IV GC 737/25

Sąd Okręgowy2026-02-05
SAOSGospodarczezobowiązaniaŚredniaokręgowy
umowa o dziełoumowa ramowaprace programistycznewynagrodzeniewydanie dziełakoszty serweratransakcje handlowewykładnia umowytime and materialryczałt

Sąd oddalił powództwo o zapłatę wynagrodzenia za prace programistyczne, uznając umowy za umowy o dzieło z ryczałtowym wynagrodzeniem, które nie zostało wydane, a także odrzucając roszczenie o zwrot kosztów serwera.

Powódka dochodziła zapłaty za prace programistyczne wykonane na podstawie umowy ramowej i dwóch szczegółowych zamówień. Pozwana kwestionowała charakter umów, zarzucała brak wykonania i wydania dzieła oraz niezasadność zwrotu kosztów serwera. Sąd uznał umowy za umowy o dzieło z ryczałtowym wynagrodzeniem, które nie zostało wydane, a także odrzucił roszczenie o zwrot kosztów serwera z powodu braku zatwierdzenia i dokumentacji. Odrzucono również oświadczenie pozwanej o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli.

Sąd Okręgowy rozpoznał sprawę z powództwa spółki (...) sp. z o.o. przeciwko spółce (...) sp. z o.o. o zapłatę 91 301,67 zł i 450,11 USD wraz z odsetkami. Powódka dochodziła zapłaty za prace programistyczne wykonane na podstawie umowy ramowej z 29.08.2023 r. oraz dwóch szczegółowych zamówień (nr 1 z 17.01.2024 r. i nr 2 z 23.04.2024 r.). Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, kwestionując charakter umów jako umów o dzieło z ryczałtowym wynagrodzeniem, zarzucając brak wykonania i wydania dzieła, a także niezasadność zwrotu kosztów serwera. Pozwana podniosła również zarzut błędu wywołanego podstępem przy zawieraniu umowy nr 1. Sąd, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, uznał, że strony wiązała umowa o dzieło, a wynagrodzenie miało charakter ryczałtowy. Sąd ustalił, że powódka nigdy nie wydała pozwanej dzieła z zamówienia nr 1, a dzieło z zamówienia nr 2, mimo wykonania, zostało zniszczone przez powódkę i nie zostało wydane. W związku z tym, roszczenie o zapłatę wynagrodzenia zostało oddalone. Sąd odrzucił również roszczenie o zwrot kosztów serwera, wskazując na brak zatwierdzenia wydatków przez pozwaną przed ich poniesieniem oraz brak przedstawienia dokumentów potwierdzających koszty. Oświadczenie pozwanej o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli zostało uznane za bezskuteczne z powodu braku przesłanek ustawowych. W konsekwencji, sąd oddalił powództwo w całości i zasądził od powódki na rzecz pozwanej zwrot kosztów procesu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (6)

Odpowiedź sądu

Sąd uznał, że strony wiązała umowa o dzieło, a nie umowa o świadczenie usług, pomimo używania terminologii 'zleceniobiorca' i 'zleceniodawca'. Kluczowe było skupienie na osiągnięciu konkretnego rezultatu (dzieła), a nie na bieżących pracach.

Uzasadnienie

Sąd analizował cel umowy i korzyść pozwanej, stwierdzając, że była ona ściśle powiązana z ostatecznym rezultatem, a nie z bieżącymi godzinami pracy. Mnożenie godzin bez postępu w stworzeniu dzieła nie przynosiło wartości dodanej dla pozwanej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie powództwa

Strona wygrywająca

(...) sp. z o.o.

Strony

NazwaTypRola
(...) sp. z o.o.spółkapowódka
(...) sp. z o.o.spółkapozwana

Przepisy (22)

Główne

k.c. art. 627

Kodeks cywilny

Sąd uznał, że strony wiązała umowa o dzieło.

Pomocnicze

k.c. art. 750

Kodeks cywilny

Powódka twierdziła, że stosunek prawny był umową świadczenia usług.

k.c. art. 628 § § 1

Kodeks cywilny

Strony mogły określić w umowie wysokość wynagrodzenia przez wskazanie podstaw do jego ustalenia.

k.c. art. 642 § § 1

Kodeks cywilny

W braku odmiennej umowy przyjmującemu zamówienie należało się wynagrodzenie w chwili oddania dzieła.

k.c. art. 642 § § 2

Kodeks cywilny

Dzieło mogło być oddawane częściami z należnym wynagrodzeniem z chwilą spełnienia każdego ze świadczeń częściowych.

k.c. art. 65 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Sąd dokonał wykładni oświadczeń woli stron.

k.c. art. 355 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Weryfikacja kontrahenta stanowiła część należytej staranności pozwanej.

k.c. art. 84 § § 1

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu.

k.c. art. 88 § § 2

Kodeks cywilny

Termin do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu.

k.c. art. 354 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Obowiązek współdziałania w wykonywaniu umów.

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący bezpodstawnego wzbogacenia.

k.c. art. 410 § § 2

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący świadczenia nienależnego.

k.p.c. art. 224 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd zamknął rozprawę na posiedzeniu niejawnym.

k.p.c. art. 235 § 2 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

Pominięcie dowodu jako powołanego na fakt bezsporny lub nieistotny.

k.p.c. art. 235 § 2 § 1 pkt 4

Kodeks postępowania cywilnego

Pominięcie dowodu jako niemożliwego do przeprowadzenia.

k.p.c. art. 310

Kodeks postępowania cywilnego

Możliwość zabezpieczenia dowodu.

k.p.c. art. 3

Kodeks postępowania cywilnego

Obowiązek stron do dokonywania czynności procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami.

k.p.c. art. 6 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Obowiązek przytaczania wszystkich faktów i dowodów bez zwłoki.

k.p.c. art. 205 § 12 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący spóźnionych twierdzeń i dowodów.

k.p.c. art. 458 § 5 § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący postępowania w sprawach gospodarczych, w tym spóźnionych twierdzeń i dowodów.

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada ponoszenia kosztów procesu przez stronę przegrywającą.

Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

Refakturowane wydatki co do zasady nie stanowią wynagrodzenia z transakcji handlowej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowy były umowami o dzieło z ryczałtowym wynagrodzeniem. Powódka nie wydała dzieła pozwanej. Dzieło z zamówienia nr 2 zostało zniszczone przez powódkę. Brak zatwierdzenia i dokumentacji wydatków na serwer. Brak przesłanek do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli. Wnioski dowodowe powódki były spóźnione, niemożliwe do przeprowadzenia lub nieistotne.

Odrzucone argumenty

Umowy były umowami o świadczenie usług. Wynagrodzenie miało charakter 'time & material'. Powódka wykonała dzieło i należy jej się wynagrodzenie. Pozwana powinna zwrócić koszty serwera. Pozwana powinna móc uchylić się od skutków prawnych oświadczenia woli z powodu błędu i podstępu. Sąd powinien dopuścić dowód z opinii biegłego na podstawie danych z chmury/repozytorium.

Godne uwagi sformułowania

Absurdem byłoby w takiej sytuacji obciążać finansowo pozwaną za nic, przy jednoczesnym rażącym naruszeniu obowiązku współdziałania w wykonywaniu umów przez powódkę. To nie jest kwestia precyzyjności tezy dowodowej, wobec której powódka w głosie końcowym postuluje obowiązek sądu do precyzowania tej tezy z urzędu. Jest to kwestia tego, czy materiał dowodowy wnioskowany przez powódkę istnieje, czy nie istnieje; czy został zawnioskowany w postępowaniu sądowym; czy powódka na dowolnym etapie postępowania będzie przedstawiać nowe twierdzenia i dowody sprzeczne z poprzednimi. Powódka doskonale wiedziała, że w piśmie z grudnia 2024 r. nie zawarła jakichkolwiek istotnych rezultatów prac, a twierdziła tak w pozwie w marcu 2025 r., po czym zmieniła zdanie w lipcu 2025 r.

Skład orzekający

X. M.

sprawozdawca

Maciej Skuczyński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja umów o dzieło w kontekście prac programistycznych, charakteru wynagrodzenia (ryczałt vs time & material), obowiązku wydania dzieła, zasad rozliczania kosztów dodatkowych oraz dopuszczalności i spóźnienia dowodów w postępowaniu gospodarczym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i wykładni konkretnych postanowień umownych. Kluczowe jest ustalenie charakteru umowy i wynagrodzenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje typowy spór między firmami IT a ich klientami dotyczący wykonania i zapłaty za prace programistyczne, z naciskiem na kluczowe kwestie jak wydanie dzieła i charakter wynagrodzenia.

Czy wykonanie prac programistycznych wystarczy do zapłaty? Sąd rozstrzyga spór o dzieło i wynagrodzenie.

