IV CZ 79/09

Sąd Najwyższy2009-09-04
SAOSCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
postępowanie upominawczenakaz zapłatysprzeciwakta szkodowebraki formalneart. 4798a k.p.c.Trybunał Konstytucyjnyniezgodność z Konstytucjąuchylenie postanowienia

Sąd Najwyższy uchylił postanowienie sądu niższej instancji o odrzuceniu sprzeciwu od nakazu zapłaty, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego uznający przepis proceduralny za niezgodny z Konstytucją.

Pozwany ubezpieczyciel wniósł sprzeciw od nakazu zapłaty, dołączając akta szkodowe. Sąd Rejonowy odrzucił sprzeciw z powodu niedołączenia odpisów dokumentów z akt szkodowych. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, uchylił postanowienie sądu pierwszej instancji, wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2009 r. (SK 28/08), który uznał przepis proceduralny za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim dopuszczał odrzucenie sprzeciwu bez wezwania do uzupełnienia braków.

Sprawa dotyczyła zażalenia pozwanego ubezpieczyciela na postanowienie Sądu Rejonowego w T., który odrzucił sprzeciw od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym. Powodem odrzucenia było niedołączenie przez pozwanego, reprezentowanego przez radcę prawnego, odpisów dokumentów znajdujących się w aktach szkodowych, które dołączono jako dowody. Sąd Rejonowy uznał, że akta szkodowe nie są księgami przedsiębiorstwa i pozwany był zobowiązany do dołączenia odpisów. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę, powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2009 r. (SK 28/08), który stwierdził niezgodność art. 4798a § 5 k.p.c. z Konstytucją w zakresie, w jakim przewidywał odrzucenie sprzeciwu od nakazu zapłaty wniesionego przez przedsiębiorcę reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, bez wcześniejszego wezwania do uzupełnienia braków formalnych. Wyrok Trybunału wszedł w życie 5 maja 2009 r., a od tego dnia przepis ten w spornej części utracił moc. Sąd Najwyższy uznał, że skutkiem tego wyroku jest konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia, które nie było prawomocne, w celu przywrócenia stanu zgodności z Konstytucją.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd nie może odrzucić sprzeciwu bez uprzedniego wezwania do uzupełnienia braków formalnych, jeśli przepis proceduralny przewidujący takie odrzucenie został uznany za niezgodny z Konstytucją.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy oparł swoje rozstrzygnięcie na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał art. 4798a § 5 k.p.c. za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim dopuszczał odrzucenie sprzeciwu od nakazu zapłaty bez wezwania do uzupełnienia braków formalnych, gdy przedsiębiorca jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Skoro przepis ten utracił moc obowiązującą, postanowienie sądu pierwszej instancji wydane na jego podstawie musiało zostać uchylone.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie postanowienia

Strona wygrywająca

pozwany

Strony

NazwaTypRola
K. sp.j. Jarosław W. i Krzysztof K.spółkapowód
HDI Asekuracja Towarzystwo Ubezpieczeń S.A.spółkapozwany

Przepisy (5)

Główne

k.p.c. art. 4798a § § 5

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim przewidywał odrzucenie sprzeciwu od nakazu zapłaty wniesionego przez przedsiębiorcę reprezentowanego przez adwokata lub radcę prawnego, bez uprzedniego wezwania do ich uzupełnienia.

Pomocnicze

k.p.c. art. 249

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 386 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 397 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 390 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

zdanie drugie in principio

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezgodność przepisu proceduralnego (art. 4798a § 5 k.p.c.) z Konstytucją, stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.

Odrzucone argumenty

Argument sądu pierwszej instancji o konieczności dołączenia odpisów akt szkodowych jako dowodów, bez wezwania do uzupełnienia braków.

Godne uwagi sformułowania

art. 4798a § 5 k.p.c. został uznany za sprzeczny z Konstytucją odrzuca zawierające braki formalne zarzuty od nakazu zapłaty [...] bez uprzedniego wezwania do ich uzupełnienia nakaz przywrócenia stanu konstytucyjności

Skład orzekający

Jacek Gudowski

przewodniczący-sprawozdawca

Krzysztof Strzelczyk

członek

Dariusz Zawistowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów proceduralnych w kontekście wyroków Trybunału Konstytucyjnego, zasada przywrócenia stanu konstytucyjności w sprawach nieprawomocnych."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego przepisu k.p.c. i stanu prawnego obowiązującego w momencie wydania wyroku TK.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak wyrok Trybunału Konstytucyjnego może wpłynąć na bieżące postępowania sądowe, nawet te dotyczące procedury. Podkreśla znaczenie zgodności prawa z Konstytucją.

Wyrok TK uchyla postanowienie sądu: jak Konstytucja wpływa na codzienne sprawy sądowe?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV CZ 79/09 POSTANOWIENIE Dnia 4 września 2009 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk SSN Dariusz Zawistowski w sprawie z powództwa K. sp.j. Jarosław W. i Krzysztof K. w T. przeciwko HDI Asekuracja Towarzystwu Ubezpieczeń S.A. w W. o zapłatę po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 września 2009 r. zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Rejonowego w T. z dnia 3 kwietnia 2009 r. uchyla zaskarżone postanowienie. Uzasadnienie 2 Pozwany ubezpieczyciel, reprezentowany przez radcę prawnego, w sprawie gospodarczej, do sprzeciwu od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym dołączył „oryginał akt szkodowych”, powołując dokumenty znajdujące się w tych aktach jako dowody w sprawie. Sąd Rejonowy w T. postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2009 r. odrzucił sprzeciw na podstawie art. 4798a § 5 k.p.c., stwierdzając brak uniemożliwiający nadanie mu biegu, polegający na niedołączeniu odpisu załącznika, czyli akt szkodowych. Sąd pierwszej instancji uznał, że akta szkodowe nie stanowią ksiąg i dokumentów przedsiębiorstwa, o których mowa w art. 249 k.p.c., a zatem pozwany był obowiązany dołączyć odpisy dokumentów składających się na te akta. Rozpoznając zażalenie pozwanego, Sąd Okręgowy przedstawił do rozstrzygnięcia zagadnienia prawne przytoczone na wstępie. Sąd Najwyższy przejął sprawę do rozpoznania i zważył, co następuje: Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2009 r., SK 28/08 (OTK Zb.Urz. 2009, nr 4A, poz. 48) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 4798a § 5 zdanie drugie k.p.c., który był podstawą wydanego przez Sąd Rejonowy zaskarżonego postanowienia, został uznany za sprzeczny z Konstytucją w zakresie, w jakim w postępowaniu w sprawach gospodarczych przewiduje, że sąd odrzuca zawierające braki formalne zarzuty od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym oraz sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, wniesione przez przedsiębiorcę reprezentowanego przez adwokata lub radcę prawnego, bez uprzedniego wezwania do ich uzupełnienia. Wyrok ten wszedł w życie w dniu 5 maja 2009 r. (Dz.U. z 2009 r. Nr 67, poz. 571) i od tego dnia art. 4798a § 5 w opisanym zakresie utracił moc. Moc art. 4798a w pozostałym zakresie ustała z dniem 1 lipca 2009 r., po wejściu w życie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 234, poz. 1571). Skutkiem wymienionego wyroku Trybunał Konstytucyjnego, wiążącego sądy w określonym w sentencji zakresie, jest nakaz przywrócenia stanu 3 konstytucyjności, co w tym wypadku – skoro zaskarżone postanowienie nie jest prawomocne – oznacza jego uchylenie w toku instancji. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 386 § 4 w związku z art. 397 § 2 oraz art. 390 § 1 zdanie drugie in principio k.p.c.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI