IV CZ 94/11

Sygn. akt IV CZ 94/11 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
 
Dnia 23 listopada 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
SSN Wojciech Katner (przewodniczący) 
SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) 
SSN Hubert Wrzeszcz 
 
 
w sprawie z powództwa R. K. 
przeciwko J. H., Z. B. i M. M. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 23 listopada 2011 r., 
dwóch zażaleń pozwanych: M. M. oraz J. H. 
na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie drugim wyroku  
Sądu Apelacyjnego  
z dnia 25 lutego 2011 r.,  
 
 
 
1. oddala zażalenie M. M., 
2. odrzuca zażalenie J. H. 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
Wyrokiem z dnia 25 lutego 2011 r. Sąd Apelacyjny: 
1. oddalił apelację powoda R. K. od wyroku Sądu Okręgowego w  G. z dnia 26 
marca 2010 r. oddalającego powództwo skierowane przeciwko J. H., M. M. i Z. 
B. o zadośćuczynienie i  
2. nie obciążył powoda kosztami postępowania apelacyjnego. 
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu zaskarżyli zażaleniami J. H. i  M. M. 
zarzucając naruszenie art. 102 k.p.c. oraz art. 98 § 1 k.p.c. Żalący domagali się 
zmiany zaskarżonego postanowienia przez zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa 
procesowego w postępowaniu apelacyjnym w wysokości, odpowiednio, 3.617 zł 
J.H. oraz 2.700 zł M. M., ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i 
przekazania sprawy Sądowi II instancji do ponownego rozpoznania. Domagali się 
nadto zasądzenia na ich rzecz kosztów postępowania zażaleniowego, w tym 
kosztów zastępstwa procesowego. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
W odniesieniu do zażalenia pozwanego J. H.: 
zażalenie zostało wniesione przez zawodowego pełnomocnika, skarżący domagał 
się zmiany zaskarżonego postanowienia i zasądzenia kwoty 3.617 zł, tę też kwotę 
wskazał jako wartość przedmiotu zaskarżenia. Obliczona od wskazanej wartości 
przedmiotu zaskarżenia opłata stosunkowa należna od zażalenia wynosi, zgodnie 
z  art. 13 ust. 1 w związku z art. 19 ust. 3 pkt 2 i art. 21 ustawy z dnia 28 lipca 
2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 90, 
poz. 594 ze zm.), 37 zł. Skarżący uiścił opłatę w wysokości 30 zł (k. 688). Zażalenie 
opłacone kwotą niższą niż wynikająca z przepisów jest zażaleniem nieopłaconym. 
Zgodnie z art.1302 § 3 k.p.c. sąd odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty 
pismo wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego 
środki odwoławcze lub środki zaskarżenia (apelację, zażalenie, skargę kasacyjną, 
skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, sprzeciw 
od wyroku zaocznego, zarzuty od nakazu zapłaty, skargę na orzeczenie 

 
3 
referendarza sądowego) podlegające opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej 
obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia. Powołany 
przepis został co prawda uchylony z dniem 1 lipca 2009 r. (art. 1 pkt 3 ustawy 
z  dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz 
niektórych innych ustaw Dz.U. z 2008r. Nr 234, poz.1571), jednakże zgodnie 
z  art. 8 ust.1 tej ustawy, jej przepisy mają zastosowanie do postępowań 
wszczętych po dniu wejścia w życie ustawy. Zważywszy, że postępowanie 
w  sprawie zostało wszczęte w dniu 18 października 2007 r., art.1302 § 3 k.p.c. miał 
nadal w sprawie zastosowanie, co też oznacza, że zażalenie opłacone nienależycie 
podlegało odrzuceniu. 
Mając przeto powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie 
powołanego art. 1302 § 3 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 w związku z art. 39821 
w  związku z art. 370 i art. 373 w związku z art. 397 § 2 k.p.c. odrzucił zażalenie J. 
H.. 
Zażalenie M. M. podlegało oddaleniu jako nieuzasadnione. 
Zgodnie z art. 102 k.p.c., w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd 
może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej 
w  ogóle kosztami. Przytoczony przepis urzeczywistnia zasadę słuszności, 
aczkolwiek jednocześnie stanowi odstępstwo od zasady odpowiedzialności za 
wynik procesu (art. 98 § 1 k.p.c.). Odwołanie się przez ustawodawcę, do pojęcia 
„wypadków szczególnie uzasadnionych” daje sądowi prawo oceny, czy ma do 
czynienia z sytuacją uzasadniającą odstępstwo do zasady odpowiedzialności za 
wynik procesu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego zwraca się uwagę, że stosując 
art. 102 k.p.c. sąd powinien przede wszystkim kierować się poczuciem własnej 
sprawiedliwości (por. np. postanowienie SN z dnia 27 stycznia 2010 r., II  CZ 87/09, 
niepubl.; postanowienie SN z dnia 8 lipca 2009 r., II CZ 52/10, niepubl.), a kontrola 
sprawowana przez Sąd Najwyższy musi być ograniczona do zwalczania orzeczeń 
dotkniętych poważnym błędem (por. postanowienie SN z dnia 8 września 2010 r., 
II  CZ 80/10, niepubl.). 
Sąd odwoławczy wskazał przyczyny, dla których nie obciążył powoda 
kosztami procesu w postępowaniu apelacyjnym i w okolicznościach sprawy nie ma 

 
4 
dostatecznych podstaw do zakwestionowania tej argumentacji. Ponadto uwzględnić 
należy, że wytoczenie przez powoda powództwa o zadośćuczynienie za doznaną 
krzywdę nastąpiło po trwającym wiele lat procesie karnym, zakończonym 
prawomocnym uniewinnieniem powoda. Sprawa karna toczyła się na skutek 
złożenia przez pozwanego J. H. zawiadomienia o popełnieniu przez powoda 
przestępstwa; wszyscy pozwani składali w procesie zeznania obciążające powoda. 
Z akt sprawy wynika ponadto, że powód cierpi na depresję; wyrok uniewinniający 
w  sprawie karnej spowodował u niego nasilenie poczucia krzywdy. Ponadto 
z  oświadczeń majątkowych składanych przez powoda w trakcie procesu wynikało, 
że znajduje się on w trudnej sytuacji materialnej. 
Powyższe 
wskazuje, 
że 
nieobciążenie 
powoda 
kosztami 
procesu 
w  postępowaniu apelacyjnym było usprawiedliwione. 
Na marginesie można dodać, że żalący nie ma racji dowodząc, iż sąd może 
zastosować art. 102 k.p.c. jedynie w przypadku złożenia stosownego wniosku przez 
zainteresowaną stronę (por. m.in. uzasadnienie postanowienia SN z dnia 
22  kwietnia 2010 r., II CZ 12/10, niepubl.). 
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. 
w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie. 
 
 
 
 
 
 
 
 
md