IV CZ 84/10

Sygn. akt IV CZ 84/10 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
Dnia 26 listopada 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Józef Frąckowiak 
SSN Marta Romańska 
 
w sprawie z powództwa C. K. 
przeciwko Górniczej Fabryce N.(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w R. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 listopada 2010 r., 
zażalenia powoda 
na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 13 kwietnia 2010 r., sygn. akt I ACa (…), 
 
I. 
oddala zażalenie; 
II. 
przyznaje adw. S. S. ze Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego kwotę 2700 
(dwa tysiące siedemset) zł, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i 
usług, z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi w 
postępowaniu zażaleniowym. 
 
Uzasadnienie 
 
C. K. w pozwie z dnia 13 marca 2009 r. wniósł o zasądzenie od pozwanej 
Górniczej Fabryki N.(...) Spółki z o.o. w R. kwoty 188.449 zł tytułem zapłaty za 
wykonanie w latach 2004 - 2005 na podstawie umowy o dzieło dziesięciu 
transformatorów oraz za bezumowną dzierżawę tych transformatorów. 
Wyrokiem z dnia 30 listopada 2009 r. Sąd Okręgowy w L. oddalił powództwo. 
 

 
2 
Powód wniósł o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji i 
doręczenie mu go wraz z orzeczeniem. Już po złożeniu tego wniosku zgłosił się jako 
pełnomocnik powoda L. S. (będący rzecznikiem patentowym) i wniósł o dokonanie 
doręczenia do jego rąk, przedstawiając dokument pełnomocnictwa udzielonego mu w 
dniu 27 września 2007 r. Z dokumentu wynika, że L. S. został w związku z łączącym go 
z powodem stałym stosunkiem zlecenia umocowany do występowania w jego imieniu 
„(…) we wszystkich sprawach, w których jako osoba fizyczna lub przedsiębiorca jest 
stroną postępowania administracyjnego, rejestrowego, spornego oraz odwoławczego, 
sądowego, sądowoegzekucyjnego, sądowoadministracyjnego, w tym dotyczących spraw 
gospodarczych, praw na dobrach niematerialnych (…)”. W szczególności został on 
upoważniony do reprezentowania powoda w sprawie roszczeń przeciwko pozwanemu. 
Po doręczeniu wyroku z uzasadnieniem L. S. jako pełnomocnikowi, i nadaniu biegu 
wniesionej przez niego apelacji, Sąd Apelacyjny wezwał go do złożenia umowy stałego 
stosunku zlecenia, który powołał w treści pełnomocnictwa jako jego podstawę. L. S. 
złożył umowę zawartą z powodem w dniu 17 lutego 2006 r., z treści której wynika, iż jej 
przedmiotem jest udzielanie „(…) przedsiębiorcy „W.(...)”, pomocy prawnej w zakresie 
działalności gospodarczej oraz prawnej ochrony własności intelektualnej i przemysłowej 
(…)”, w tym reprezentowanie przed osobami trzecimi, sądami i innymi organami 
państwa. 
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2010 r. Sąd odwoławczy 
odrzucił apelację powoda z uwagi na brak zdolności postulacyjnej wnoszącego 
ją pełnomocnika. W ocenie Sądu, w sprawie nie doszło do skutecznego umocowania 
pełnomocnika, gdyż przedmiot rozpoznawanej sprawy nie mieści się w zakresie 
udzielonego przez powoda zlecenia (art. 87 § 1 k.p.c.). Przedmiot umowy zlecenia 
został określony jako udzielanie pomocy prawnej w zakresie działalności gospodarczej 
oraz prawnej ochrony własności intelektualnej i przemysłowej przedsiębiorcy C. K., a 
powód wniósł w sprawie powództwo, gdy nie prowadził już działalności gospodarczej (z 
dniem 21 kwietnia 2006 r. został wykreślony z ewidencji działalności gospodarczej). 
Także pełnomocnictwo zostało udzielone po zakończeniu tej działalności i ma ono 
charakter pełnomocnictwa ogólnego z uwzględnieniem spraw dotyczących roszczeń 
przeciwko pozwanemu. Ponieważ rozstrzygnięcie sprawy nie wiąże się ani nie wynika z 
okoliczności faktycznych objętych udzielonym uprzednio zleceniem, pełnomocnictwo to 
nie może znaleźć oparcia w złożonej przez pełnomocnika umowie zlecenia. Sam fakt 
zlecenia udzielenia pomocy prawnej w dochodzeniu należności przed sądem nie może 

 
3 
w świetle art. 87 k.p.c. stanowić podstawy skutecznego umocowania pełnomocnika w 
sprawie. W tym zakresie Sąd odwoławczy powołał się na stanowisko wyrażone w 
wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 sierpnia 2009 r. (I PKN 51/09, niepubl.). 
Ubocznie Sąd drugiej instancji zauważył, że zleceniobiorca nie mógł w sprawie 
reprezentować powoda jako rzecznik patentowy, gdyż nie jest to sprawa z zakresu 
własności przemysłowej. 
W zażaleniu na to postanowienie powód, wnosząc o jego uchylenie w całości, 
podniósł, że treść umowy stałego zlecenia oraz treść dokumentu pełnomocnictwa w 
jednoznaczny sposób wskazuje, iż powoda i jego pełnomocnika łączył stały stosunek 
zlecenia, a przedmiot sprawy wchodzi w jego zakres. Okoliczność, że umowa zlecenia 
została zawarta po wykonaniu transformatorów, podobnie jak okoliczność, czy powód, 
wytaczając powództwo, prowadził jeszcze działalność gospodarczą pozostaje bez 
znaczenia dla oceny, czy przedmiot sprawy wchodzi w zakres stałego stosunku zlecenia 
łączącego powoda z jego pełnomocnikiem.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Sąd odwoławczy w prawidłowy sposób przeprowadził badanie stosunku zlecenia, 
którego źródło stanowi umowa zawarta w dniu 17 lutego 2006 r. Sąd trafnie oceniał, czy 
stosunek ten między stronami rzeczywiście istnieje, czy ma on charakter stały oraz czy 
przedmiot sprawy określony przez treść żądania pozwu oraz przytoczone dla jego 
uzasadnienia okoliczności faktyczne mieści się w przedmiotowych ramach tego 
stosunku (por. m. in. uzasadnienia postanowienia SN z dnia 15 maja 2007 r., V CZ 
32/07, niepubl., uchwały SN z dnia 27 czerwca 2008 r., III CZP 51/08, OSNC 2009, nr 7-
8, poz.104, wyroku SN z dnia 18 sierpnia 2009 r., I PK 51/09, niepubl., uchwały SN z 
dnia 23 września 2010 r., III CZP 52/10, dotychczas niepubl.). Należy podzielić 
stanowisko Sądu, iż przedmiot sprawy w ramach tych się nie mieści, zważywszy że 
powód, wytaczając powództwo, nie prowadził już działalności gospodarczej, a sprawa 
nie należy do spraw z zakresu prawa własności przemysłowej. Ponieważ przedmiotem 
zlecenia było udzielanie pomocy prawnej w zakresie prowadzonej przez powoda 
działalności gospodarczej, z chwilą jej zakończenia łączący powoda ze zleceniobiorcą 
stały stosunek zlecenia ustał. W pozostałym zakresie, obejmującym udzielanie pomocy 
prawnej w dziedzinie ochrony własności intelektualnej i przemysłowej, stosunek ten 
wprawdzie nie wygasł, jednakże ze względu na swoją treść nie pozostawał w związku z 
wniesionym powództwem. Zważywszy, że przedmiot sprawy nie mieści się w zakresie 
zlecenia, jak tego wymaga art. 87 § 1 k.p.c., powód nie mógł powołując się na łączący 

 
4 
go ze zleceniobiorcą stosunek prawny, skutecznie udzielić mu pełnomocnictwa 
procesowego. 
Sąd odwoławczy trafnie też uznał, że zlecenie reprezentowania powoda przed 
sądem w zakresie dochodzenia określonych roszczeń nie może stanowić samodzielnej 
podstawy udzielenia pełnomocnictwa w sprawie (por. np. uchwałę SN z dnia 21 maja 
1991 r., III CZP 41/91, OSNC 1992, nr 2, poz. 28 oraz uchwałę SN z dnia 21 lutego 
1992 r., III CZP 4/92, Wokanda 1992, nr 6, s. 4). Kwestia zastępstwa procesowego 
strony w ogóle się nie mieści w zakresie pojęcia przedmiotu sprawy. Ponieważ 
pełnomocnictwo nie zostało oparte na stosunku zlecenia, o który chodzi w art. 87 § 1 
k.p.c., zleceniobiorca, nie będąc, ze względu na przedmiot sprawy, uprawnionym do 
występowania jako rzecznik patentowy oraz nie będąc żadną z pozostałych 
wymienionych w tym przepisie osób, nie mógł w sprawie reprezentować powoda. Samo 
pełnomocnictwo do zastępowania zleceniodawcy przed sądami nie było w sprawie 
wystarczające do skutecznego umocowania zleceniobiorcy. 
W tym stanie rzeczy, zażalenie jako nieuzasadnione, Sąd Najwyższy oddalił, na 
podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. 
Należy dodać, że Sąd Okręgowy, nie dostrzegłszy wątpliwości związanych ze 
złożonym pełnomocnictwem, skoncentrował się na czynnościach podejmowanych przez 
zgłaszającego się pełnomocnika, a nie na czynności dokonanej osobiście przez 
powoda, czyli złożeniu przezeń, przed upływem 7 dni od ogłoszenia wyroku, wniosku o 
doręczenie wyroku z uzasadnieniem. Co prawda w aktach jest wzmianka o „przesłaniu” 
powodowi odpisu wyroku z uzasadnieniem, brak jednak dowodu jego doręczenia, a 
powód twierdził, że go nie otrzymał. Jak zatem trafnie zauważył Sąd Apelacyjny, kwestia 
uprawnienia powoda do zaskarżenia wyroku Sądu pierwszej instancji pozostaje, do 
chwili wyjaśnienia wskazanej okoliczności, otwarta. 
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu 
orzeczono stosownie do § 19 oraz § 13 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia 
Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności 
adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy 
prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).