Dane finansowe

WPS: 91 751,78 PLN

Sektor

IT/technologie

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
sygn. akt IV GC 737/25 UZASADNIENIE co do całości wyroku z 5 lutego 2026 roku 1. (...) sp. z o.o. pozwała (...) sp. z o.o. o zapłatę 91 301,67 zł oraz 450,11 USD wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych liczonymi od kwot: - 56 641,50 zł od dnia 14 czerwca 2024 roku do dnia zapłaty, - 952,02 zł od dnia 18 czerwca 2024 roku do dnia zapłaty, - 3763,80 zł od dnia 10 lipca 2024 roku do dnia zapłaty, - 13 284,00 zł od dnia 16 sierpnia 2024 roku do dnia zapłaty, - 16 660,35 zł od dnia 13 września 2024 roku do dnia zapłaty, - 56,52 dolarów od dnia 15 czerwca 2024 roku do dnia zapłaty, - 56,52 dolarów od dnia 10 lipca 2024 roku do dnia zapłaty, - 114,07 dolarów od dnia 16 sierpnia 2024 roku do dnia zapłaty, - 110,44 dolarów od dnia 13 września 2024 roku do dnia zapłaty, - 112,56 dolarów od dnia 7 października 2024 r. do dnia zapłaty oraz o zwrot kosztów procesu. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i o zwrot kosztów procesu. Postępowanie toczyło się według przepisów o postępowaniu w sprawach gospodarczych. 2. 
        Powódka oparła swoje roszczenie na fakcie, że w ramach umowy ramowej z 29.08.2023 r. i szczegółowych zleceń: zamówienie nr 1 z 17.01.2024 r. i zamówienie nr 2 z 23.04.2024 r., pozwana zleciła jej wykonanie określonych prac. Powódka wykonała prace w sposób należyty, pozwana nie wnosiła zastrzeżeń. Powódka przekazała zbiorczo rezultaty swoich prac w piśmie z 2.12.2024 r. Mimo to pozwana nie zapłaciła umówionego wynagrodzenia, tj. 91 301,67 zł. Ponadto powódka poniosła wydatki w związku z wykonywaniem prac w wysokości 450,11 USD, które powinny zostać jej zwrócone przez pozwaną. 3. 
        W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwana potwierdziła zawarcie umowy ramowej i zlecenie zadań, przedstawiła ich odmienną wykładnię jako umów o dzieło z przewidzianym ryczałtowym wynagrodzeniem. Pozwana podniosła, że powódka nie wyjaśnia, które faktury dotyczą którego zamówienia, a nie sposób dokonać tego samodzielnie na podstawie ich treści. Pozwana podniosła brak wykonania i wydania rezultatu zamówienia nr 1 oraz brak wydania rezultatu zamówienia nr 2. Przedstawiła powoływane przez powódkę pismo z 2.12.2024 r. z rzekomym rezultatem prac. Pozwana podniosła, że opłaciła 13.05.2024 r. pierwszą z wystawionych faktur do zamówienia nr 1 na kwotę 68 904,60 zł brutto, co ewentualnie powinno być uwzględnione przy wzajemnym rozliczeniu. Co do wydatków na serwer w walucie USD pozwana wskazała na § 5 ust. 2 umowy ramowej, zgodnie z którym zwrotowi podlegają tyko koszty udokumentowane i zatwierdzone przez pozwaną przed ich poniesieniem, do czego nie doszło. Pozwana powołała się również na uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o zawarciu umowy w zakresie zamówienia nr 1 pod wpływem błędu wywołanego podstępem, który miał polegać na tym, że powódka wprowadziła ją w błąd co do własnych kompetencji i doświadczenia niezbędnych do wykonania zamówienia. 4. 
        Sąd zamknął rozprawę na posiedzeniu niejawnym po przeprowadzeniu rozprawy i umożliwieniu stronom zabrania głosu w piśmie procesowym ( art. 224 § 3 k.p.c. ). Było to celowe ze względu na sprawność postępowania i nastąpiło bez uszczerbku dla prawa stron do rzetelnego procesu. W ocenie Sądu celowe było dalsze ustosunkowanie się stron do sprawy, mając na uwadze pominięcie dowodu z opinii biegłego, oraz szersze umotywowanie zastrzeżenia powódki. Sąd zamknął rozprawę przed upływem miesiąca od dnia, w którym upłynął termin do zabrania głosu przez strony. I. Stan faktyczny 5. (...) sp. z o.o. (dalej jako zleceniodawca) i (...) sp. z o.o. (dalej jako zleceniobiorca) zawarły 29.08.2023 r. umowę ramową świadczenia usług programistyczno-projektowych. Usługi miały dotyczyć „prac analitycznych, prac projektowych, prac programistycznych, testowania oraz sporządzania dokumentacji systemów informatycznych zleconych do opracowania przez pozwanego na podstawie umowy oraz świadczenie usług obejmujących nadzór merytoryczny nad pracami”. (§1 ust. 1 i 2) Wykonanie prac przez zleceniobiorcę potwierdzane miało być przez zleceniodawcę w pisemnym raporcie, sporządzonym przez zleceniobiorcę, na podstawie pisemnego wykazu prac wraz z informacją o licznie godzin świadczenia usług na rzecz zleceniodawcy przez poszczególnych członków personelu. Raporty miały być przekazywane cyklicznie- miesięcznie. Strony uzgodniły, że brak zastrzeżeń zgłoszonych w terminie 5 dni oznacza akceptację raportu w całości (§3). Zleceniobiorca zobowiązał się do a) należytego wykonania usług stanowiących przedmiot umowy na zasadach w niej określonych; b) dostarczenia wyników prac pozwanemu lub bezpośrednio podmiotom przez niego wskazanych w określonych terminach; c) realizacji umowy z należytą starannością uwzględniającą zawodowy charakter świadczonych usług (§4 ust. 1). Zgodnie z §5 ust 2 umowy zleceniodawca zobowiązany był zwrócić zleceniobiorcy udokumentowane, uzasadnione i zatwierdzone przez zleceniodawcę wydatki przed ich poniesieniem, jakie zleceniobiorca ponosić będzie w związku ze świadczeniem usług. Koszty dodatkowe będą refakturowane na zleceniodawcę załączając kopie zatwierdzonych dokumentów. Zleceniobiorca ponosił względem pozwanego odpowiedzialność z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązań objętych umową. Zleceniodawca miał wyłączne prawo do kwestionowania czasu pracy konsultantów powoda w terminie 5 dni roboczych od dnia dostarczenia raportu godzinowego wykonanych prac za dany okres. (§6 ust. 3) Za świadczenie zleconych usług zleceniobiorcy przysługiwało wynagrodzenie płatne w miesięcznych okresach rozliczeniowych. Za świadczenie zleconych usług, w szczególności: prac projektowych, prac programistycznych, testowania, serwisu, wdrażania oraz sporządzania dokumentacji systemów informatycznych zleconych do opracowania przez zleceniodawcę na podstawie niniejszej umowy, zleceniodawca zobowiązuje się do zapłaty wynagrodzenia ustalonego przy zastosowaniu stawki za każdą godzinę świadczenia usług. Stawki rozliczeniowe dla każdej z osób świadczących usługi ustalone miały być przez strony w drodze zlecenia, a wynagrodzenie zostanie powiększone o kwotę podatku od towarów i usług. Wynagrodzenie wypłacane miało być z dołu, na podstawie wystawionej faktury VAT, w terminie 14 dni od wystawienia faktury (§8 ust 1-6). Umowa przewidywała przeniesienie autorskich praw majątkowych do wszystkich utworów, a także autorskich praw majątkowych do utworów stanowiących samodzielne części innych utworów stworzonych przez zleceniobiorcę w wyniku wykonywania przedmiotu umowy (§13 ust. 1). Nabycie praw autorskich następowało z dniem zapłaty przez zleceniodawcę na rzecz zleceniobiorcy całości należnego wynagrodzenia za prace, na podstawie których utwory takie powstały. Z chwilą stworzenia utworu zleceniobiorca udzielał zleceniodawcy wyłącznej, nieograniczonej licencji na korzystanie z utworów powstałych w okresie objętym takim raportem prac w zakresie poeksploatacji (§13 ust. 3). 6. 
