IV CZ 8/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Apelacyjnego w przedmiocie kosztów procesu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę uwzględnienia specyfiki cofnięcia pozwu.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenia stron na postanowienie Sądu Apelacyjnego dotyczące kosztów procesu. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu Okręgowego, umorzył postępowanie po cofnięciu pozwu przez powódkę i zasądził od pozwanych na rzecz powódki koszty procesu. Sąd Najwyższy, odwołując się do orzecznictwa, wskazał, że cofnięcie pozwu z powodu upływu terminu umowy nie uprawnia do zasądzenia kosztów na rzecz powoda, chyba że wykaże on niezbędność wystąpienia z powództwem. W tej sytuacji sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał dwa zażalenia – strony powodowej oraz pozwanych – na punkt dotyczący kosztów procesu zawarty w postanowieniu Sądu Apelacyjnego z dnia 23 marca 2012 r. Sąd Apelacyjny wcześniej uchylił wyrok Sądu Okręgowego w G. i umorzył postępowanie w sprawie z powództwa N. K. Spółki z o.o. przeciwko J. B. i B. B. o ustalenie, po tym jak powódka cofnęła pozew i zrzekła się roszczenia. Sąd Apelacyjny zasądził od pozwanych na rzecz powódki kwotę 18.300 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za obie instancje. Sąd Najwyższy, analizując kwestię kosztów procesu po cofnięciu pozwu, przypomniał utrwalone w orzecznictwie stanowisko, że co do zasady powód ponosi koszty na rzecz pozwanego, chyba że wykaże, iż wystąpienie z powództwem było niezbędne dla celowego dochodzenia praw lub obrony, zwłaszcza gdy pozwany zaspokoił wymagalne roszczenie. W niniejszej sprawie cofnięcie pozwu nastąpiło z powodu upływu terminu umowy, co uniemożliwiło merytoryczne rozpoznanie sprawy. Sąd Najwyższy uznał, że w takich okolicznościach powódka nie jest stroną wygrywającą w rozumieniu art. 98 k.p.c., a okoliczności te mogą być brane pod uwagę przy ocenie zastosowania art. 102 k.p.c. (zasada słuszności). W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Powód co do zasady ponosi koszty procesu na rzecz pozwanego, chyba że wykaże, iż wystąpienie z powództwem było niezbędne dla celowego dochodzenia praw lub obrony, z uwzględnieniem okoliczności istniejących w dacie wytoczenia pozwu. W przypadku cofnięcia pozwu z powodu upływu terminu umowy, powódka nie jest stroną wygrywającą w rozumieniu art. 98 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do utrwalonego orzecznictwa, zgodnie z którym powód co do zasady przegrywa sprawę po cofnięciu pozwu. Dopuszczalne jest odstępstwo, gdy powód wykaże niezbędność wystąpienia z powództwem. Jednakże cofnięcie pozwu z powodu upływu terminu umowy nie uzasadnia przyjęcia, że powódka jest stroną wygrywającą.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie postanowienia i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| N. K. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki Komandytowej w G. | spółka | powódka |
| J. B. | osoba_fizyczna | pozwany |
| B. B. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (2)
Główne
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Pozwanego należy uznać za stronę przegrywającą sprawę w rozumieniu przepisów o kosztach procesu, chyba że powód wykaże niezbędność wystąpienia z powództwem.
Pomocnicze
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Okoliczności sprawy mogą uzasadniać zastosowanie zasady słuszności przy orzekaniu o kosztach.
Argumenty
Godne uwagi sformułowania
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że w wypadku cofnięcia pozwu obowiązek zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanego, na jego żądanie, obciąża powoda bez względu na przyczynę cofnięcia. Dopuszczalne jest odstępstwo od tej zasady w sytuacji, gdy powód wykaże, że wystąpienie z powództwem było niezbędne dla celowego dochodzenia praw lub celowej obrony, z uwzględnieniem okoliczności istniejących w dacie wytoczenia pozwu. W rozumieniu przepisów o kosztach procesu (art. 98 k.p.c.) pozwanego należy uznać wówczas za stronę przegrywającą sprawę. Powódka cofnęła pozew i zrzekła się roszczenia z uwagi na upływ terminu na jaki została zawarta umowa stanowiąca przedmiot powództwa. Nie ma zatem podstaw dla przyjęcia, że powódka jest stroną wygrywającą sprawę w rozumieniu art. 98 k.p.c., tym bardziej niedopuszczalne jest przyjmowanie takiego hipotetycznego założenia w ramach decyzji dotyczącej kosztów procesu.
Skład orzekający
Krzysztof Strzelczyk
przewodniczący
Mirosław Bączyk
członek
Marian Kocon
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o kosztach procesu po cofnięciu pozwu, zwłaszcza gdy cofnięcie następuje z powodu upływu terminu umowy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji cofnięcia pozwu z powodu upływu terminu umowy; wymaga wykazania przez powoda niezbędności wystąpienia z powództwem dla zastosowania odstępstwa od reguły.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii kosztów procesu po cofnięciu pozwu, co jest częstym problemem w praktyce prawniczej. Interpretacja Sądu Najwyższego jest istotna dla zrozumienia zasad obciążania kosztami.
“Kto płaci za proces, gdy pozew zostanie cofnięty z powodu wygaśnięcia umowy?”
Dane finansowe
zwrot kosztów procesu: 18 300 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt IV CZ 8/13 POSTANOWIENIE Dnia 7 marca 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Marian Kocon (sprawozdawca) w sprawie z powództwa N. K. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki Komandytowej w G. przeciwko J. B. i B. B. o ustalenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 marca 2013 r., dwóch zażaleń - strony powodowej i pozwanych na punkt II o kosztach procesu zawarty w postanowieniu Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 23 marca 2012 r., uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego. Uzasadnienie 2 Postanowieniem z dnia 23 marca 2012 r. Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w G. i umorzył postępowanie w sprawie z powództwa N. K. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. przeciwko J. B. i B. B., o ustalenie. Podstawą orzeczenia było pismo procesowe z dna 6 lipca 2011 r., w którym powódka cofnęła pozew i zrzekła się roszczenia. Sąd Apelacyjny zasądził od pozwanych na rzecz powódki kwotę 18.300 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za obie instancje. Postanowienie Sądu Apelacyjnego zostało zaskarżone przez obie strony. W zażaleniu pozwanych wniesiono o zmianę i zasądzenie na rzecz pozwanych kwoty 18.300 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za obie instancje. W zażaleniu powódki wniesiono o zmianę postanowienia i zasądzenie od pozwanych dodatkowo kwoty 6.300 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że w wypadku cofnięcia pozwu obowiązek zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanego, na jego żądanie, obciąża powoda bez względu na przyczynę cofnięcia. Jednakże dopuszczalne jest odstępstwo od tej zasady w sytuacji, gdy powód wykaże, że wystąpienie z powództwem było niezbędne dla celowego dochodzenia praw lub celowej obrony, z uwzględnieniem okoliczności istniejących w dacie wytoczenia pozwu. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy cofnięcie pozwu jest konsekwencją zaspokojenia przez pozwanego wymagalnego w chwili wytoczenia powództwa roszczenia powoda. W rozumieniu przepisów o kosztach procesu (art. 98 k.p.c.) pozwanego należy uznać wówczas za stronę przegrywającą sprawę (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2012 r., II CZ 208/11, niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 2012 r., V CZ 109/11, niepubl.). Przytoczony pogląd nie znajdzie zastosowania w rozważanej sprawie, gdyż powódka cofnęła pozew i zrzekła się roszczenia z uwagi na upływ terminu na jaki została zawarta umowa stanowiąca przedmiot powództwa. W ten sposób zamknęła możliwość merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd II instancji. Nie ma zatem podstaw dla przyjęcia, że powódka jest stroną wygrywającą sprawę 3 w rozumieniu art. 98 k.p.c., tym bardziej niedopuszczalne jest przyjmowanie takiego hipotetycznego założenia w ramach decyzji dotyczącej kosztów procesu. Natomiast okoliczności przytoczone przez Sąd Apelacyjny mogą zostać uwzględnione przy ocenie, czy w sprawie zasadne jest zastosowanie art. 102 k.p.c. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji. jw
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI