IV CZ 93/06

Sygn. akt IV CZ 93/06 
 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 28 listopada 2006 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) 
SSN Gerard Bieniek (sprawozdawca) 
SSN Maria Grzelka 
 
 
w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości Przedsiębiorstwa Realizacji 
Inwestycji […] 
przeciwko Gminie Miasta S. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 28 listopada 2006 r., 
zażalenia strony pozwanej  
na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 19 września 2006 r., sygn. akt [...], 
 
 
oddala zażalenie 
 
 
 
 
 

 
2 
 
Uzasadnienie 
 
 
 
 
 
Postanowieniem z dnia 19.09.2006 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację 
pozwanej Gminy wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego w S. z  tego względu, że 
pozwana, zastępowana przez radcę prawnego, nie uiściła opłaty podstawowej od 
apelacji, po zwolnieniu jej częściowo od kosztów sądowych, a  mianowicie od 
opłaty sądowej od apelacji. Odrzucenie apelacji uzasadniono treścią art. 14 ust. 2 i 
109 ust. 2 ustawy z dnia 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych 
(Dz.U. Nr 167, poz. 1398) w związku z art. 1302 § 3 k.p.c. 
 
Pozwana wniosła zażalenie domagając się uchylenia zaskarżonego 
postanowienia. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 28.07.2005 r. o kosztach sądowych 
w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398) opłatę podstawową pobiera się od 
podlegających opłacie pism, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy (czyli m.in. 
apelacji) wnoszonych przez stronę zwolnioną od kosztów sądowych przez sąd, 
chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepis ten – jako zamieszczony w dziale 
I  ustawy – Przepisy ogólne – wyraża ogólną regułę dotyczącą obowiązku  
uiszczenia opłaty podstawowej przez stronę zwolnioną od kosztów sądowych, przy 
czym treść tego przepisu nie daje podstaw do zróżnicowania sytuacji zwolnienia od 
kosztów w  całości lub w części. Obejmuje więc obie sytuacje. W art. 100 ust. 2 
powołanej ustawy stwierdzono jednak, że strona zwolniona całkowicie od kosztów 
sądowych, uiszcza opłatę podstawową od wszystkich pism podlegających opłacie. 
W istocie to postanowienie jest zbędne, gdyż taki obowiązek wynika z przepisu 
ogólnego art. 14 ust. 2 ustawy. Można zakładać, że chodziło o eliminację 
jakichkolwiek wątpliwości. Przy częściowym zwolnieniu od kosztów sądowych art. 
101 ust. 3 ustawy stanowi, że strona częściowo zwolniona od kosztów obowiązana 
jest uiścić opłaty oraz ponieść wydatki w takiej wysokości, jaka nie była 
objęta  zwolnieniem przyznanym przez sąd. W przepisie tym zastrzeżono, że art. 

 
3 
100 ust. 1 stosuje się odpowiednio. To odesłanie do odpowiedniego stosowania 
art.  100 ust. 1 ustawy, przy jednoczesnym braku odesłania do art. 100 ust. 2 może 
być źródłem wątpliwości, które powstały w niniejszej sprawie. Można bowiem 
twierdzić, że brak odesłania do odpowiedniego stosowania art. 100 ust. 2 ustawy 
wskazuje, że strona częściowo zwolniona od kosztów sądowych nie ma obowiązku 
uiszczenia opłaty podstawowej. W istocie rzeczy tak  jest wówczas, gdy zwolnienie 
częściowe obejmuje np. część opłaty należnej od apelacji, jako pisma 
podlegającego opłacie. Wówczas strona ma obowiązek uiszczenia opłaty w tej 
części, w jakiej nie zostało objęte zwolnieniem. Jeśli jednak zwolnienie częściowe 
polega na tym, że strona nie musi w ogóle uiścić opłaty sądowej od apelacji, to 
wówczas w rachubę wchodzi reguła ogólna wyrażona w art. 14 ust. 2 ustawy, czyli 
obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej. W  konsekwencji należy uznać, że brak 
odesłania w art. 101 ust. 3 ustawy do odpowiedniego stosowania art. 100 ust. 2 jest 
uzasadniony. Uzasadniona jest więc teza, że w razie częściowego zwolnienia przez 
sąd od kosztów obejmującego w  całości opłatę sądową od pisma podlegającego 
opłacie, strona jest obowiązana uiścić od tego pisma opłatę podstawową. 
Taką wykładnię uzasadniają także względy racjonalności rozwiązań prawnych. 
Nie  sposób bowiem akceptować poglądu, że strona zwolniona od kosztów 
w  całości ma obowiązek uiścić opłatę podstawową, zaś strona zwolniona 
częściowo w taki sposób, że zwolnienie obejmuje w całości opłatę sądową od 
pisma 
podlegającego 
opłacie, 
nie 
uiszczałaby 
opłaty 
podstawowej. 
Takie  rozwiązanie nie byłoby racjonalne. Z tych względów skład orzekający 
w  niniejszej sprawie nie podziela poglądu wyrażanego w  niepublikowanym 
postanowieniu  z dnia 29.06.2006 r. IV CZ 50/06.  
 
Nie jest także uzasadnione stanowisko wnoszącej zażalenie, że sankcja 
przewidziana w art. 1302 § 3  k.p.c. nie obejmuje  opłaty podstawowej. 
Za pozytywną odpowiedzią przemawia wykładnia gramatyczna i celowościowa. 
Nie sposób kwestionować, że opłata podstawowa jest w stałej wysokości, a w art. 
1302 § 3 k.p.c. używa się sformułowania „opłata w wysokości stałej lub 
stosunkowej”. Opłata w stałej wysokości, to opłata stała i podstawowa. Należy 
także zauważyć, że jeśli sankcją zwrotu pisma wniesionego przez profesjonalnego 
pełnomocnika objęto m.in. pisma podlegające opłacie stosunkowej, to tym bardziej 

 
4 
przepis ten należy odnosić do pisma podlegającego opłacie podstawowej w stałej 
wysokości. Jest to logiczne i  uzasadnione.  
 
Z tych względów zażalenie należało oddalić (art. 3941 § 3 w związku z art. 
39814 k.p.c.).