IV K 125/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczy oskarżonego O.S., który działał jako pośrednik kredytowy. W okresie od lutego do kwietnia 2008 roku, w celu uzyskania kredytów hipotecznych dla swoich klientów: A.P.(1), S.W.(1) i W.B., przedłożył w banku podrobione dokumenty, w tym zaświadczenia o dochodach i zeznania podatkowe. Dokumenty te zawierały nieprawdziwe informacje o zarobkach i dochodach kredytobiorców, co miało istotny wpływ na decyzje banku o udzieleniu kredytów w łącznej kwocie ponad 1,5 miliona złotych. Sąd ustalił, że oskarżony miał świadomość fałszowania dokumentów i działał z zamiarem uzyskania wsparcia finansowego dla swoich klientów. Został skazany za przestępstwo z art. 297 § 1 k.k. w warunkach ciągu przestępstw (art. 91 § 1 k.k.), popełnione w krótkich odstępach czasu i z wykorzystaniem tej samej sposobności. Sąd nie przypisał oskarżonemu pomocnictwa do przestępstwa oszustwa (art. 286 § 1 k.k.), ponieważ nie udowodniono, aby kredytobiorcy mieli z góry powzięty zamiar niespłacenia kredytów. W przypadku A.P.(1) i S.W.(1) stwierdzono świadomość braku zdolności kredytowej, jednakże spłacali oni kredyty (lub ich część), a w przypadku W.B. brak było dowodów na świadomość braku zdolności kredytowej i zamiar niespłacenia. Sąd wyeliminował również kwalifikację z art. 270 § 1 k.k. (fałszerstwo dokumentu), ponieważ nie udowodniono, że oskarżony sam fałszował dokumenty, a jedynie je przedkładał. Wymierzono oskarżonemu karę 3 lat pozbawienia wolności, orzeczono przepadek korzyści majątkowej w wysokości 18 705 zł i zwolniono go od kosztów sądowych ze względu na trudną sytuację majątkową.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja znamion przestępstwa poświadczenia nieprawdy (art. 297 § 1 k.k.) w kontekście pośrednictwa kredytowego oraz rozróżnienie go od oszustwa (art. 286 § 1 k.k.).
Sprawa dotyczy konkretnego stanu faktycznego i nie stanowi przełomowej wykładni prawa.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przedłożenie podrobionych dokumentów w celu uzyskania kredytu, bez zamiaru jego spłaty, wyczerpuje znamiona przestępstwa oszustwa (art. 286 § 1 k.k.) i przestępstwa poświadczenia nieprawdy (art. 297 § 1 k.k.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przedłożenie podrobionych dokumentów w celu uzyskania kredytu wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 297 § 1 k.k. (przestępstwo formalne, bezskutkowe). Aby przypisać odpowiedzialność za oszustwo (art. 286 § 1 k.k.), konieczne jest udowodnienie zamiaru niespłacenia kredytu w chwili jego zaciągania. W tej sprawie brak było dowodów na taki zamiar ze strony kredytobiorców, a zatem nie można było przypisać oskarżonemu pomocnictwa do oszustwa.
Uzasadnienie
Sąd rozróżnił przestępstwo z art. 297 § 1 k.k. (poświadczenie nieprawdy) jako przestępstwo formalne od przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. (oszustwo) jako przestępstwo skutkowe. Stwierdzono, że samo przedłożenie fałszywych dokumentów jest wystarczające do skazania za art. 297 § 1 k.k., niezależnie od uzyskania kredytu. Brak dowodów na zamiar niespłacenia kredytu przez kredytobiorców wykluczył przypisanie odpowiedzialności za oszustwo.
Czy działanie pośrednika kredytowego polegające na przedkładaniu podrobionych dokumentów stanowi sprawstwo czy pomocnictwo do przestępstwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Jeśli pośrednik gromadzi dokumenty, przedkłada je w banku i jego działania wykraczają poza zwykłe pośrednictwo, a wręcz umożliwiają popełnienie przestępstwa przez kredytobiorcę, należy mówić o sprawstwie, a nie pomocnictwie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że rola oskarżonego O.S. w gromadzeniu i przedkładaniu dokumentów była na tyle istotna, że wykraczała poza zwykłe pomocnictwo, a wręcz stanowiła sprawstwo w popełnieniu przestępstwa z art. 297 § 1 k.k.
Czy przedłożenie podrobionych dokumentów przez pośrednika kredytowego, które sam przygotował lub miał świadomość ich fałszerstwa, może być kwalifikowane z art. 270 § 1 k.k. (fałszerstwo dokumentu)?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli oskarżony nie udowodniono, że sam fizycznie podrobił dokumenty, a jedynie je przedłożył, nie można go skazać z art. 270 § 1 k.k. Kwalifikacja z art. 297 § 1 k.k. jest wystarczająca.
Uzasadnienie
Sąd wyeliminował przepis art. 270 § 1 k.k. z podstawy prawnej skazania, ponieważ nie udowodniono, że oskarżony sam fizycznie podrobił dokumenty. Kredytobiorcy przyznali, że sami podpisali zawyżające ich dochody zeznania PIT.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| O. S. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| A. P. (1) | osoba_fizyczna | kredytobiorca |
| J. P. | osoba_fizyczna | współsprawca |
| S. W. (1) | osoba_fizyczna | kredytobiorca |
| W. B. | osoba_fizyczna | kredytobiorca |
| H. B. | osoba_fizyczna | kredytobiorca |
| (...) S.A. Spółka Akcyjna Oddział w Polsce | spółka | pokrzywdzony bank |
| (...) Bank (...) S.A. | spółka | następca prawny pokrzywdzonego banku |
| M. K. (1) | osoba_fizyczna | doradca kredytowy |
| J. S. (1) | osoba_fizyczna | kierownik zespołu |
| E. K. | osoba_fizyczna | doradca kredytowy |
| R. J. | osoba_fizyczna | świadek |
| K. J. | osoba_fizyczna | świadek |
Przepisy (5)
Główne
k.k. art. 297 § § 1
Kodeks karny
Przedkładanie przez sprawcę, w celu uzyskania dla siebie lub dla kogo innego wsparcia finansowego, podrobionego, przerobionego, poświadczającego nieprawdę albo nierzetelnego dokumentu lub nierzetelnego pisemnego oświadczenia dotyczącego okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wsparcia finansowego.
Pomocnicze
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
W wypadku zbiegu przepisów ustawy, do którego dochodzi przy popełnieniu jednego czynu zabronionego, stosuje się przepis przewidujący najsurowszą karę.
k.k. art. 91 § § 1
Kodeks karny
Jeżeli sprawca popełnił dwa albo więcej przestępstw podobnych przed wydaniem chociażby nieprawomocnego wyroku co do pierwszego z nich, sąd może, w granicach ustawowego zagrożenia zaostrzyć karę pozbawienia wolności, a jeżeli przepisy ustawy przewidują kary tego samego rodzaju – również karę ograniczenia wolności, grzywnę albo karę pieniężną, wymierzoną zaostrzoną karę łączną, jak za jedno przestępstwo; kary poszczególne mogą być podwyższone do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę.
k.k. art. 286 § § 1
Kodeks karny
Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem przez wprowadzenie jej w błąd albo wyzyskanie błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
k.k. art. 270 § § 1
Kodeks karny
Kto, w celu użycia za autentyczny, podrabia lub przerabia dokument lub przedmiot, w którym zapisano albo który może zawierać dane o znaczeniu prawnym, albo takiego dokumentu lub przedmiotu jako autentycznego używa, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 5.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Oskarżony działał jako pośrednik, a nie sprawca fałszerstwa dokumentów. • Brak zamiaru niespłacenia kredytu przez kredytobiorców wyklucza odpowiedzialność za oszustwo. • Działanie oskarżonego wyczerpuje znamiona art. 297 § 1 k.k., a nie art. 286 § 1 k.k. czy art. 270 § 1 k.k.
Odrzucone argumenty
Oskarżony powinien być sądzony również za oszustwo (art. 286 § 1 k.k.) i fałszerstwo dokumentów (art. 270 § 1 k.k.). • Działanie oskarżonego było jedynie pomocnictwem do przestępstwa. • Oskarżony powinien naprawić szkodę na rzecz banku.
Godne uwagi sformułowania
Przedkładaniem są przy tym wszelkie działania polegające na składaniu dokumentów lub pisemnych oświadczeń, oddawaniu ich do przejrzenia lub oceny, a także inne formy występowania z dokumentami lub oświadczeniami w stosunku do osoby lub organu. • Istota przestępstwa z art. 297 § 1 k.k. nie jest uzależniona od nastąpienia jakiegokolwiek skutku. • Brak po stronie kredytobiorcy zamiaru doprowadzenia banku do niekorzystnego rozporządzenia mieniem i osiągnięcia tym samym korzyści majątkowej faktycznie jest jedynym elementem różniącym przestępstwo z art. 297 § 1 k.k. od przestępstwa z art. 286 § 1 k.k.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja znamion przestępstwa poświadczenia nieprawdy (art. 297 § 1 k.k.) w kontekście pośrednictwa kredytowego oraz rozróżnienie go od oszustwa (art. 286 § 1 k.k.)."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy konkretnego stanu faktycznego i nie stanowi przełomowej wykładni prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje mechanizmy działania pośredników kredytowych i ryzyko związane z przedkładaniem nieprawdziwych dokumentów, co jest aktualnym problemem w obrocie finansowym.
“Pośrednik kredytowy skazany za oszustwo na dokumentach – jak banki weryfikują wnioski?”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.