IV CZ 91/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda na postanowienie o kosztach procesu, uznając, że odbywanie kary pozbawienia wolności i zwolnienie od kosztów sądowych nie stanowią podstawy do automatycznego odstąpienia od zasady obciążania przegrywającego kosztami.
Powód wniósł zażalenie na postanowienie o kosztach procesu zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego, domagając się jego uchylenia i powołując się na naruszenie art. 102 k.p.c. (zasada swobodnej oceny sądu w kwestii kosztów). Sąd Najwyższy, opierając się na utrwalonym orzecznictwie, wyjaśnił, że art. 102 k.p.c. nie może być wykładany rozszerzająco i że fakt odbywania kary pozbawienia wolności oraz korzystania ze zwolnienia od kosztów sądowych nie stanowi automatycznej podstawy do odstąpienia od zasady obciążania przegrywającego kosztami.
Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2010 r. oddalił apelację powoda od wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 15 grudnia 2009 r. i zasądził od skarżącego na rzecz strony pozwanej kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję. Powód wniósł zażalenie na to postanowienie o kosztach, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, podnosząc zarzut naruszenia art. 102 k.p.c. przez jego niezastosowanie. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za niezasadne. W uzasadnieniu podkreślono, że art. 102 k.p.c. przewiduje wyjątek od zasady odpowiedzialności strony przegrywającej za koszty procesu, a ustalenie, czy zachodzi „wypadek szczególnie uzasadniony”, zależy od swobodnej oceny sądu. Wyjaśniono, że ocena ta jest niezależna od przyznanego zwolnienia od kosztów sądowych i że art. 102 k.p.c. nie może być wykładany rozszerzająco. Sąd Najwyższy stwierdził, że fakt odbywania przez powoda kary pozbawienia wolności oraz korzystanie ze zwolnienia od kosztów sądowych nie stanowi podstawy do automatycznego odstąpienia od podstawowej reguły rozstrzygania o kosztach procesu, w związku z czym Sąd Apelacyjny, stosując tę zasadę, nie naruszył art. 102 k.p.c. Wobec powyższego, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 39814 k.p.c. oddalił zażalenie. Nie orzeczono o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej z uwagi na brak stosownego wniosku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, te okoliczności same w sobie nie stanowią podstawy do automatycznego zastosowania art. 102 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 102 k.p.c. przewiduje wyjątek od zasady obciążania przegrywającego kosztami, a jego zastosowanie zależy od swobodnej oceny sądu w "wypadkach szczególnie uzasadnionych". Ocena ta jest niezależna od zwolnienia od kosztów sądowych, a przepis ten nie podlega rozszerzającej wykładni. Fakt odbywania kary i zwolnienie od kosztów nie są automatyczną przesłanką do odstąpienia od zasady obciążenia przegrywającego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Usługowo - Handlowe „D.” Spółka z o.o. w G.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. J. | osoba_fizyczna | powód |
| Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Usługowo - Handlowe „D.” Spółka z o.o. w G. | spółka | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis przewiduje wyjątek od zasady odpowiedzialności strony przegrywającej za koszty procesu w "wypadkach szczególnie uzasadnionych", zależny od swobodnej oceny sądu. Nie może być wykładany rozszerzająco i może być stosowany w zależności od konkretnego przypadku.
Pomocnicze
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawowa zasada odpowiedzialności strony przegrywającej sprawę za koszty procesu.
k.p.c. art. 3941 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 109 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. § 16
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny prawidłowo zastosował zasadę obciążania przegrywającego kosztami procesu (art. 98 § 1 k.p.c.), nie naruszając art. 102 k.p.c.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 102 k.p.c. przez niezastosowanie go w sytuacji, gdy powód odbywał karę pozbawienia wolności i korzystał ze zwolnienia od kosztów sądowych.
Godne uwagi sformułowania
w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów procesu albo nie obciążać jej w ogóle kosztami ustalenie, czy w sprawie zachodzi „wypadek szczególnie uzasadniony”, zależy od swobodnej oceny sądu art. 102 k.p.c. nie może być rozszerzająco wykładany nie stanowi podstawy do automatycznego odstąpienia od podstawowej reguły rozstrzygania o kosztach procesu
Skład orzekający
Zbigniew Kwaśniewski
przewodniczący
Irena Gromska-Szuster
członek
Grzegorz Misiurek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 102 k.p.c. w kontekście sytuacji materialnej strony (np. odbywanie kary, zwolnienie od kosztów) i zasady swobodnej oceny sądu przy rozstrzyganiu o kosztach procesu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i nie stanowi przełomu w wykładni prawa. Konkretne zastosowanie art. 102 k.p.c. zależy od indywidualnej oceny sądu w każdej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie wyjaśnia ważną kwestię praktyczną dotyczącą kosztów procesu i stosowania art. 102 k.p.c., co jest istotne dla prawników procesujących się w sprawach cywilnych.
“Czy odbywanie kary pozbawienia wolności zwalnia z kosztów procesu? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 3600 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt IV CZ 91/10 POSTANOWIENIE Dnia 10 lutego 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) w sprawie z powództwa J. J. przeciwko Przedsiębiorstwu Produkcyjno - Usługowo - Handlowemu „D.” Spółce z o.o. w G. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 lutego 2011 r., zażalenia powoda na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie II wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 16 kwietnia 2010 r., oddala zażalenie. 2 Uzasadnienie Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2010 r. oddalił apelację powoda od wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 15 grudnia 2009 r. i zasądził od skarżącego na rzecz strony pozwanej kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję. W zażaleniu na zawarte w powyższym wyroku rozstrzygnięcie o kosztach procesu powód wniósł o jego uchylenie i przekazanie w tym zakresie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, podnosząc zarzut naruszenia art. 102 k.p.c. przez jego niezastosowanie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Artykuł 102 k.p.c. przewiduje wyjątek od zasady odpowiedzialności strony przegrywającej sprawę za koszty procesu (art. 98 § 1 k.p.c.). Zgodnie z tym przepisem, w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów procesu albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. W orzecznictwie Sądu Najwyższego zostało już wyjaśnione, że ustalenie, czy w sprawie zachodzi „wypadek szczególnie uzasadniony”, zależy od swobodnej oceny sądu, przy czym wskazuje się, że ocena wystąpienia takiego przypadku dokonywana jest niezależnie od przyznanego stronie zwolnienia od kosztów sądowych (zob. m.in. wyroki: z dnia 19 maja 2006 r., III CK 221/05, niepubl.; z dnia 3 lutego 2010 r., II PK 192/09, niepubl. i z dnia 27 maja 2010 r., II PK 359/09, niepubl. oraz postanowienia: z dnia 13 grudnia 2007 r., I CZ 110/07, niepubl.; z dnia 27 stycznia 2010 r., II CZ 88/09, niepubl. i z dnia 11 lutego 2010 r., I CZ 112/09, niepubl.). Podkreśla się również, że art. 102 k.p.c. nie może być rozszerzająco wykładany, wyklucza uogólnienie i może być stosowany w zależności od konkretnego przypadku (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 1981 r., IV PZ 11/81, niepubl.). W świetle przytoczonej wykładni art.102 k.p.c., podniesiony przez skarżącego fakt odbywania kary pozbawienia wolności oraz korzystania ze 3 zwolnienia od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie oraz innych, rozpoznawanych z jego udziałem, nie stanowi podstawy do automatycznego odstąpienia od podstawowej reguły rozstrzygania o kosztach procesu, przewidzianej w art. 98 § 1 k.p.c. Wbrew zatem odmiennemu zapatrywaniu skarżącego, Sąd Apelacyjny, stosując tę zasadę, nie naruszył art. 102 k.p.c. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 39814 k.p.c. oddalił zażalenie. Wobec braku wniosku radcy prawnego ustanowionego dla powoda z urzędu o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wraz z oświadczeniem, że opłaty nie zostały uiszczone w całości lub w części, Sąd Najwyższy nie orzekł o tych kosztach (art. 109 § 1 k.p.c. w związku z § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI