IV K 179/14

Sygn. akt IV K 179/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 01 lipca 2016 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach w IV Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący SSO Adam Chodkiewicz Protokolant B. K. w obecności Prokuratora Katarzyny Górskiej po rozpoznaniu w dniach: 23.01., 27.02., 25.11., 18.12.2015 r., 22.01., 01.04., 08.04., 27.04., 01.06., 24.06.2016 r. sprawy: M. R. / R. / ur. (...) w P. syna R. i J. zd. G. oskarżonego o to, że: w okresie od sierpnia 2012 r. do kwietnia 2013 r. w Z. działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i w imieniu (...) sp. z. o. o z siedzibą w O. doprowadził (...) sp. z o. o z siedzibą w Z. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej wysokości 261.137zł, poprzez wprowadzenie (...) sp. z o. o w błąd co do możliwości oraz zamiaru wywiązania się z ustnej umowy wykonania prac związanych z prefabrykacją, demontażem oraz montażem rozdzielni (...) , (...) oraz (...) na terenie (...) Szpitala (...) w S. , -tj. o czyn z art. 286 §1 kk w zw. z art. 294§1 kk . 1.oskarżonego M. R. uniewinnia od popełnienia zarzucanego mu czynu; 2.na mocy art. 632 pkt 2 kpk kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa; 3. na mocy art. 616§1 pkt 2 kpk w zw. z art. 632 pkt 2 kpk zasądza od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonego M. R. kwotę 3.360zł (trzy tysiące trzysta sześćdziesiąt) tytułem poniesionych kosztów pomocy prawnej udzielonej z wyboru. Sygn. akt IV K 179/14 UZASADNIENIE W dniu 24.04.2012 r. pomiędzy (...) Szpitalem (...) nr (...) im. (...) w S. (zamawiającym) a (...) Sp. z o. o. z/s w D. (wykonawcą) została zawarta umowa, której przedmiotem była realizacja inwestycji pn. „Utworzenie centrum urazowego na bazie wielospecjalistycznego (...) Szpitala (...) nr (...) im. (...) w S. . Przedmiot umowy obejmował wykonanie robót budowlanych. Wynagrodzenie wykonawcy zostało ustalone na kwotę 8.880.600 zł brutto. Ponadto strony ustaliły zakres robót, które wykonawca miał wykonywać osobiście i zakres robót, które wykonawca miał wykonywać za pomocą podwykonawców. Zgodnie z umową roboty wykonywane za pomocą podwykonawców miały obejmować m.in. instalację elektryczną (§§ 1, 8 i 9 umowy k. 186-182). Jednym z podwykonawców spółki (...) była (...) Sp. z o. o. z/s w O. , w której oskarżony M. R. posiadał 99% udziałów. Z kolei podwykonawcą spółki (...) była (...) sp. z o. o. z/s w Z. , której prokurentem był G. W. . Firma oskarżonego nawiązała współpracę ze spółką (...) w styczniu 2012 r. Początkowo współpraca dotyczyła wykonania drobnych prac na terenie Szpitala (...) w P. . Następnie współpraca była kontynuowana podczas realizacji inwestycji na terenie (...) Szpitala (...) w S. . Oskarżony zawarł ustną umowę z G. W. , na mocy której spółka (...) wykonywała w okresie od sierpnia 2012 r. do kwietnia 2013 r. na rzecz spółki (...) , prace związane z prefabrykacją, demontażem oraz montażem rozdzielni (...) , (...) oraz (...) na terenie (...) Szpitala (...) w S. . Płatności miały być regulowane przez oskarżonego partiami w zależności od wykonanych robót na podstawie wystawianych przez spółkę (...) faktur. W okresie od sierpnia 2012 r. do kwietnia 2013 r. spółka (...) uregulowała faktury na łączną kwotę brutto 358.453,88 zł. Nie zapłaciła jedynie należności wynikającej z faktury VAT (...) z 8.04.2013 r. w wysokości 261.137 zł. (zestawienie faktur k. 208-209). Przyczyną nieuregulowania należności był brak środków pieniężnych, spowodowany sporem pomiędzy spółką (...) a spółką (...) o zapłatę. Z uwagi na przekroczenie terminu wykonania robót, inwestor obciążył spółkę (...) karami umownymi. Właściciel spółki (...) A. K. uznał, że winę za opóźnienia ponosi spółka (...) . Z tego powodu spółka (...) nie wypłaciła spółce (...) spodziewanej przez oskarżonego należności w wysokości około 2.600.000 zł, a dodatkowo nałożyła na nią kary umowne. G. W. nie mogąc wyegzekwować należności od spółki (...) , skontaktował się z A. K. , który częściowo uregulował dług spółki (...) , przekazując spółce (...) kwotę 53.500 zł. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o wyjaśnienia oskarżonego M. R. (k. 223-226, 300-301), zeznania świadków G. W. (k. 37-38, 204-206, 307-308), częściowo A. K. (k. 113-116, 306-307), M. K. (k. 321-322, 333), J. K. (k. 184, 305-306), J. S. (k. 361) oraz na podstawie dokumentów w postaci zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa z załącznikami (k. 1-34), danych z KRS (k. 87-90), materiałów dotyczących spółki (...) (k. 104-109), materiałów dotyczących spółki (...) (k. 117-142), materiałów ze sprawy 2 Ds. 352/14 (k. 150-153), informacji spółki (...) (k. 154), kopii umowy (k. 157-161), potwierdzeń wykonania dyspozycji (k. 162-168), informacji US w O. (k. 170, 173-174), informacji ZUS w P. (k. 176, 179), dokumentacji ze Szpitala (...) w S. (k. 183-203, 212-214cc), dokumentacji spółki (...) (k. 207-210). M. R. został oskarżony o to, że w okresie od sierpnia 2010 r. do kwietnia 2013 r. w Z. działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i w imieniu (...) sp. z o. o. z siedzibą w O. doprowadził (...) sp. z o. o. z siedziba w Z. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej wysokości 261.137 zł, poprzez wprowadzenie (...) sp. z o. o. w błąd co do możliwości oraz zamiaru wywiązania się z ustnej umowy wykonania prac związanych z prefabrykacją, demontażem oraz montażem rozdzielni (...) , (...) oraz (...) na terenie (...) Szpitala (...) w S. , to jest o czyn z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk . Przesłuchany w charakterze oskarżonego M. R. nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu. Oskarżony nie krył, że nie uregulował należności wynikającej z faktury z dnia 8.04.2013 r. Podnosił, że powodem było wstrzymanie zapłaty na jego rzecz przez spółkę (...) należności w wysokości 2.600.000 zł. Oskarżony zaprzeczył, aby jego zamiarem było oszukanie spółki (...) . Wskazywał, że w chwili zawierania umowy z pokrzywdzoną spółką, jego spółka była w pełni wypłacalna. Podnosił, że łączna wartość zlecenia wynosiła około 800.000-1.000.000 zł i w większości należność na rzecz spółki (...) została uregulowana. Oskarżony wskazywał, że jego problemy finansowe zaczęły się w grudniu 2012 r. Przyznał, że zalega z płatnością na rzecz innego podwykonawcy – spółki (...) . Potwierdził również, że ma zaległości płatnicze w ZUS i US. Za zaistniały stan obwiniał spółkę (...) . Na wstępie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego należy wskazać, iż poza sporem pozostaje fakty nieuregulowania należności w kwocie 261.137 zł na rzecz spółki (...) przez spółkę (...) . Oskarżony nie krył tego faktu. Okoliczność ta wynika również z zeznań świadka G. W. oraz dokumentacji finansowej. Sąd nie ma jakichkolwiek podstaw kwestionowania wiarygodności zeznań pokrzywdzonego oraz rzetelności dokumentów w tym zakresie. Z wyjaśnień oskarżonego wynika, że nie uregulował tego długu, gdyż sam nie otrzymał należności od spółki (...) . Przesłuchany na tę okoliczność świadek A. K. zaprzeczył, aby spółka (...) była winna pieniądze spółce (...) . Wskazywał, że należność na rzecz spółki (...) została uregulowana w całości. Twierdził, że spółka (...) miała zawartą umowę faktoringową z firmą (...) , której wpłacał pieniądze. Podnosił również, że to spółka (...) jest winna spółce (...) pieniądze z uwagi na obciążenie jej karami umownymi. W ocenie Sądu zeznania świadka A. K. nie w pełni zasługują na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż w okresie objętym zarzutem umowa faktoringowa pomiędzy (...) a firmą (...) już nie obowiązywała, co jednoznacznie wynika z zeznań świadka J. S. . Ponadto nie można się zgodzić z twierdzeniami świadka A. K. , że spółka (...) nie miała wobec spółki oskarżonego żadnych zobowiązań w okresie objętym zarzutem. Bezspornym jest, że spółka (...) była podwykonawcą spółki (...) . Abstrahując od tego, iż spółka (...) nie dopełniła obowiązku zgłoszenia podwykonawcy, oczywistym jest, że za wykonane prace winna zapłacić umówioną kwotę. Tymczasem, co wprost wskazał świadek A. K. , spółka (...) uznała, że odpowiedzialność za nałożenie na spółkę (...) kar umownych przez inwestora spoczywa na spółce (...) , w związku z czym sama obciążyła spółkę (...) karą umowną (k. 130, 132). W tym miejscu należy wskazać, iż Sąd nie neguje prawa do dochodzenia kar umownych za nienależyte wykonanie umowy. Kwestie wzajemnych roszczeń regulują umowy oraz przepisy prawa cywilnego i Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie jest władny do oceniania czy przedmiotowa kara umowna została nałożona słusznie