IV K 35/17

Sygn. akt IV K 35/17 WYROK ŁĄCZNY W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 maja 2017 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach w IV Wydziale Karnym w składzie : Przewodniczący: SSO Barbara Kempińska - Krawczyk Protokolant : A. S. w obecności Prokuratora Krystyny Marchewki po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2017 r. sprawy M. M. (1) ( M. ), syna H. i K. zd. W. , urodzonego (...) w B. prawomocnie skazanego: I. wyrokiem Sądu Rejonowego w R. z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt VI K 579/11 za przestępstwo z art. 278 §1 k.k. , popełnione w dniu 22 lutego 2011 r. na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 2 lat i karę grzywny w wymiarze 30 stawek dziennych, przy przyjęciu, iż jedna stawka dzienna wynosi 10 zł; nadto, zwolniono skazanego od ponoszenia kosztów sądowych; Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2015 r. Sąd Rejonowy w R. orzekł wobec skazanego wykonanie zastępczej kary 15 dni pozbawienia wolności w zamian za w/w grzywnę w wysokości 30 stawek dziennych; II. wyrokiem Sądu Okręgowego w G. z dnia 25 listopada 2013 r., sygn. akt IV K 38/13 za przestępstwo z art. 18 §3 k.k. w zw. z art. 148 §1 k.k. , popełnione w nocy z 7 na 8 stycznia 2013 r. na karę 6 lat pozbawienia wolności przy zas. art. 60 § 1 i 6 pkt 2 k.k. , z zaliczeniem na poczet tej kary okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od 10 stycznia do 25 listopada 2013 r., zwolniono skazanego od ponoszenia kosztów sądowych; Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt II AKa 33/14, został utrzymany w mocy . stosując art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 396) o r z e k a 1. na mocy art. 85 k.k. , art. 86 §1 k.k. i art. 89 §1a k.k. łączy skazanemu M. M. (1) ( M. ) kary pozbawienia wolności orzeczone wyrokami opisanymi powyżej w punkcie I (VI K 579/11) i II (IV K 38/13) i wymierza karę łączną 6 (sześciu) lat pozbawienia wolności ; 2. na mocy art. 577 k.p.k. na poczet kary łącznej pozbawienia wolności orzeczonej w punkcie 1 sentencji zalicza M. M. (1) ( M. ) : - okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie IV K 38/13, tj. okres od 10 stycznia do 25 listopada 2013 r.; - pozostały okres kary już odbytej w sprawie IV K 38/13, tj. okres od 26 listopada 2013 r. do nadal; 3. na podstawie art. 576 §1 k.p.k. stwierdza, że pozostałe rozstrzygnięcia zawarte w połączonych wyrokach podlegają odrębnemu wykonaniu; 4. na mocy art. 624 §1 k.p.k. zwalnia skazanego M. M. (1) ( M. ) od ponoszenia kosztów sądowych, obciążając nimi Skarb Państwa. Sygn. akt IV K 35/17 M. M. (1) został skazany prawomocnymi wyrokami: I. Sądu Rejonowego w R. z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt VI K 579/11 za przestępstwo z art. 278 §1 k.k. popełnione w dniu 22 lutego 2011 r. na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 2 lat i karę grzywny w wymiarze 30 stawek dziennych, przy przyjęciu, iż jedna stawka dzienna wynosi 10 zł. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2015 r. Sąd Rejonowy w R. orzekł wobec skazanego wykonanie zastępczej kary 15 dni pozbawienia wolności w zamian za w/w grzywnę w wysokości 30 stawek dziennych; II. Sądu Okręgowego w G. z dnia 25 listopada 2013 r., sygn. akt IV K 38/13 za przestępstwo z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k. , popełnione w nocy z 7 na 8 stycznia 2013 r. na karę 6 lat pozbawienia wolności przy zas. art. 60 § 1 i 6 pkt 2 k.k. Na poczet wymierzonej kary zaliczono skazanemu okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od 10 stycznia do 25 listopada 2013 r. Wyrok ten został zaskarżony, a następnie utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt II AKa 33/14. Skazany M. M. (1) wystąpił z wnioskiem o wydanie wyroku łącznego (k. 2) i zwolnienie z kosztów sądowych (k.3). Następnie na rozprawie skazany złożył wniosek w przedmiocie zawieszenia pozostałej części kary orzeczonej wyrokiem łącznym (k. 26, 28v). Na wstępie wskazać należy, że zgodnie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku o zmianie ustaw) - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Oz. U. z 20 marca 2015 r. poz. 396 ) przepisy znowelizowanego Rozdziału IX Kodeksu Karnego nie mają zastosowania do kar prawomocnie orzeczonych przed dniem wejścia w życie ustawy, chyba, że zachodzi potrzeba orzeczenia kary łącznej w związku z prawomocnym skazaniem po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, które miało miejsce z dniem 1 lipca 2015 roku. Wobec skazanego M. M. (1) wyrok Sądu Rejonowego w R. z dnia 13 marca 2013 r. sygn. akt VI K 579/11 uprawomocnił się dnia 30 marca 2013 r., natomiast wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 25 listopada 2013 r., sygn. akt 1Y K 38/13 uprawomocnił się 6 marca 2014 roku, a zatem przed dniem wejścia w życie w/w ustawy. Z tego względu zastosowanie w sprawie skazanego znajdzie treść przepisów Rozdziału IX Kodeksu Karnego sprzed nowelizacji. W myśl przepisu art. 85 k.k. , w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 lipca 2015 r., jeżeli sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw, zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne podlegające łączeniu, sąd orzeka karę łączną, biorąc za podstawę kary z osobna wymierzone za zbiegające się przestępstwa. Warunkiem pozwalającym na połączenie orzeczonych w poszczególnych wyrokach kar i wymierzenie kary łącznej jest, zatem okoliczność, aby przestępstwa były popełnione wcześniej, niż zapadł wyrok, chociażby nieprawomocny. Zaznaczyć należy przy tym, że możliwe jest wystąpienie nie tylko jednego zbiegu realnego, ale i dalszych, przy spełnieniu warunków wskazanych w art. 85 k.k. Zgodnie z ugruntowanym poglądem wyrażonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego określony w art. 85 k.k. zwrot „zanim zapadł pierwszy wyrok” odnosi się do pierwszego chronologicznie wyroku, który zapadł przed popełnieniem przez sprawcę kolejnego (kolejnych) przestępstwa ( por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2005 r. I KZP 36/04, opubl. W OSNKW 2005/2/13). Zestawienie dat powyższych wyroków wskazuje, że pierwszy wyrok w sprawie Sądu Rejonowego w R. (VI K 579/11) zapadł w dniu 13 marca 2013r., natomiast przestępstwo objęte wyrokiem w sprawie Sądu Okręgowego w G. (IV K 38/13) popełnione zostało w nocy z 7 na 8 stycznia 2013 r., czyli zanim zapadł pierwszy wyrok. Zachodzi, zatem realny zbieg przestępstw w rozumieniu art. 85 k.k. W tym miejscu przypomnieć należy, że wyrokiem Sądu Rejonowego w R. (VI K 579/11) M. M. (1) został skazany na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności, z warunkowym zawieszeniem wykonania kary na okres próby wynoszący 2 lata oraz karę grzywny w wymiarze 30 stawek dziennych przy przyjęciu, że jedna stawka dzienna wynosi 10 złotych. Z uwagi na to, iż skazany nie wykonał kary grzywny Sąd Rejonowy w R. postanowieniem z 29 kwietnia 2015 r. orzekł wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności w wymiarze 15 dni. Natomiast wyrokiem w sprawie Sądu Okręgowego w G. (IV I< 38/13) skazanemu wymierzono karę 6 lat pozbawienia wolności. Nadmienić należy, iż zgodnie z utrwalonym w judykaturze stanowiskiem kara zastępcza pozbawienia wolności jest karą inną rodzajowo niż kara pozbawienia wolności i nie podlega łączeniu. Przykładem tego stanowiska jest wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 2006 r. V KK 487/05 zgodnie, z którym „w myśl przepisów art. 87 i 88 k.k. dopuszczalne jest połączenie: kary pozbawienia wolności i kary ograniczenia wolności, kary 25 lat pozbawienia wolności i kary pozbawienia wolności, kąty dożywotniego pozbawienia wolności i kary pozbawienia wolności. Ponadto, zgodnie z uregulowaniem zawartym w art. 89 k.p.k. , dopuszczalne jest połączenie kar pozbawienia wolności, ograniczenia wolności albo grzywny orzeczonych z warunkowym zawieszeniem ich wykonania i bez warunkowego zawieszenia wykonania, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 69 k.k. Przepisy Kodeksu Karnego nie przewidują natomiast możliwości połączenia kary zasadniczej pozbawienia wolności oraz kary zastępczej pozbawienia wolności” (i OSNKW 2006/6/59, Proki Pr.-wkŁ 2006/10/1, BiuLSN 2006/6/15, Wokanda 2006/12/22). Odnosząc się do normy art. 89 § 1 k.k. regulującej zasady wymierzania kary łącznej wskazać należy, iż do dnia wejścia w życie przepisu art. 89 § la k.k. , czyli do dnia 8 czerwca 2010 r., norma prawna zawarta w art. 89 § 1 k.k. formułowała zakaz orzekania bezwzględnej kary pozbawienia wolności, jako kary łącznej w sytuacji, gdy obok bezwzględnej kary jednostkowej pozbawienia wolności istniała także podlegająca łączeniu kara pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono. W odniesieniu do przestępstw popełnionych od dnia 8 czerwca 2010 r. przepisy art. 85 k.k. w zw. z art. 89 § 1 k.k. w zw. z art. 89 § la k.k. stanowią podstawę do orzeczenia w takiej sytuacji łącznej kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia wykonania (tak też wyrok SN z dnia 7.11.2014 r. sygn. akt II KK 284/14). W związku z powyższym, jako że w omawianym zbiegu przestępstw, wszystkie przestępstwa popełnione zostały po dniu 8 czerwca 2010 r., Sąd był uprawniony do wymierzenia kary łącznej z warunkowym zawieszeniem (pod warunkiem spełnienia przesłanek z art. 89 § 1 k.k. w brzmieniu sprzed 1 lipca 2015 r.) lub bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. Wskazać przy tym należy, iż w świetle 89 § 1 k.k. w brzmieniu sprzed 1 lipca 2015 r. w razie skazania za zbiegające się przestępstwa na kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem i bez warunkowego zawieszenia ich wykonania Sąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary łącznej tylko, jeżeli zachodzą przesłanki zawarte w art. 69 k.k. A zatem art. 89 k.k. określając zasady warunkowego zawieszenia kary łącznej, odsyła do przesłanek wskazanych w art. 69 k.k. Zasadniczą przesłanką stosowania dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności wynikająca z przepisu art. 69 § 1 k.k. jest, aby kara podlegająca warunkowemu zawieszeniu, w tym wypadku kara łączna pozbawienia wolności, nie przekraczała wymiaru 2 lat. W przypadku skazanego M. M. (1) minimalny wymiar kar łącznej, jaka mogła być orzeczona wynosi 6 lat pozbawienia wolności, a zatem nie zachodzą przesłanki do warunkowego zawieszenia jej wykonania wskazane w art. 69 k.k. Na marginesie nadmienić jedynie należy, że przy obecnym brzmieniu przepisu art. 89 § 1 k.k. warunkowo zawieszona może być jedynie kara łączna w wymiarze nieprzekraczającym roku, jeżeli sprawca w czasie popełnienia każdego z przestępstw nie był skazany na karę pozbawienia wolności i jeżeli jest to wystarczające do osiągnięcia wobec niego celów kary. Orzekając karę łączną, Sąd kieruje się dyrektywami określonymi w art. 86 § 1 k.k. Zgodnie z tym przepisem Sąd wymierza karę łączną w granicach od najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich sumy. Jednakże zważyć należy, iż w niniejszej sprawie wszystkie kary za popełnione przez skazanego M. M. (1) przestępstwa zostały wymierzone wyrokami zapadłymi przed dniem 1 lipca 2015 r., a zatem, mając na względzie regułę intertemporalną zawartą w art. 19 ust. 1 powołanej ustawy nowelizującej wyrok łączny zapadł na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów o karze łącznej. Tym niemniej jednak odwołując się do znowelizowanego brzmienia art. 4 § 2 k.k. , przyjąć należy, że kara łączna orzeczona na podstawie poprzednio obowiązujących unormowań nic może przekroczyć górnej granicy wynikającej z przepisów obowiązujących w chwili orzekania (por. Włodzimierz Wróbel w: Nowelizacja prawa karnego 2015, Komentarz pod red. Włodzimierza Wróbla, str.913-915, oraz wyrok SA w Katowicach z dnia z dnia 12.11.2015 r. sygn. akt II AKa 406/15). Z tego względu Sąd miał na uwadze nie tylko wymiar kar jednostkowych, ale również granice wynikające z unormowań zawartych w art. 89 § lb k.k. , który obliguje do przyjęcia, że miesiąc kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania równa się 15 dniom kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. Mając na uwadze naprowadzone wyżej okoliczności, w przedmiotowej sprawie Sąd mógł wymierzyć skazanemu M. M. (1) karę od 6 lat pozbawienia wolności przy zastosowaniu zasady absorpcji do 6 lat 1 miesiąca i 15 dni przy zastosowaniu zasady kumulacji. Uwzględniając ustawowe granice i przesłanki wymiaru kary łącznej Sąd wymierzył skazanemu karę łączną 6 lat pozbawienia wolności stosując najkorzystniejszą z zasad wymiaru kary łącznej, a to zasadę absorpcji. Przy wymiarze kary łącznej Sąd kierował się, poza przesłankami określonymi w art. 86 k.k. , także ogólnymi dyrektywami wymiaru kary, w szczególności względami szczególnoprewencyjnymi, biorąc pod uwagę całokształt czynów przestępnych. Ustalając wymiar kary łącznej Sąd miał również na względzie warunki osobiste, sytuację rodzinną skazanego, a także zachowanie w czasie odbywania kary pozbawienia wolności. Z opinii o skazanym z dnia 14 marca 2017 r. wynika, że skazany prezentuje pozytywne zachowanie. Był nagradzany regulaminowo m.in. za wykonywanie prac nieodpłatnych na rzecz jednostki penitencjarnej ZK C. , za przestrzeganie porządku wewnętrznego oraz właściwe zachowanie jak również udział w konkursach kulturalno-oświatowych. Skazany nie był karany dyscyplinarnie. Wobec przełożonych zachowuje właściwe i regulaminowe postawy oraz nie stwarza problemów natury wychowawczej. Nie należy też do podkultury więziennej, a wobec popełnionego czynu przejawia krytyczny stosunek. Z opinii wynika, iż zachodzi wobec niego pozytywna prognoza penitencjarna, (k. 15-16). Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że niezasadnym byłoby zastosowanie przy wymiarze kary łącznej zasady kumulacji ani zasady asperacji i wymierzenia skazanemu kary łącznej w wymiarze większym niż 6 lat pozbawienia wolności. Sąd zastosował zasadę pełnej absorpcji, mając na względzie przede wszystkim przebieg procesu resocjalizacji oraz pozytywną prognozę penitencjarną. Decydujące znaczenie dla Sądu miał prewencyjny charakter oddziaływania kary w znaczeniu prewencji indywidualnej i ogólnej. Ponadto za zastosowaniem zasady absorpcji przemawiał również fakt, że upłynął już okres próby, na który zawieszono wykonanie kary orzeczonej wobec skazanego wyrokiem Sądu Rejonowego w R. (VI I< 579/11) jak i dodatkowe 6 miesięcy. Z tego względu zdaniem Sądu uwzględnienie tej kary w wymiarze kary orzeczonej wyrokiem łącznym byłoby dla skazanego krzywdzące i niezasadne biorąc pod uwagę jego postawę podczas odbywania kary pozbawienia wolności i pozytywną prognozę penitencjarną. Sąd na zasadzie art. 577 k.p.k. zaliczył skazanemu na poczet kary łącznej pozbawienia wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie IV K 38/13 oraz pozostały okres kary już odbytej w sprawie IV K 38/13. Rozstrzygając o kosztach postępowania Sąd zwolnił skazanego od ponoszenia kosztów w sprawie wydania wyroku łącznego, obciążając nimi Skarb Państwa, uznając, że obciążanie nimi skazanego, w jego obecnej sytuacji, byłoby dla niego zbyt uciążliwe, zwłaszcza, że odbywając karę me jest zatrudniony odpłatnie.