        Zgodnie z zamówieniem nr 1 z 17 stycznia 2024 roku zleceniobiorca zobowiązał się do wykonania na rzecz zleceniodawcy architektury aplikacji (...) , a zakres prac obejmował 11 pozycji, w tym 1) wybór i konfiguracja infrastruktury chmurowej; 2) projektowanie sposobu gromadzenia, przechowywania, przetwarzania i analizowania dużych zbiorów danych, 3) modelowanie i wdrażanie ML, wybór odpowiednich algorytmów uczenia maszynowego, ich trenowania i optymalizacji, a także wdrożenia modeli w produkcji; 4) projektowanie interfejsów (...) do integracji z innymi systemami i usługami; 5) zapewnienie bezpieczeństwa danych i aplikacji, a także zgodność z przepisami prawnymi dotyczącymi ochrony danych; 6) utworzenie zautomatyzowanych procesów dla ciągłej integracji i dostarczania oprogramowania; 7) implementacja rozwiązań do monitorowania wydajności aplikacji i śledzenia błędów; 8) planowanie i projektowanie mechanizmów zapewniających odporność systemu na awarie oraz strategie szybkiego odzyskiwania po potencjalnych awarii lub zakłóceniach; 9) tworzenie architektury, która umożliwi łatwe dodawanie nowych funkcji, usług lub integracji, a także umożliwia modyfikacje istniejących komponentów bez zakłócenia całego systemu, 10) wdrożenia środowiska, które jest przyjazne dla programistów, ułatwiające rozwój, testowania i wdrażanie nowych funkcji oraz eksperymentowanie z nowymi technologiami; 11) wprowadzenie skutecznych procedur zarządzania zmianami i wersjonowania, aby zapewnić płynne przejście między różnymi wersjami aplikacji. 7. 
        Zamówienie zawierało wzajemne zobowiązanie, do wyłącznego wykonania kolejnych prac analitycznych i programistyczno-projektowych (backend, UX/UI, Q&A) w celu zbudowania aplikacji (...) , składającej się na: 1) symulację pracy systemu wodorowego przez określony czas- 5-20 lat; 2) optymalizacji parametrycznej- technologia (np. uzysk (ekonomia (np. roi) z monitoringiem parametrów środowiskowych; 3) generowanie raportów, streszczeń; oraz późniejszą rozbudowę o: a. dopasowanie aranżacji przestrzennej z odległościami przeciwpożarowymi, b. wskazanie konieczności stosowania muru oporowego, c. na podstawie informacji GIS (geoportal) – analiza lokalizacyjna (sprawdzanie pobliskich zabudowań, mpzp, stanowiska przyrodnicze, archeologiczne, ukształtowanie terenu, uzbrojenie terenu) alert/monit, d. generowanie schematów, e. strefa (...) . . 8. 
        Usługi miały być świadczone przez trzy osoby: O. V. – ( (...) , 160 godzin i stawka 180 zł) X. O. (2) (architekt, 80 godzin i stawka 250 zł), H. N. (DevOps, 160 godzin i stawka 250 zł). Łączna wartość zlecenia nr 1 wynosiła 88 800 zł netto (109 224 zł brutto). 9. 
        Zgodnie z zamówieniem nr 2 z kwietnia 2024 roku zleceniobiorca zobowiązał się do wykonania na rzecz zleceniodawcy UX/UI Hi-fi aplikacji (...) – makiety przygotowywanej do prezentacji na targach branżowych w 2024 roku, a następnie do dalszego wykorzystania w ramach aplikacji (...) wykonywanej przez zleceniobiorcę. 10. 
        Usługi miały być świadczone przez dwie osoby: X. O. (1) (UX/UI Designer, 66 godzin, stawka 180 zł) i G. G. (1) (5 godzin, stawka 180 zł). Łączna wartość zlecenia nr 2 wynosiła 12 780 zł netto (15 719,40 zł brutto). 11. 
        Oba zamówienia stanowiły element większego projektu, którego menagerem była G. G. (1) . Gotowy projekt miał działać w chmurze obliczeniowej. 12. 
        W maju 2024 roku zleceniobiorca pracował nad planem projektu, zrozumieniem i zakresem wymagań biznesowych, rozpisywał wymagania projektowe, oczekując od zleceniodawcy informacji o wszystkich źródłach zasilania oraz weryfikacji tych informacji, a także wskazywał na konieczność innych prac zmierzających do przygotowania dokumentacji na start projektu. Ze strony zleceniobiorcy prace projektowe związane z przygotowaniem środowiska J. rozpoczęto 24 czerwca 2024 roku. 13. 
        Przekazanie rezultatu prac miało nastąpić poprzez udostępnienie zleceniodawcy materiałów w chmurze. (dowody: umowa na świadczenie usług k. 18-23; zamówienie nr 1 k. 24-24v; dowód: zamówienie nr 2 k. 25; wiadomość e-mail z 20 czerwca 2024 roku k. 162; wiadomość e-mail z 23 maja 2024 roku k. 163; zeznania świadka X. K. na rozprawie z 27 listopada 2025 roku k. 192-192v; zeznania przedstawiciela pozwanego na rozprawie z 8 stycznia 2026 toku k. 215-217). 14. 
        Zleceniobiorca wystawił na rzecz zleceniodawcy następujące faktury VAT: - nr (...) z 31 stycznia 2024 roku (k. 72) z terminem płatności 10 maja 2024 roku; obejmująca pozycję: a) O. V. - usługa programistyczna, X. d-001-alpha-stycznia 2024 w ilości 114 godziny przy stawce 180 zł netto, co dało wartość 20 520 zł netto/ 25 239,60 zł brutto; b) X. O. (2) - usługa programistyczna, X. d-001-alpha-stycznia 2024 w ilości 77 godziny przy stawce 250 zł netto, co dało wartość 19 250 zł netto/ 23 677,50 zł brutto; c) H. N. - usługa programistyczna, X. d-001-alpha-stycznia 2024 w ilości 65 godziny przy stawce 250 zł netto, co dało wartość 16 250 zł netto/ 19 987,50 zł brutto. Łączna cena na fakturze wynosiła 56 020 zł netto/ 68 904,60 zł brutto. Zleceniodawca opłacił ją w całości 13.05.2024 r. - nr (...) (skorygowana fakturą korygującą K8 – k. 27) z 29 lutego 2024 roku (k. 26) z terminem płatności 17 czerwca 2024 roku; obejmująca pozycję: a) G. G. (2) - usługa programistyczna, X. d-001-alpha-luty 2024 w ilości 64,3 godziny przy stawce 180 zł netto, co dało wartość 11 574 zł netto/ 14 236,02 zł brutto; b) X. O. (2) - usługa programistyczna, X. d-001-alpha-luty 2024 w ilości 13 godziny przy stawce 250 zł netto, co dało wartość 3 250 zł netto/ 3 997,50 zł brutto; c) H. N. - usługa programistyczna, X. d-001-alpha-luty 2024 w ilości 128 godziny przy stawce 250 zł netto, co dało wartość 32 000 zł netto/ 39 360 zł brutto. Łączna wartość faktury (po korekcie) wynosiła 46 824 zł netto/ 57 593,52 zł brutto; - nr 26/ (...) z 29 marca 2024 roku (k. 28) z terminem płatności 9 lipca 2024 roku; obejmująca pozycję: a) G. G. (2) - usługa programistyczna, X. d-001-alpha-marzec 2024 w ilości 9 godziny przy stawce 180 zł netto, co dało wartość 1 620 zł netto/ 1 992,60 zł brutto; b) X. O. (1) usługa programistyczna, X. d-001-alpha-marzec 2024 w ilości 8 godziny przy stawce 180 zł netto, co dało wartość 1 440 zł netto/ 1 771,20 zł brutto. Łączna wartość faktury wynosiła 3 060 zł netto/ 3 763,80 zł brutto. - nr 63/ (...) z 30 kwietnia 2024 roku (k. 29) z terminem płatności 15 sierpnia 2024 roku; obejmująca pozycję: a) G. G. (2) - usługa programistyczna, X. d-001-alpha-kwiecień 2024 w ilości 8 godziny przy stawce 180 zł netto, co dało wartość 1 440 zł netto/ 1 771,20 zł brutto; b) X. O. (1) usługa programistyczna, X. d-001-alpha-kwiecień 2024 w ilości 52 godziny przy stawce 180 zł netto, co dało wartość 9 360 zł netto/ 11 512,80 zł brutto. Łączna wartość faktury wynosiła 10 800 zł netto/ 13 284,00 zł brutto. - nr 47/ (...) z 31 maja 2024 roku (k. 30) z terminem płatności 12 września 2024 roku; obejmująca pozycje: a) G. G. (2) - usługa programistyczna, X. d-001-alpha-maj 2024 w ilości 62,75 godziny przy stawce 180 zł netto, co dało wartość 11 295 zł netto/ 13 892,85 zł brutto; b) H. N. usługa programistyczna, X. d-001-alpha-maj 2024 w ilości 9 godziny przy stawce 250 zł netto, co dało wartość 2 250 zł netto/ 2 767,50 zł brutto. Łączna wartość faktury wynosiła 13 545 zł netto/ 16 660,35 zł brutto. - nr (...) / (...) z 28 czerwca 2024 roku (k. 164; faktura korygująca k. 165) z terminem płatności 6 października 2024 roku; obejmująca pozycje: a) H. G. (3) - usługa programistyczna, X. d-001-alpha-czerwiec 2024 w ilości 30 godziny przy stawce 260 zł netto, co dało wartość 7 800 zł netto/ 9 594 zł brutto; b) H. N. usługa programistyczna, X. d-001-alpha-czerwiec 2024 w ilości 52 godziny przy stawce 260 zł netto, co dało wartość 13 520 zł netto/ 16 629,60 zł brutto; c) H. X. usługa programistyczna, X. d-001-alpha-czerwiec 2024 w ilości 40 godziny przy stawce 230 zł netto, co dało wartość 9 200 zł netto/ 11 316 zł brutto; c) Z. X. usługa programistyczna, X. d-001-alpha-czerwiec 2024 w ilości 40 godziny przy stawce 230 zł netto, co dało wartość 9 200 zł netto/ 11 316 zł brutto; Łączna wartość faktury wynosiła 39 720zł netto/ 48 855,60 zł brutto. - nr (...) / (...) z 29 lutego 2024 roku (k. 31) z terminem płatności 14 czerwca 2024 roku; obejmująca pozycję zwrot kosztów serwera w kwocie 45,95 USD netto/56,52 USD brutto. - nr 27/ (...) z 29 marca 2024 roku (k. 32) z terminem płatności 9 lipca 2024 roku; obejmująca pozycję zwrot kosztów serwera w kwocie 45,95 USD netto/56,52 USD brutto. - nr 64/ (...) z 30 kwietnia 2024 roku (k. 33) z terminem płatności 15 sierpnia 2024 roku; obejmująca pozycję zwrot kosztów serwera w kwocie 92,74 USD netto/114,07 USD brutto. - nr 57/ (...) z 31 maja 2024 roku (k. 34) z terminem płatności 12 września 2024 roku; obejmująca pozycję zwrot kosztów serwera w kwocie 89,79 USD netto/110,44 USD brutto. - nr 49/ (...) z 28 czerwca 2024 roku (k. 35) z terminem płatności 6 października 2024 roku; obejmująca pozycję zwrot kosztów serwera w kwocie 91,51 USD netto/112,56 USD brutto. 15. 
        Zleceniobiorca w ramach zafakturowanych prac zadeklarował, że: O. V. przepracował 114 godzin o wartości 20 520 zł netto (por. treść zamówienia: 160 o wartości 28 800 zł); X. O. 90 godzin o wartości 22 500 zł netto (por. treść zamówienia: 80 o wartości 20 000 zł); A. N. 254 godzin o wartości 64 020 zł netto (por. treść zamówienia: 160 o wartości 40 000 zł) - z tego 202 za stawkę 250 zł, a 52 za stawkę 260 zł za godzinę); G. G. 144,05 godzin o wartości 25 929 zł netto (por. treść zamówienia: 5 o wartości 900 zł); X. O. 60 godzin o wartości 15 000 zł netto (por. treść zamówienia: 66 o wartości 16 500 zł); A. G. przepracował 30 godzin o wartości 7 800 zł netto (por. treść zamówienia: 0 godzin); H. X. przepracował 40 godzin o wartości 9 200 zł netto (por. treść zamówienia: 0 godzin); Z. X. przepracował 40 godzin o wartości 9 200 zł netto (por. treść zamówienia: 0 godzin). 16. 
        Łączna liczba deklarowanych godzin przepracowanych to 772,05 (por. treść zamówień: 471), a ich wartość wynosiła 169 969 zł netto / 209 061,90 zł brutto (por. treść zamówień: 101 580 zł netto). dowody: Umowa na świadczenie usług k. 18-23; Zamówienie nr (...) k. 24-24v; Zamówienie nr (...) k. 25; FV nr 90/ (...) k. 26; Faktura korygująca k. 27; FV nr 26/ (...) k. 28; FV nr 63/04 (...) k. 29; FV nr 47/05 (...) k. 30; FV nr 106/ (...) k. 31; FV nr 27/03 (...) k. 32; FV nr 64/04 (...) k. 33; FV nr 57/05 (...) k. 34; FV nr 49/06 (...) k. 35; FV nr 103/ (...) k. 72; potwierdzenie zapłaty k. 72v; FV nr 48/06 (...) k 164 i fv korygująca 165; zeznania świadka X. K. na rozprawie z 27 listopada 2025 roku k. 192-193v; zeznania świadka G. G. (1) na rozprawie z 27 listopada 2025 roku k. 194-194v; zeznania świadka H. G. (1) na rozprawie z 4 grudnia 2025 roku k. 202-202v; zeznania przedstawiciela pozwanego na rozprawie z 8 stycznia 2026 toku k. 215-217. 17. 
        W marcu 2024 roku zleceniobiorca i zleceniodawca odbyli spotkanie, którego efektem było ustalenie m.in. konieczności przygotowania prototypu na konferencję mająca odbyć się w kwietniu jak w zamówieniu nr 2 powyżej. W dniu 14 kwietnia 2024 roku pracownik zleceniobiorcy przesłał zleceniodawcy link do projektu, gdzie można było zobaczyć ekran. Pracownik zleceniobiorcy prezentował wykonaną przez zleceniobiorcę makietę na zaplanowanej konferencji. Zleceniodawca nie zgłaszał uwag do jakości wykonanej makiety. dowody: korespondencja e-mail: z 19 marca 2024 r k. 95; korespondencja z k. 97-98; wiadomość e-mail z 7 maja 2024 r k. 100; zeznania świadka X. K. na rozprawie z 27 listopada 2025 roku k. 192-193v; zeznania świadka G. G. (1) na rozprawie z 27 listopada 2025 roku k. 194-194v; zeznania świadka H. G. (1) na rozprawie z 4 grudnia 2025 roku k. 202-202v; zeznania przedstawiciela pozwanego na rozprawie z 8 stycznia 2026 toku k. 215-217) 18. 
        Zleceniobiorca, przystępując do prac związanych z łączącymi go ze zleceniodawcą umowami, nie miał wiedzy i doświadczenia w zakresie rozwiązań wodorowych. dowody: zeznania świadka X. K. na rozprawie z 27 listopada 2025 roku k. 192-193v; zeznania świadka G. G. (1) na rozprawie z 27 listopada 2025 roku k. 194-194v; zeznania świadka- H. G. (1) na rozprawie z 4 grudnia 2025 roku k. 202-202v; zeznania przedstawiciela powoda H. G. (2) na rozprawie z 4 grudnia 2025 roku k. 203; zeznania przedstawiciela powoda F. Ł. na rozprawie z 8 stycznia 2026 roku k. 214. 19. 
        Zaprzestanie realizacji umowy nastąpiło wskutek decyzji zleceniobiorcy w drugiej połowie 2024 r., poprzedzonej nieregulowaniem w terminie płatności przez zleceniodawcę z wystawionych faktur. dowody: zeznania świadka X. K. na rozprawie z 27 listopada 2025 roku k. 192-193v; zeznania świadka G. G. (1) na rozprawie z 27 listopada 2025 roku k. 194-194v; zeznania świadka H. G. (1) na rozprawie z 4 grudnia 2025 roku k. 202-202v; zeznania przedstawiciela powoda H. G. (2) na rozprawie z 4 grudnia 2025 roku k. 203; zeznania przedstawiciela powoda F. Ł. na rozprawie z 8 stycznia 2026 roku k. 214; zeznania przedstawiciela pozwanego na rozprawie z 4 grudnia 2025 roku k. 202-202v). 20. 
        Pismem z 25 października 2024 roku zleceniobiorca wezwał zleceniodawcę do zapłaty kwoty 91 301,67 zł brutto i 365,94 USD tytułem należności z faktur VAT nr (...) i korygującej; nr (...) / (...) ; nr (...) / (...) ; nr (...) / (...) ; nr 106/02 (...) ; nr 27/03/ (...) ; nr 64/04/ (...) ; nr 57/05/ (...) ; nr 49/06 (...) . W odpowiedzi z 4 listopada zleceniodawca wezwał zleceniobiorcę do wydania wyników/rezultatów prac objętych dwoma zleceniami. W piśmie z 18 listopada 2024 roku zleceniodawca wskazał, że nie może zaksięgować wskazanych przez powoda faktur VAT, wobec nieprzestawienia efektów prac/ wyników prac objętych dwoma zamówieniami. W odpowiedzi z 2 grudnia 2024 roku zleceniobiorca wskazał, że wyniki prac były zaprezentowane podczas spotkań, na których potwierdzano prawidłowość ich realizacji. Jednocześnie w treści tego pisma, zleceniobiorca wskazywał, że rezultaty prac stanowią załącznik do pisma. dowody: wezwanie do zapłaty k. 37-38; pismo pozwanego k. 40; pismo pozwanego k. 41; pismo z 2 grudnia 2024 r k. 42. 21. 
        Pismem z 14 stycznia 2025 roku zleceniodawca złożył oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu wywołanego podstępem, w stosunku do zamówienia nr. 1 z 17 stycznia 2024 roku. W ocenie zleceniodawcy działania zleceniobiorcy miały na celu pozyskanie od zleceniodawcy autorskich materiałów i opracowań w celu poznania rynku wodorowego. Nadto zleceniobiorca miał zataić brak doświadczenia w realizacji tożsamych projektów, co doprowadziło do wprowadzenia zleceniodawcę w błąd co do posiadania przez zleceniobiorcę zasobów do realizacji umowy. Oświadczenie zostało odebrane przez zleceniobiorcę 16 stycznia 2025 roku. dowody: oświadczenie k. 66-68; potwierdzenie odbioru k. 69 22. 
        Zleceniobiorca wykonał zamówienie nr 2 i nie wykonał zamówienia nr 1 23. 
        W drugiej połowie 2024 roku jakiekolwiek efekty prac związanych z zamówieniem nr 1 i nr 2 zamieszczone w serwerze znajdującym się na chmurze zostały przez zleceniobiorcę skasowane wraz z tą chmurą. Zleceniobiorca deklaruje zachowanie repozytorium z kodem, który może służyć do odtworzenia wykonanych prac w przyszłości. 24. 
        Zleceniobiorca nie wydał zleceniodawcy efektów prac z zamówienia nr 1 i nr 2. 25. 
        Zleceniodawca nie zatwierdził wydatków zleceniobiorcy na serwer przed ich poniesieniem ani później. 26. 
        Zleceniodawca po zakończeniu współpracy ze zleceniobiorcą zlecił w 2025 r. wykonanie docelowej aplikacji wraz z architekturą innemu podmiotowi, który ją samodzielnie wykonał i wydał prace zleceniodawcy. dowody: zeznania świadka X. K. na rozprawie z 27 listopada 2025 roku k. 192-192v: zeznania świadka H. G. (1) na rozprawie z 4 grudnia 2025 roku k. 202-202v; zeznania przedstawiciela powoda- H. G. (2) na rozprawie z 4 grudnia 2025 roku k. 202v-205; zeznania przedstawiciela powoda- F. Ł. na rozprawie z 8 stycznia 2026 roku k. 214-214v; zeznania przedstawiciela pozwanego na rozprawie z 4 grudnia 2025 roku k. 202-202v. II. Ocena dowodów 27. 