czy niesłusznie. W tym miejscu należy podnieść, że mimo wzajemnych roszczeń, ani spółka (...) , ani spółka (...) nie wystąpiły na drogę sądową. Zarówno oskarżony jak i A. K. tłumaczyli się brakiem środków na uiszczenie wpisu. Nie zmienia to jednak faktu, iż oskarżony, tak jak wyjaśniał, mógł oczekiwać na zapłatę należności ze strony spółki (...) , którą następnie miał przeznaczyć na uregulowanie własnych zobowiązań. Pozostali słuchani świadkowie w osobach J. K. oraz M. K. nie posiadali istotnych informacji dotyczących relacji biznesowych i zobowiązań pomiędzy spółkami (...) i (...) . Z zeznań J. K. wynika, że rzeczywiście spółka (...) została obciążona karami pieniężnymi, za opóźnienia w wykonaniu inwestycji. Natomiast M. K. potwierdził fakt zobowiązania ze strony spółki (...) względem spółki (...) – kolejnego podwykonawcy. Sąd nie ma podstaw aby nie dać wiary zeznaniom w/w świadków. Okoliczności, które wynikają z zeznań w/w świadków są bezsporne i niekwestionowane przez oskarżonego i pokrzywdzonego. Również pozostały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci dokumentów nie budzi zastrzeżeń Sądu. W ocenie Sądu najistotniejszą kwestią w niniejszej sprawie jest jednak ustalenie, jaki był zamiar oskarżonego w chwili zawarcia umowy ze spółką (...) . Oszustwo jako przestępstwo celowościowe może być popełnione tylko z zamiarem bezpośrednim, a celem sprawcy jest osiągnięcie korzyści majątkowej. Sprawca nie tylko musi uzyskać korzyść majątkową, lecz musi także chcieć w tym celu użyć określonego sposobu działania lub zaniechania. Jeżeli jeden z tych elementów nie jest objęty świadomością - nie ma oszustwa, jeżeli któregoś z nich sprawca nie chce, lecz tylko nań się godzi - również nie ma oszustwa. Oszustwo zatem może być przestępstwem popełnionym tylko umyślnie z zamiarem bezpośrednim, kierunkowym, obejmującym cel i sposób działania (wyrok SA w Warszawie z 15.12.2014 r., sygn. akt II AKa 317/14). Zdaniem Sądu oskarżony nie dopuścił się oszustwa wobec spółki (...) bowiem zawierając umowy w ramach działalności spółki (...) nie miał zamiaru nie wywiązać się z zobowiązań. Ustawowe znamię stanowiące skutek przestępstwa oszustwa określonego w art. 286 § 1 kk wypełnione zostaje wtedy, gdy sprawca działając w sposób opisany w tym przepisie, doprowadza inną osobę do rozporządzenia mieniem, które jest niekorzystne z punktu widzenia interesów tej osoby lub innej osoby pokrzywdzonej. Dla właściwej wykładni wskazanego znamienia ustawowego istotne znaczenie ma to, że droga „pochodu” przestępstwa oszustwa kończy się z chwilą dokonania go przez sprawcę. Dlatego też korzyść, czy też niekorzyść owego rozporządzenia należy oceniać tylko z punktu widzenia okoliczności istniejących w czasie rozporządzenia mieniem, a nie tych, które następują później. Niewywiązywanie się z zawartej umowy przez spółkę (...) z pewnością było niekorzystne z punktu widzenia spółki (...) . Jednakże w świetle wyjaśnień oskarżonego, jak i przesłuchanych w sprawie świadków, nie można przyjąć, że zamiar niewywiązania się z zobowiązania towarzyszył oskarżonemu już w chwili zawierania umowy o wykonanie prac związanych z prefabrykacją, demontażem oraz montażem rozdzielni (...) , (...) oraz (...) na terenie (...) Szpitala (...) w S. . Należy zwrócić uwagę na okres trwania współpracy spółki (...) ze spółką (...) , a także fakt, że większa część należności wynikająca z umowy została jednak uiszczona. Z zestawienia sporządzonego przez G. W. (k. 209) wynika, że wszystkie faktury poza jedną, będącą przedmiotem sporu, zostały uregulowane. Przy czym ogólna suma kwot z tych faktur przekracza wysokość roszczenia wynikającego z faktury VAT FAS (...) . Oczywiście spółka (...) winna w ostatecznym rozrachunku rozliczyć się ze spółką (...) . Nie wywiązanie się z tego zobowiązania winno być jednak rozpatrywane na gruncie odpowiedzialności cywilnej, a nie karnej. W ocenie Sądu, mając powyższe na uwadze, nie sposób przypisać oskarżonemu działania polegającego na celowym wprowadzeniu w błąd co do zamiaru wywiązania się z zaciągniętego zobowiązania i tym samym doprowadzeniu do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Dlatego też Sąd uniewinnił oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk . Orzeczenie o kosztach uzasadnia powołany przepis w części dyspozytywnej wyroku.