IV CZ 79/08
Podsumowanie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanych na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, uznając brak interesu prawnego w jej wniesieniu z powodu niezaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji.
Pozwani wnieśli skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, który oddalił apelację powoda. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną z powodu braku interesu prawnego, wskazując, że pozwani nie zaskarżyli apelacją wyroku sądu pierwszej instancji. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, podkreślając, że skarżący nie skorzystali z możliwości zaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji i tym samym stracili prawo do jego kwestionowania w drodze skargi kasacyjnej.
Sprawa dotyczyła zażalenia pozwanych na postanowienie Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu ich skargi kasacyjnej. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną, ponieważ pozwani nie zaskarżyli apelacją wyroku sądu pierwszej instancji, który zasądził od nich na rzecz powoda kwotę 70 000 zł zadośćuczynienia. Sąd Apelacyjny uznał, że pozwani nie mieli interesu prawnego w zaskarżeniu wyroku sądu drugiej instancji, gdyż nie pogorszył on ich sytuacji prawnej. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, podzielił to stanowisko. Podkreślił, że zgodnie z art. 398^1 § 1 k.p.c., skarga kasacyjna przysługuje od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, a warunkiem jej wniesienia jest co do zasady wyczerpanie toku dwóch instancji merytorycznych. Pozwani mieli możliwość zaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji apelacją, ale z niej nie skorzystali, przez co wyrok ten uprawomocnił się w części niezaskarżonej. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanych i zasądził od nich solidarnie na rzecz powoda zwrot kosztów postępowania zażaleniowego.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, strona taka nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu orzeczenia sądu drugiej instancji, jeśli nie pogorszyło ono jej sytuacji prawnej.
Uzasadnienie
Skarga kasacyjna przysługuje od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, ale warunkiem jej wniesienia jest co do zasady wyczerpanie toku dwóch instancji merytorycznych. Strona, która nie skorzystała z możliwości zaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji apelacją, nie może skutecznie kwestionować go skargą kasacyjną, jeśli orzeczenie sądu drugiej instancji nie pogorszyło jej sytuacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddala zażalenie
Strona wygrywająca
powód
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. G. | osoba_fizyczna | powód |
| W. D. | osoba_fizyczna | pozwany |
| K. D. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 398^1 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Skarga kasacyjna przysługuje od wydanego przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^6 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do sądu, ale nie uchyla wymogów proceduralnych.
k.c. art. 445 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
k.p.c. art. 394^1 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzekania w przedmiocie zażalenia.
k.p.c. art. 398^14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozwani nie mieli interesu prawnego w zaskarżeniu wyroku Sądu Apelacyjnego, ponieważ nie zaskarżyli apelacją wyroku Sądu pierwszej instancji, a orzeczenie Sądu drugiej instancji nie pogorszyło ich sytuacji prawnej. Skarga kasacyjna przysługuje od orzeczeń sądu drugiej instancji, a warunkiem jej wniesienia jest co do zasady wyczerpanie toku dwóch instancji merytorycznych.
Odrzucone argumenty
Pozwani podnosili zarzut naruszenia art. 398^1 § 1 k.p.c., art. 398^6 § 1 k.p.c. oraz art. 45 Konstytucji, twierdząc, że każdy obywatel ma prawo do sądu, a zaskarżenie wyroku sądu pierwszej instancji nie jest koniecznym warunkiem wniesienia skargi kasacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
skarżący nie mieli interesu prawnego w zaskarżeniu wyroku Sądu drugiej instancji wyrok ten stał się w części niezaskarżonej prawomocny Zaskarżenie zatem prawomocnego orzeczenia sądu pierwszej instancji skargą kasacyjną nie jest dopuszczalne przeżytku dawnego okresu
Skład orzekający
Mirosława Wysocka
przewodniczący
Teresa Bielska-Sobkowicz
sprawozdawca
Krzysztof Strzelczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ugruntowanie wymogów formalnych wnoszenia skargi kasacyjnej, w szczególności konieczności wyczerpania toku instancji i posiadania interesu prawnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie strona nie zaskarżyła wyroku sądu pierwszej instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie wyjaśnia fundamentalne zasady dotyczące dopuszczalności skargi kasacyjnej, co jest istotne dla praktyków prawa procesowego cywilnego.