        Sąd oparł swoje ustalenia na dowodach wyżej wskazanych. Dokumenty przedłożone w sprawie nie były kwestionowane przez strony ani co do swojej autentyczności, ani co do treści, mimo że strony wywodziły z nich odmienne skutki prawne. Stąd Sąd uznał je za w pełni wiarygodne co do treści w nich wskazanej. Oceniając zeznania świadków i stron, Sąd musiał rozgraniczyć zeznania świadków i stron o faktach od ich przypuszczeń, wyobrażeń i emocji, a także odwoływać się do kontekstu pojęć używanych niejednolicie przez różne osoby. 28. 
        Co do realizacji zamówienia numer 2 świadek X. K. wiarygodnie zeznał, że zrealizowano zamówienie nr 2, które zostało zaprezentowane na docelowych targach, a także że ostatecznie nie doszło do wydania przedmiotu zamówień. Według świadka pozwana powinna była mieć w przeszłości dostęp do chmury, żeby oglądać architekturę w miarę jej powstawania. Nigdy nie doszło jednak do wydania efektów prac i przeniesienia uprawnień do chmury na pozwaną, czego procedurę świadek szczegółowo opisał. Wykonanie zamówienia nr 2 potwierdziła również świadek G. G. (1) . Oboje zeznawali na to, że makieta została dostarczona pozwanej, co odnosiło się jednak do jej udostępnienia przy okazji targów. Świadek X. K. wyraził przypuszczenie, że architektura aplikacji powinna była być wykonana, skoro H. G. (3) ją zafakturował. Przesłuchany H. G. (3) zeznał jednak, że w chwili jego odejścia architektura na pewno nie była w całości wykonana. Reprezentant pozwanej V. O. wiarygodnie wyjaśniła co do realizacji zamówienia nr 2, że rzeczywiście doszło do jego wykonania i prezentacji na targach przez powódkę, lecz samo stworzenie i prezentacja makiety nie było celem samym w sobie, aby ostateczne jej wydanie pozwanej było zbędne. Makieta miała stanowić część ogółu prac nad aplikacją, a wobec braku jej wydania nie mogła zostać w ten sposób wykorzystana. 29. 
        Co do przeszkód w wykonaniu zamówienia nr 1, które miała stwarzać pozwana, brak jest konkretnych twierdzeń powódki co do identyfikacji tych przeszkód i ich wpływu na termin wykonania umowy. Świadek X. K. wprawdzie wspomina ogólnie o pracach, które miała wykonać pozwana, ale nie zostały one zidentyfikowane ani umiejscowione w czasie. Przy czym nie zostały również przyporządkowane do poszczególnego zamówienia nr 1 lub 2 albo co do zamierzonego projektu wykonania całej aplikacji w ogóle. Świadek ten wskazywał przy tym, że współpraca z pozwaną była bardzo dobra. Z kolei G. G. (1) zeznała, że istotną przeszkodą w wykonywaniu zamówienia nr 1 było poświęcenie czasu na zamówienie nr 2. 30. 
        Co do zakończenia współpracy świadek X. K. zeznał, że dostał takie polecenie od członka zarządu powódki. Reprezentant powódki H. G. (2) przyznał, że prace nad zamówieniem nr 1 zostały porzucone z jego inicjatywy ze względu na brak opłacania faktur przez pozwaną. Dodał, że spółka nie miała w interesie utrzymywać chmury w dalszym ciągu i ją wygasiła. Potwierdził to drugi reprezentant powódki F. Ł. , dodając, że współpraca stron przez większość czasu przebiegała pomyślnie. Reprezentantka pozwanej V. O. wyjaśniła, że pozwana nie opłacała dalszych faktur, gdyż termin został znacznie przekroczony, prac nie wykonano, a faktury obejmowały kwoty wykraczające znacznie ponad umówione w zamówieniach wynagrodzenie. 31. 
        Co do zamiaru stron w zakresie sformułowania wynagrodzenia zleceniobiorcy nieistotne były zeznania świadków co do tego, jak oni fakturowali swoje prace i rozliczali się godzinowo, gdyż była to kwestia ich wewnętrznych rozliczeń z powódką. Szerzej na temat zamiarów stron, celu umowy i okoliczności kontraktowania w tym zakresie w części prawnej uzasadnienia. Kwestia dowodu z opinii biegłego 32. 
        Powódka nie wnosiła w pozwie o dowód z opinii biegłego, powołując się na rezultaty prac zawarte w piśmie datowanym na 2.12.2024 r. załączonym do e-maila z 3.12.2024 r. 33. 
        Pozwana w sprzeciwie wniosła o dowód z opinii biegłego na okoliczność ustalenia, czy rezultaty prac przekazane e-mailem z 3.12.2024 r. stanowią przedmiot zamówień nr 1 i 2. 34. 
        Powódka zobowiązana do ustosunkowania się do powyższego pod rygorem pominięcia spóźnionych twierdzeń i dowodów podniosła, że powyższy wniosek dowodowy powinien zostać pominięty, gdyż e-mail z 3.12.2024 r. i załączniki do niego „stanowią niewielkie wyniki realizacji” zamówień. Było to twierdzenie rażąco sprzeczne z powołanym w podstawie faktycznej pozwu, że rezultaty prac zostały przekazane zbiorczo w całości w piśmie. 35. 
        Mając powyższe na uwadze, Sąd pominął dowód z opinii biegłego wnioskowany przez pozwaną jako powołany na fakt bezsporny – zarówno powódka, jak i pozwana były zgodne, że dokumenty załączone do pisma (e-maila) z 3.12.2024 r. nie stanowią zasadniczego rezultatu prac ( art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c. ). 36. 
        Pismem z 23.07.2025 r. w ramach powyższego zobowiązania do przedstawienia wszystkich twierdzeń i dowodów pod rygorem pominięcia powódka podniosła, że całość prac znajduje się na chmurze i wniosła o dowód z opinii biegłego, który po przekazaniu mu dostępu do chmury wykaże realizację zamówień nr 1 i nr 2. Wszystkie wyniki prac mają być dostępne na chmurze obliczeniowej, do której miała dostęp pozwana. 37. 
        Pozwana w piśmie z 14.09.2025 r. wskazała, że powyższy wniosek dowodowy powódki jest spóźniony, a ponadto dokumenty (treść chmury), na których miałby pracować biegły, procesowo nie istnieją, gdyż nigdy nie zostały zawnioskowane i przedstawione jako materiał dowodowy. 38. 
        Na drugim terminie rozprawy, tj. 4.12.2026 r., przesłuchany członek zarządu powódki wskazał, że chmura nie istnieje, gdyż powódka usunęła ją jeszcze w 2024 r. Powódka za to przechowuje dane w repozytorium, które może zostać wykorzystane do ponownego postawienia chmury za szacunkową cenę 15-16 tysięcy złotych 39. 
        Sąd na rozprawie 8.01.2026 r. postanowieniem pominął wniosek dowodowy powódki jak powyżej, tj. co do tego, aby biegły wydał opinię na podstawie dostępu do chmury obliczeniowe. Jak wynika z bezspornych faktów chmura ta nie istniała ani w dniu złożenia pozwu, ani w dniu zgłoszenia tego wniosku dowodowego przez powódkę pismem z 23.07.2025 r., ani w jakimkolwiek dniu trwania procesu przed sądem I instancji, o czym wiedzę miała powódka, która była wyłącznym dysponentem danej chmury i doprowadziła do jej likwidacji jeszcze w 2024 r. Był to zatem dowód niemożliwy do przeprowadzenia ( art. 235 2 § 1 pkt 4 k.p.c. ). Reprezentanci powódki podali, że nie opłacało im się utrzymywać chmury w dalszym ciągu. Nie jest to jednak zasadne usprawiedliwienie w kontekście dowodzenia i nie powoduje przerzucenia ciężaru dowodu na pozwaną, która nie zawiniła temu stanowi rzeczy. Powódka mogła zabezpieczyć dowód chociażby w trybie art. 310 k.p.c. Zdecydowała się jednak na likwidację wyników prac. To nie jest kwestia precyzyjności tezy dowodowej, wobec której powódka w głosie końcowym postuluje obowiązek sądu do precyzowania tej tezy z urzędu. Jest to kwestia tego, czy materiał dowodowy wnioskowany przez powódkę istnieje, czy nie istnieje; czy został zawnioskowany w postępowaniu sądowym; czy powódka na dowolnym etapie postępowania będzie przedstawiać nowe twierdzenia i dowody sprzeczne z poprzednimi. Jest to wreszcie kwestia tożsamości jakościowej przedmiotu wniosku dowodowego do tzw. precyzowania. Tu nie było żadnych wątpliwości. Powódka doskonale wiedziała, że w piśmie z grudnia 2024 r. nie zawarła jakichkolwiek istotnych rezultatów prac, a twierdziła tak w pozwie w marcu 2025 r., po czym zmieniła zdanie w lipcu 2025 r. Powódka również doskonale wiedziała, że zlikwidowała chmurę, w związku z czym nie ma do niej dostępu, a jednocześnie powoływała dowody i twierdzenia w lipcu 2025 r., że jest to jedyny kompletny rezultat prac, po czym zmieniła zdanie pół roku później na rozprawie. Gdzie jest tu miejsce na precyzowanie lub uzupełnianie czegokolwiek z urzędu? Nawet zakładając taki hipotetyczny obowiązek sądu w sprawie gospodarczej między stronami reprezentowanymi przez profesjonalnych pełnomocników, Sąd nie dysponował żadnym zespołem twierdzeń i materiałem dowodowym, aby w odpowiednim czasie takiego sprecyzowania dokonać, gdyż strona powodowa zatajała rzeczywiste fakty, a swoje roszczenie opierała na twierdzeniach, które okazały się nieprawdziwe, co było jej wiadome od początku. Sąd przypomina, że strony obowiązane są dokonywać czynności procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami, dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody ( art. 3 k.p.c. ). Obowiązane są ponadto przytaczać wszystkie fakty i dowody bez zwłoki, aby postępowanie mogło być przeprowadzone sprawnie i szybko ( art. 6 § 2 k.p.c. ). 40. 
        Na końcu ostatniego terminu rozprawy, 8.01.2026 r., powódka wniosła o dowód z opinii biegłego na wykazanie realizacji zamówienia nr 1 i nr 2, względem stopnia realizacji tych prac w oparciu o dane z repozytorium GitHub, deklarując, że dysponuje danymi, na podstawie których biegły może odtworzyć wykonane przez nią prace, tworząc we własnym zakresie chmurę. 41. 
        Sąd pominął ten dowód postanowieniem 8.01.2026 r. W pierwszej kolejności był on rażąco spóźniony zgodnie z przepisami o postępowaniu gospodarczym art. 458 5 § 4 k.p.c. , a także zgodnie z przepisami ogólnymi art. 205 12 § 2 k.p.c. Co więcej, same twierdzenia, na których oparto ten dowód również były rażąco spóźnione (nieistnienie chmury, odzwierciedlenie rezultatów prac). Nie jest przy tym tak, że wcześniejsze powołanie twierdzeń lub dowodów nie było możliwe lub potrzeba powołania wynikła później. Sąd przedstawił powyżej szczegółowo chronologię procesu, zgodnie z którą dowód ten i twierdzenia powinny zostać powołane już w pozwie, względnie w kolejnym piśmie procesowym z lipca 2025 r., przed którym przewodniczący wezwał do powołania wszystkich twierdzeń i dowodów. Stanowisko strony pozwanej było przy tym jednoznaczne i spójne jeszcze na etapie przedprocesowej wymiany korespondencji, a najpóźniej w sprzeciwie od nakazu zapłaty. Pozwana – w przeciwieństwie do powódki – przedstawiła swoje stanowisko, zarzuty i dowody kompletnie w pierwszym piśmie procesowym. 42. 
        Powyższe dowody podlegały pominięciu również ze względów powoływanych przez pozwaną już w piśmie z września 2025 r. Mianowicie powódka nie przedłożyła jako wniosku dowodowego jakiegokolwiek rezultatu swoich prac, z którym mogłaby zapoznać się strona przeciwna i Sąd. Zapewniając w pozwie, że kompletne rezultaty prac załączone były do pisma z grudnia 2024 r., powódka nie przedstawiła ich – przedstawiła je pozwana, ujawniając blef powódki. Zapewniając w piśmie z lipca 2025 r., że rezultaty prac jednak są gdzie indziej i stanowią część chmury, powódka nawet nie uprawdopodobniła tego faktu poprzez przedłożenie tych materiałów, które były możliwe do przedłożenia. Wreszcie, wnosząc na końcu rozprawy z 8.01.2026 r. o dowód z repozytorium, po raz kolejny powódka powołała się na coś, czego śladu nigdy nie przedstawiła. Postępowanie cywilne gospodarcze jest postępowaniem kontradyktoryjnym, a materiał dowodowy musi być jawny dla stron tego postępowania i dla Sądu. Nie można polegać na zatajonym materiale, co do którego występuje jedynie obietnica udostępnienia dla przyszłego biegłego w nieokreślonym czasie. Zawartość pisma / chmury / repozytorium może być tym kompletnie niezrozumiała dla Sądu i strony przeciwnej, którzy nie dysponują wiadomościami specjalnymi, lecz nie uchyla to obowiązku ich przedstawienia. Jest to bowiem zasadniczą gwarancją procesową stron, która chroni przed dowolnością rozstrzygania spraw i inkwizycyjnością procesu. Strona przeciwna może we własnym zakresie ocenić tak przedstawione dowodowy, odnieść je do zamówienia, a nawet zlecić prywatnie ich analizę rzeczoznawcy. Nie jest również tak, że Sąd patrzy tylko oczami biegłego na dowody wymagające wiadomości specjalnych, akceptując z góry przedstawione przez niego wnioski. Również musi mieć możliwość oceny spójności, kompletności i zgodności z prawem materiału dowodowego wymagającego wiadomości specjalnych, a ponadto być w stanie śledzić tok rozumowania biegłego. Nie ulega przy tym wątpliwości, że taki dowód mógł być możliwy do przedłożenia, a biegły mógł na następnym etapie w uzupełnieniu tego materiału zapoznawać się z treścią repozytorium. W głosie końcowym powódka przedstawia argumentację co do braku możliwości przedkładania dowodów, dowolnie mieszając formę papierową z elektroniczną (nośnikiem danych) tam, gdzie potrzeba uwypuklić obszerność dokumentów i niepraktyczność ich drukowania. Powołuje się przy tym na potencjalne błędy wynikające z oparcia się wyłącznie na takim hipotetycznym materiale. Nie jest to jednak argument przeciwko udostępnianiu jakiegokolwiek materiału. Struktura i relacja między modułami, jeżeli nie będzie dostatecznie opisana, byłaby dopiero badana na zarzut pozwanej. Historia zmian, kompletność i integralność również potencjalnie może być istotna, ale tylko na zarzut pozwanej, który nie został dotąd wyrażony (gdyż powódka nigdy nie doprowadziła do sytuacji procesowej, w której byłby konieczny). Tymczasem obecnie wytworzona sytuacja jest taka, że: (1) powódka powołuje się na rezultaty swoich prac w piśmie z grudnia 2024 r. – pozwana skutecznie kwestionuje wiarygodność tego materiału dowodowego, co powódka potwierdza; (2) powódka powołuje się na rezultaty swoich prac w chmurze – pozwana nie może skutecznie zakwestionować merytorycznie tego dowodu, bo nie ma do niego dostępu, ale powódka ostatecznie potwierdza, że on nie istnieje; (3) powódka powołuje się na rezultaty swoich prac w repozytorium – pozwana nie może skutecznie zakwestionować merytorycznie tego dowodu, bo nie ma do niego dostępu. Pogrubione przez powódkę w głosie końcowym twierdzenia, że materiał dowodowy istnieje, jest zidentyfikowany i utrwalony nie odpowiadają w tym kontekście prawdzie. Trudno nie oprzeć się wrażeniu, że jakiekolwiek udostępnienie dowodów, wykraczające poza obietnicę ich udostępnienia w przyszłości, powodowało skuteczną akcję procesową pozwanej, w związku z czym jedynym potencjalnie skutecznym dowodem ze strony powódki mógł być tylko twierdzony i nieudostępniony dowód wykonania prac. 43. 
        W dalszej kolejności wniosek dowodowy powódki podlegał pominięciu jako nieistotny dla rozstrzygnięcia z tego względu, że dotyczył rezultatów prac, które nie tylko nie zostały wydane pozwanej, lecz także nie istnieją, a przez to dowód ten byłby nieistotny dla rozstrzygnięcia ( art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c. ). Jeżeli biegły, zgodnie z wnioskiem powódki, miałby odtwarzać chmurę obliczeniową, która stanowiła rezultat prac, to nasuwa się pytanie, czy biegły nie miałby tworzyć tego dzieła w zasadniczej części, aby można było uznać, że po skonstruowaniu przez biegłego będzie ono podlegać wydaniu pozwanej. Zgodnie z zeznaniami reprezentantów powódki nie jest to przedsięwzięcie małe, a sami wycenili jego koszt na kilkanaście tysięcy złotych. Powódka w głosie końcowym myli się co do tego, że przedmiotem sporu jest przede wszystkim zakres i stopień wykonania prac informatycznych. Przedmiotem zamówienia nie było bowiem stworzenie w części architektury i zachowanie jej dla siebie, lecz wydanie jej zamawiającej, do czego nigdy nie doszło. Jeżeli hipotetycznie biegły nawet wykaże, że kod w repozytorium dowodzi, że kiedyś ta architektura została wykonana w jakiejś części, to i tak nie będzie to miało znaczenia dla wykazania wydania rzeczy. Co więcej, biegły w takiej opinii tylko hipotetycznie wykaże, że sam stworzył tę architekturę na podstawie kodu powódki w przedstawionej przez siebie postaci, nie zaś, że stworzyła ją powódka, gdyż ta zniszczyła dzieło w tym zakresie. III. Stan prawny 44. 
        Powódka oparła żądanie pozwu na tej podstawie, że wykonała przedmiot dwóch zamówień, a pozwana nie zapłaciła umówionego wynagrodzenia, pomimo braku uwag. W toku postępowania powódka przyznała, że zdecydowała się przerwać wykonywanie zamówienia w jego toku, a pozwana miała do niego uzasadnione uwagi. 45. 
        W pierwszej kolejności należało zidentyfikować stosunek prawny łączący strony. Powódka twierdziła, że była to umowa świadczenia usług ( art. 750 k.c. ), a pozwana powoływała się na umowę o dzieło ( art. 627 k.c. ). Sąd po przeprowadzeniu procesu doszedł do przekonania, że strony wiązała ogólna umowa ramowa z 2023 r., a z odwołaniem do jej postanowień umownych strony zawarły dwie umowy o dzieło (zamówienie nr 1 i zamówienie nr 2). Umowy zawarte przez strony stanowiły wręcz klasyczny przykład umów o dzieło. Powódka zobowiązała się do wykonania oznaczonego dzieła, a pozwana do zapłaty umówionego wynagrodzenia jak w art. 627 k.c. Dzieło to zostało dostatecznie skonkretyzowane jako (zamówienie nr 1) wykonanie architektury aplikacji (...) z wyszczególnionym szczegółowo zakresem prac oraz jako (zamówienie nr 2) wykonanie UX/UI Hi-fi aplikacji (...) . Strony wprawdzie posługiwały się przy tym terminologią świadczenia usług jak zleceniobiorca, zleceniodawca, usługi itd., lecz zawarty stosunek umowny nie miał cech świadczenia usług. Przede wszystkim należy zadać pytanie o efekt: czy zleceniodawca odnosił korzyści z bieżących prac (usług) zleceniobiorcy, czy też przedmiotem umowy było osiągnięcie danego rezultatu (dzieła), które było główną korzyścią z umowy, względem korzyści wynikały z oddawania go częściami. Sąd po przeprowadzeniu postępowania dowodowego nie ma wątpliwości, że korzyść pozwanej była ścisła powiązana z ostatecznym rezultatem umów. Powódka mogła świadczyć usługi sto godzin, dwieście, a nawet około dwa tysiące – jak twierdzono na rozprawie – lecz czas wykonywania prac (ew. świadczenia usług) nie wpływał samoistnie na wykonanie umowy. Pozwana była wyłącznie zainteresowana w osiągnięciu rezultatu, co stanowiło treść umowy. Mnożenie kolejnych przepracowanych godzin nie przynosiło żadnej wartości dodanej dla pozwanej, jeżeli nie było związane z proporcjonalnym postępem w stworzeniu architektury aplikacji, makiety aplikacji, a docelowo w przyszłości (na podstawie kolejnych zamówień) aplikacji. 46. 
        Strony mogły określić w umowie wysokość wynagrodzenia przez wskazanie podstaw do jego ustalenia ( art. 628 § 1 k.c. ). W braku odmiennej umowy przyjmującemu zamówienie należało się wynagrodzenie w chwili oddania dzieła ( art. 642 § 1 k.c. ). Dzieło mogło hipotetycznie być oddawane częściami z należnym wynagrodzeniem z chwilą spełnienia każdego ze świadczeń częściowych ( art. 642 § 2 k.c. ). Według powódki regulacja wynagrodzenia miała charakter tzw. time & material, który w praktyce miał oznaczać, że strony umowy wskazują tylko stawki za godzinę pracy i gwarantowaną liczbę przepracowanych godzin w miesięcznym okresie rozliczeniowym, a tych okresów rozliczeniowych i dalszych fakturowanych godzin może być dowolna liczba. Pozwana sprzeciwiła się kategorycznie takiej wykładni umowy. Wobec sporu stron konieczne było dokonanie wykładni oświadczeń woli jak w art. 65 § 1 i 2 k.c. W zakresie literalnej treści umowy zawiera ona jedynie wskazanie osób świadczących usługi, liczbę godzin ich pracy i stawkę za każdą godzinę bez jakiegokolwiek wskazania okresu świadczenia usług. Pozwala to na dokonanie prostego działania arytmetycznego – iloczynu liczby godzin i stawek za godzinę prac, który łącznie w przypadku zamówienia nr 1 odpowiada kwocie 88 800 zł netto, a w przypadku zamówienia nr 2 odpowiada kwocie 12 780 zł netto. Poza tym co do wynagrodzenia strony wskazały jedynie terminy płatności z oznaczeniem, że zamówienia płatne są z dołu po każdym okresie rozliczeniowym. Natomiast treść umowy ramowej – która w zakresie nieuregulowanym w zamówieniu nr (...) kształtowała obowiązki stron – w §8 wskazuje na miesięczne okresy rozliczeniowe, obowiązek płatności określonej stawki za każdą umówioną godzinę świadczenia i płatność wynagrodzenia z dołu. Innymi słowy, literalna treść stosunku umownego wskazuje na zryczałtowane określenie wynagrodzenia poprzez podanie jego stałych części składowych – liczba godzin, stawka. Podział na części składowe ma charakter informacyjny. 47. 
        Na istotne okoliczności złożenia oświadczeń woli w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia wskazywała V. O. , powołując się na dokumenty sporządzane przy okazji składania zamówienia, tj. w szczególności na harmonogram sporządzony przez powódkę (załączony do sprzeciwu). Nie jest to kwestia obojętna dla ustalenia okoliczności złożenia oświadczeń woli, a także ustalenia celu umowy i ówczesnego zamiaru stron, gdyż z harmonogramu tego wprost wynika czas, jaki strony kontraktujące zamierzają przeznaczyć na wykonanie dzieła oraz w konsekwencji wynagrodzenie uzależnione od tak określonego czasu. Przemawia to istotnie za ryczałtowym określeniem wynagrodzenia przez strony w umowie. 48. 
        Do powyższego odnieść należy również zasady współżycia społecznego jako dyrektywę wykładni oświadczeń woli. Uznanie zgodnie ze stanowiskiem strony powodowej, że ta mogła dowolnie mnożyć nieefektywne godziny, które nie były proporcjonalne do rezultatu oraz dowolnie przedłużać wykonanie dzieła ponad przedłożony w harmonogramie czas doprowadziło do skutków sprzecznych z zasadą rzetelności i uczciwości handlowej. W efekcie tak się stało we współpracy stron, w której zamówienie prognozowane na cztery tygodnia było realizowane przez pół roku i nie zostało nigdy zrealizowane i wydane. Gdyby przyjąć narrację powódki co do określenia wynagrodzenia, to ta nigdy nie potrzebowałaby innego kontrahenta do osiągania dowolnego zysku. Mogłaby wykonywać dane dzieło jeszcze przez kolejne lata, fakturując pozwaną na kolejne godziny. 49. 
        Wyżej wymienione okoliczności sugerują przyjęcie, że był to zgodny zamiar stron w chwili składania oświadczenia woli, aby określić wynagrodzenie ryczałtowo, a reprezentanci powódki przedstawiali inną narrację podczas przesłuchania, aby zracjonalizować poniesione koszty i fiasko przedsięwzięcia biznesowego. Jeżeli jednak nawet strony były rozbieżne co do swoich zamiarów, to nie mogło to zmienić powyższych wniosków, gdyż tylko zgodny zamiar stron mógł prowadzić do odmiennej wykładni oświadczenia woli. 50. 
        Celem umowy natomiast było osiągnięcie określonych rezultatów. Oczywistym jest, że pozwana jako prowadząca działalność gospodarczą była wyłącznie zainteresowana w osiągnięciu tych rezultatów w określonym czasie i po przewidzianej dla niej w harmonogramie powódki cenie, co przemawia również za określeniem wynagrodzenia ryczałtowo. 51. 
        Wynagrodzenie było zatem ryczałtowe 88 800 zł netto dla zamówienia nr 1 i 12 780 zł netto dla zamówienia nr 2. Zgodnie z umową miało zostać wypłacone z dołu po upływie okresu rozliczeniowego. „Z dołu” to jest po wykonaniu umowy w odróżnieniu od „z góry”, tj. przez jego wykonaniem, zaliczkowo. Nie zmienia tego faktu ustalenie miesięcznych okresów rozliczeniowych w umowie ramowej – wskazują one jedynie, że z końcem miesiąca następowało finansowe rozliczenie wykonanych prac. Przykładowo: dzieło wydano 10 stycznia, a zatem po upływie 31 stycznia powódka mogła wystawić fakturę. Jest to uzasadnione tym bardziej, że prognozowany czas wykonania każdego dzieła nawet nie przekraczał miesiąca. 52. 
        Przewodniczący na rozprawie zwrócił stronom uwagę na możliwość zastosowania art. 639 k.c. Nie zostały jednak spełnione przesłanki do zastosowania tej regulacji. Przyjmujący zamówienie (powódka) być może była gotowa wykonać dzieło, ale nie doznała rzeczywistych przeszkód z przyczyn dotyczących zamawiającej (pozwanej). Za taką przyczynę nie można było uznać braku opłacania wystawionych faktur. Jak Sąd wywiódł powyżej – faktury te były wystawiane w większej części bezpodstawnie i pozwana słusznie ich nie opłacała. Poza tym strony ustaliły płatność z dołu, a zatem powódka nie mogła nagle warunkować wykonywania prac tym, że nie następowały płatności w toku tego wykonywania. Co więcej, wykonywanie zamówienia przez powódkę przez pół roku przy harmonogramie na cztery tygodnie czyni twierdzenia o gotowości do jego wykonania oraz o przeszkodach stawianych przez pozwaną za niewiarygodne. 53. 
        Tymczasem powódka nigdy nie wydała pozwanej ani dzieła z zamówienia nr 1, ani dzieła z zamówienia nr 2, mimo że w przypadku drugiego zamówienia dzieło wykonała. Nie nastąpiło zatem nigdy wydanie dzieła, które uzasadniałoby zapłatę jak w umowie „z dołu” ani jak w art. 642 § 1 k.c. Nie jest istotne, czy powódka wykonała zamówienie nr 1 w 10, 40 albo 70% (z całą pewnością nie wykonała go całkowicie) ani czy wykonała zamówienie nr 2 w całości, skoro rezultaty swoich prac zniszczyła i nie przekazała ich pozwanej. Absurdem byłoby w takiej sytuacji obciążać finansowo pozwaną za nic, przy jednoczesnym rażącym naruszeniu obowiązku współdziałania w wykonywaniu umów przez powódkę jak w art. 354 § 1 i 2 k.c. Roszczenie powódki w zakresie zapłaty wynagrodzenia podlegało zatem oddaleniu. 54. 
        Co więcej, powódka załączyła zbiór faktur, nie odnosząc ich do zamówienia nr 1 lub nr 2 z osobna. Strona pozwana od samego początku wdania się w spór podnosi zarzut w tym zakresie, który strona powodowa ignoruje. Sąd może tylko domyślać się, że zamówienia nr (...) dotyczy (...) na kwotę 13 284 zł brutto ze względu na osoby w niej wymienione, zbieżność czasową i osobową. 55. 
        W dalszej kolejności, gdyby hipotetycznie uznać, że powódce z tytułu zamówień nr 1 i 2 należy się wynagrodzenie w jakiejkolwiek części – a Sąd ustalił, że tak nie jest – to należało uznać za zasadny zarzut pozwanej, że zapłaciła już na poczet umów kwotę 68 904,60 zł i kwotę tę zaliczyć na poczet dochodzonego roszczenia. 56. 
        Co do wydatków poniesionych przez powódkę w postaci kosztów utrzymywania serwera, to zasady rozliczania takich wydatków strony bezspornie uregulowały w umowie ramowej w § 5 ust. 2. Ich zwrot przez pozwaną uzależniony jest od zatwierdzenia ich przez pozwaną przed ich poniesieniem, do przedstawienia dokumentów potwierdzających poniesione koszty i do ich refakturowania. Powódka dokonała tylko tego ostatniego. Nie twierdziła nawet, aby wydatki te były uprzednio zatwierdzone przez pozwaną i na zarzut pozwanej nie przedstawiła dokumentów potwierdzających poniesione koszty. Wydatki te należało uznać za nienależne i oddalić co do nich roszczenie. Na marginesie Sąd wskazuje, że refakturowane wydatki co do zasady nie stanowią wynagrodzenia z transakcji handlowej w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, a zatem przy ich hipotetycznym uwzględnieniu nie należałyby się odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych. 57. 
        Strony niewątpliwie w sposób dorozumiany rozwiązały łączącą ich umowę – powódka zaprzestała jakichkolwiek prac, zlikwidowała rezultaty prac (chmurę), a pozwana zakontraktowała na ten sam zakres prac (i szerszy) innego wykonawcę i rezultat otrzymała. Pozwana nie wzbogaciła się z tytułu współpracy z powódką w żaden sposób. Nie doszło do bezpodstawnego wzbogacenia ani do świadczenia nienależnego jak w art. 405 i 410 § 2 k.c. W kwestii uchylenia się pozwanej od skutków oświadczenia woli z powołaniem na błąd 58. 
        W zakresie zamówienia nr (...) pozwana złożyła powódce oświadczenie woli o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli w postaci zawarcia umowy, gdyż zostało ono złożone pod wpływem błędu wywołanego przez powódkę podstępnie co do tego, że posiada ona zasoby do wykonania zamówienia. Zgodnie z art. 84 § 1 k.c. w razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli błąd wywołała druga strona podstępnie, uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu może nastąpić także wtedy, gdy błąd nie był istotny, jak również wtedy, gdy nie dotyczył treści czynności prawnej. Oświadczenie zostało złożone przed upływem roku od jego złożenia, a zatem nie mogło wygasnąć z upływem roku od wykrycia błędu jak w art. 88 § 2 k.c. 59. 
        Sąd uznał bezskuteczność oświadczenia woli pozwanej o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli w postaci zawarcia umowy jak w zamówieniu nr (...) , gdyż nie zaszły ustawowe przesłanki do skutecznego złożenia takiego oświadczenia. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Sąd uznał, że pozwana nie pozostawała nawet w błędzie, gdyż przy zawieraniu umowy jak w zamówieniu nr (...) strony pozostawały w kilkumiesięcznej relacji biznesowej i uzgadniały dalszą współpracę. Strona pozwana zeznawała na temat rynku, którym się zajmuje, o jego znajomości, w tym co do podmiotów na nim działających. Zweryfikowanie kontrahenta w tym zakresie stanowiło część należytej staranności pozwanej jak w art. 355 § 1 i 2 k.c. Co więcej, błąd w opisanej postaci nie dotyczył czynności prawnej, a jedynie ewentualnie strony motywacyjnej pozwanej w wyborze kontrahenta. Nie był on również istotny, gdyż zadaniem powódki nie było wykonanie dzieła przez oznaczone osoby, który mogły nie mieć wymaganych kompetencji, lecz zakontraktowanie odpowiednio wykwalifikowanych osób w tym celu, które nie musiały być zatrudnione u powódki w dniu zawarcia umowy. Błąd natomiast powinien być obiektywnie istotny i odnosić się do modelu rozsądnej osoby, a nie indywidualnie do przekonania pozwanej. Sąd nie dopatrzył się również podstępu w postępowaniu powódki, która zachwalała swoje usługi i dążyła do pozyskania kontrahenta, lecz odbywało się to w drodze dozwolonej autopromocji i zwyczajnego marketingu. Koszty procesu 60. 
        Sąd oddalił powództwo w całości, w związku z czym za wygrywającą sprawę w rozumieniu przepisów o kosztach procesu jak w art. 98 § 1 k.p.c. należało uznać pozwaną i zasądzić na jej rzecz całość poniesionych kosztów procesu. W sprawie nie ujawniły się okoliczności uzasadniające odstąpienie od tej ogólnej zasady ponoszenia kosztów. Pozwana poniosła koszty procesu w wysokości 5417 zł, na które złożyła się opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł i 5400 zł wynagrodzenia pełnomocnika według stawek określonych w rozporządzeniu w sprawie opłat za czynności radców prawnych. ASR X. M. Zarządzenia: 1. 
        odnotować, w tym w kontrolce terminowego sporządzania uzasadnień orzeczeń; 2. 
        pełnomocnikom stron [2] (portal): doręczyć odpis wyroku z uzasadnieniem; 3. 
        wyrok wraz z uzasadnieniem proszę opublikować na portalu orzeczeń zgodnie z załączoną kartą kwalifikacyjną; 4. 
        przedłożyć za miesiąc lub z pismem. 26.02.2026 r. ASR Maciej Skuczyński

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI