IV CZ 84/07

Sygn. akt IV CZ 84/07 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 23 listopada 2007 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
SSN Jan Górowski (przewodniczący) 
SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) 
SSN Zbigniew Strus 
 
 
 
w sprawie z wniosku R. S. 
przy uczestnictwie K. K. i in.,  
o zmianę postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 23 listopada 2007 r., 
zażalenia wnioskodawcy  
na postanowienie Sądu Okręgowego w G. 
z dnia 31 stycznia 2007 r.,  
 
 
uchyla zaskarżone postanowienie. 
 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
 
 
Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2007 r. Sąd Okręgowy w G. odrzucił 
zażalenie wnioskodawcy od postanowienia z dnia 15 listopada 2006 r., którym 
odrzucona została jego skarga kasacyjna od postanowienia z dnia 13 lutego 2006 r. 
oddalającego apelację złożoną przez niego w sprawie o zmianę stwierdzenia 
nabycia spadku. Sąd Okręgowy stwierdził, że pełnomocnik wnioskodawcy będący 
radcą prawnym – wezwany do złożenia oświadczenia w  trybie art. 89 § 3 k.p.c. – w 
piśmie z dnia 20 września 2006 r. oświadczył, iż pozostaje w stosunku pracy. Z 
dniem 10 września 2005 r. ustawodawca co prawda uchylił art. 8 ust. 2 ustawy z 
dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 123, poz. 
1059 ze zm. – dalej: „u.r.p.”), ustanawiający zakaz świadczenia pomocy prawnej 
osobom fizycznym przez radcę prawnego pozostającego w stosunku pracy, jednak 
wymogi pełnomocnictwa procesowego udzielonego radcy prawnemu przez osobę 
fizyczną, określone w art. 89 § 3 k.p.c., nie uległy zmianie. Ostatnio wymieniony 
przepis ma zastosowanie w postępowaniu cywilnym, stąd pełnomocnictwo 
procesowe udzielone przez osobę fizyczną składane przez radcę prawnego, 
powinno nadal zawierać oświadczenie pełnomocnika, że nie pozostaje w stosunku 
pracy. Ustanowiony przez wnioskodawcę pełnomocnik oświadczył, iż pozostaje w 
stosunku pracy, wobec czego należy przyjąć, że nie został on należycie 
umocowany. Tym samym wniesione zażalenie – jako  sporządzone przez 
nieuprawnioną osobę – ulegało odrzuceniu. 
 
W zażaleniu na postanowienie odrzucające zażalenie wnioskodawca zarzucił 
Sądowi Okręgowemu naruszenie przepisów art. 871 § 1, art. 89 § 3 i art. 3986 § 2 
k.p.c. przez przyjęcie, że art. 89 § 3 k.p.c. określa wymogi pełnomocnictwa 
procesowego udzielonego radcy prawnemu przez osobę fizyczną oraz że 
ustanowiony przez niego pełnomocnik nie był uprawniony do wniesienia zażalenia 
do Sądu Najwyższego. W konkluzji żalący wniósł o uchylenie zaskarżonego 
postanowienia. 
 
 
 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 

 
3 
 
Począwszy od dnia 15 września 1997 r. powołany w zaskarżonym 
postanowieniu art. 8 ust. 2 u.r.p. stanowił, że radca prawny może świadczyć pomoc 
prawną osobom fizycznym tylko w ramach wykonywania zawodu w kancelarii radcy 
prawnego lub w spółkach, o których mowa w ust. 1, bez jednoczesnego 
pozostawania w stosunku pracy. Z regulacją tą zharmonizowany został art. 89 § 3 
k.p.c., który – począwszy od dnia 15 września 1997 r. – stanowił, że 
pełnomocnictwo udzielone przez osobę fizyczną składane przez radcę prawnego 
powinno zawierać oświadczenie pełnomocnika, że nie pozostaje on w stosunku 
pracy. Niezłożenie przez radcę prawnego reprezentującego osobę fizyczną 
oświadczenia przewidzianego w art. 89 § 3 k.p.c. stanowiło brak formalny 
pełnomocnictwa procesowego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 
14  stycznia 2000 r., I CKN 345/98, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 140). 
 
Z dniem 10 września 2005 r. art. 8 ust. 2 u.r.p. został uchylony przez art. 2 
pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze 
i  niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 163, poz. 1361 ze zm.). Pomimo uchylenia 
ustanowionego w nim zakazu w dalszym ciągu obowiązywał art. 89 § 3 k.p.c., do 
jego uchylenia doszło bowiem dopiero dnia 7 października 2007 r. (zob. art. 1 pkt 4 
ustawy z dnia 9 maja 2007 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego 
oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. Nr 121, poz. 831). Nie oznacza to jednak – 
wbrew odmiennym zapatrywaniom Sądu Okręgowego – że w okresie między 
10  września 2005 r. a 7 października 2007 r. obowiązek składania przez radcę 
prawnego reprezentującego osobę fizyczną oświadczenia, iż nie pozostaje 
w  stosunku pracy, wypływał z treści art. 89 § 3 k.p.c. Jak już wyjaśnił 
Sąd  Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 10 stycznia 1997 r., 
III   CZP 116/96, o zakresie zawodowych uprawnień radców prawnych nie 
rozstrzygają przepisy kodeksu postępowania cywilnego, lecz przepisy ustawy 
o  radcach prawnych (zob. OSNC 1997, nr 2, poz. 13). Skoro zatem z dniem 
10  września 2005 r. uchylono art. 8 ust. 2 u.r.p., wyłączający możliwość 
reprezentowania 
osób 
fizycznych 
przez 
radców 
prawnych 
pozostających 
w   stosunku pracy, wymaganie przewidziane w art. 89 § 3 k.p.c. stało się 
bezprzedmiotowe. Pozostawanie bowiem przez radców prawnych w stosunku 
pracy przestało być przeszkodą świadczenia pomocy prawnej osobom fizycznym. 

 
4 
Tym 
samym 
niezawarcie 
w 
dokumencie 
pełnomocnictwa 
oświadczenia 
określonego w art. 89 § 3 k.p.c. przestało być brakiem formalnym pisma 
procesowego wnoszonego przez pełnomocnika (zob. postanowienie Sądu 
Najwyższego 31 sierpnia 2006 r., I CZ 63/06, niepubl.). Wyjątek wynikał jedynie 
z   art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników 
zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 126, poz. 
1069 ze zm.), jednak przepis ten nie miał zastosowania w niniejszej sprawie.  
 
Błędnie zatem Sąd Okręgowy uznał, że ze względu na pozostawanie 
w   stosunku pracy pełnomocnik wnioskodawcy był osobą nieuprawnioną do 
sporządzenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną. 
 
Z przytoczonych wyżej powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 
zdanie pierwsze w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
db