“Czy można ominąć sąd pierwszej instancji w drodze kasacji? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 70 000 PLN
zadośćuczynienie: 70 000 PLN
Lexedit — asystent AI dla prawników
Analizuj umowy, identyfikuj ryzyka i edytuj dokumenty z pomocą AI. Wrażliwe dane są anonimizowane zanim opuszczą Twój komputer.
Analiza umów
Ryzyka, klauzule i rekomendacje w trybie śledzenia zmian
Pełna anonimizacja
Dane osobowe usuwane lokalnie przed wysyłką do AI
Bezpieczeństwo danych
Szyfrowanie, brak trenowania modeli na Twoich dokumentach
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV CZ 79/08 POSTANOWIENIE Dnia 29 października 2008 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie z powództwa M. G. przeciwko W. D. i K. D. o zapłatę, rentę i ustalenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 października 2008 r., zażalenia pozwanych na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 11 lipca 2008 r., sygn. akt I ACa (…), oddala zażalenie i zasądza od pozwanych solidarnie na rzecz powoda 1800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 11 lipca 2008 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną pozwanych W. D. i K. D. od wyroku Sąd Apelacyjnego z dnia 14 marca 2008 r. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący nie mieli interesu prawnego w zaskarżeniu wyroku Sądu drugiej instancji, nie zaskarżyli bowiem apelacją wyroku Sądu pierwszej instancji. Apelację, która zresztą została oddalona, wniosła wyłącznie strona powodowa. W zażaleniu pozwani podnieśli zarzut naruszenia art. 3981 § 1 k.p.c., art. 3986 § 1 k.p.c. oraz art. 45 Konstytucji. W uzasadnieniu wywodzili, że każdy obywatel ma prawo do sądu, a zaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji nie jest koniecznym w świetle przepisów kodeksu postępowania cywilnego warunkiem wniesienia skargi kasacyjnej. 2 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Jak wynika z akt sprawy, Sąd pierwszej instancji zasądził od pozwanych na rzecz powoda kwotę 70000 zł tytułem zadośćuczynienia oraz oddalił powództwo o zapłatę renty. Apelację od wyroku wniósł wyłącznie powód, domagając się zmiany wyroku przez uwzględnienie powództwa w pozostałej części. Sąd Apelacyjny oddalił tę apelację. Powód nie wnosił skargi kasacyjnej, natomiast wnieśli ją pozwani, zarzucając naruszenie art. 445 § 1 k.c. poprzez zasądzenie - na podstawie wadliwie ustalonego stanu faktycznego - zadośćuczynienia rażąco wygórowanego. W skardze powołują się na uchybienia Sądu pierwszej instancji dotyczących procedowania. Jak stanowi art. 3981 § 1 k.p.c., od wydanego przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie strona, Prokurator Generalny lub Rzecznik Praw Obywatelskich może wnieść skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jakkolwiek skarżący wskazali, że wnoszą skargę kasacyjną przeciw orzeczeniu Sądu Apelacyjnego, to jednak z uzasadnienia wynika, iż kwestionują wyrok wydany przez Sąd pierwszej instancji, od którego nie wnosili apelacji. Oznacza to, że w tej mierze orzeczenie Sądu się uprawomocniło. Sąd odwoławczy w tej materii nie wydał rozstrzygnięcia, które by w jakikolwiek sposób pogorszyło sytuację prawną pozwanych, a w konsekwencji skarżący nie mają interesu prawnego w zaskarżeniu wyroku Sądu Apelacyjnego. Wbrew podnoszonym w zażaleniu zarzutom, wniosek taki nie stanowi, jak to określili skarżący, „przeżytku dawnego okresu”. Konstytucja gwarantuje każdemu obywatelowi prawo do sądu i to prawo nie zostało w żaden sposób ograniczone. Skarżący mieli możliwość zaskarżenia apelacją niekorzystnego dla nich wyroku Sądu Okręgowego, jednak z tej możliwości nie skorzystali, zatem wyrok ten stał się w części niezaskarżonej prawomocny. Skarga kasacyjna przysługuje wprawdzie od prawomocnych orzeczeń, jednak przedmiotem skargi mogą być tylko orzeczenia sądu drugiej instancji, a warunkiem jej wniesienia jest co do zasady wyczerpanie toku dwóch instancji merytorycznych. Zaskarżenie zatem prawomocnego orzeczenia sądu pierwszej instancji skargą kasacyjną nie jest dopuszczalne. Wobec powyższego Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 39814 k.p.c. postanowił jak w sentencji.