czyny, czyn ciągły, czy ciąg przestępstw.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja zasady skargowości w procesie karnym, zwłaszcza w kontekście błędów w opisie czynu w akcie oskarżenia (data, miejsce) i możliwości dokonania przez sąd własnych ustaleń faktycznych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy głównie spraw karnych z prywatnym aktem oskarżenia, gdzie kluczowe jest ustalenie tożsamości zdarzenia historycznego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy błędne określenie daty i miejsca zdarzenia w prywatnym akcie oskarżenia, przy jednoczesnej jasności stron co do przedmiotu oskarżenia, stanowi wyjście poza ramy oskarżenia i obliguje sąd do uniewinnienia lub wniesienia nowego aktu oskarżenia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, błędne określenie daty i miejsca zdarzenia w prywatnym akcie oskarżenia, jeśli strony postępowania (oskarżony, oskarżyciel, świadkowie) mają jasność co do tego, o jakie zdarzenie historyczne chodzi, nie stanowi wyjścia poza ramy oskarżenia i nie obliguje sądu do uniewinnienia lub wniesienia nowego aktu oskarżenia. Kluczowa jest tożsamość zdarzenia historycznego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uznał, że zasada skargowości (art. 14 § 1 k.p.k.) ogranicza ramy postępowania do historycznego zdarzenia, a nie do jego literalnego opisu. Sąd jest uprawniony do dokonania własnych ustaleń faktycznych, o ile dotyczy to tego samego zdarzenia historycznego, a tożsamość czynu jest badana przez pryzmat niezmienności przedmiotu ochrony, kręgu podmiotów i przede wszystkim osoby pokrzywdzonej. W tej sprawie, mimo błędów w dacie i miejscu, strony miały jasność co do przedmiotu sporu.

Czy sąd odwoławczy, uchylając wyrok sądu pierwszej instancji, może przekazać sprawę do ponownego rozpoznania temu samemu sądowi, który wydał uchylone orzeczenie?

Odpowiedź sądu

Tak, sąd odwoławczy może uchylić wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, nawet jeśli sędzia, który brał udział w wydaniu uchylonego orzeczenia, podlegałby wyłączeniu od orzekania w dalszym postępowaniu zgodnie z art. 40 § 1 pkt 7 k.p.k. Przepis ten dotyczy sytuacji, gdy sędzia orzeka w tej samej instancji.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy odrzucił wniosek alternatywny apelującego o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do 'dalszego prowadzenia' temu samemu sądowi, wskazując, że jest to niedopuszczalne i sprzeczne z brzmieniem art. 454 § 1 k.p.k. oraz art. 40 § 1 pkt 7 k.p.k. w kontekście wyroku sądu pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
M. B.osoba_fizycznaoskarżony
J. W.osoba_fizycznaoskarżyciel prywatny

Przepisy (8)

Główne

k.p.k. art. 14 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Ramy postępowania jurysdykcyjnego określone są przez zdarzenie historyczne opisane w akcie oskarżenia, a nie przez poszczególne elementy tego opisu. Zasada skargowości nie ogranicza sądu w ustaleniach wszystkich cech faktycznych tego zdarzenia oraz w zakresie oceny prawnej rozpoznawanego czynu.

k.p.k. art. 454 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd odwoławczy; w przypadku uchylenia wyroku przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.

k.k. art. 216 § § 1

Kodeks karny

Przepis dotyczący przestępstwa zniesławienia.

Pomocnicze

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 9

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy braku skargi uprawnionego oskarżyciela, co zostało uznane za niezasadne w kontekście zarzutu apelacji.

k.p.k. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy oczywistej omyłki pisarskiej, która została uznana za bezpodstawnie zastosowaną do kwestii daty i miejsca zdarzenia.

k.p.k. art. 487

Kodeks postępowania karnego

Wymóg wskazania miejsca i czasu popełnienia czynu w akcie oskarżenia.

k.p.k. art. 438

Kodeks postępowania karnego

Podstawy apelacji, w tym obraza przepisów postępowania (pkt 2) i błąd w ustaleniach faktycznych (pkt 3).

k.p.k. art. 40 § § 1 pkt 7

Kodeks postępowania karnego

Podstawa wyłączenia sędziego od orzekania w sytuacji, gdy brał udział w wydaniu orzeczenia, które zostało uchylone (dotyczy tej samej instancji).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzut obrazy przepisów postępowania dotyczący błędnej interpretacji zasady skargowości przez sąd pierwszej instancji w kontekście ustalenia daty i miejsca zdarzenia.

Odrzucone argumenty

Zarzut obrazy prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu. • Zarzut obrazy przepisów postępowania w zakresie powiązania art. 14 § 1 k.p.k. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. • Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych dotyczący uznania, że oskarżyciel prywatny błędnie określił datę i miejsce zdarzenia. • Wniosek o zmianę wyroku i ukaranie oskarżonego. • Wniosek o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia.

Godne uwagi sformułowania

zasada skargowości nie ogranicza sądu w ustaleniach wszystkich cech faktycznych tego zdarzenia oraz w zakresie oceny prawnej rozpoznawanego czynu • opis czynu zawarty w zarzucie skargi uprawnionego oskarżyciela stanowi jedynie procesową hipotezę, podlegającą ustawicznej weryfikacji • tożsamość czynu zarzucanego i przypisanego badana powinna być indywidualnie, w odniesieniu do konkretnych ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie, z odwołaniem do pojęcia zdarzenia historycznego i jego granic

Skład orzekający

Agnieszka Połyniak

przewodnicząca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady skargowości w procesie karnym, zwłaszcza w kontekście błędów w opisie czynu w akcie oskarżenia (data, miejsce) i możliwości dokonania przez sąd własnych ustaleń faktycznych."

Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw karnych z prywatnym aktem oskarżenia, gdzie kluczowe jest ustalenie tożsamości zdarzenia historycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej zasady procesowej - skargowości - i pokazuje, jak jej błędna interpretacja przez sąd pierwszej instancji może prowadzić do wadliwego rozstrzygnięcia. Jest to pouczające dla prawników procesowych.

Błąd w dacie i miejscu zdarzenia nie zawsze oznacza wyjście poza ramy oskarżenia – Sąd Okręgowy wyjaśnia zasadę skargowości.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst