IV CZ 73/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odrzucił zażalenie pozwanego na postanowienie sądu okręgowego o oddaleniu wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu, uznając je za niedopuszczalne z dwóch powodów: braku zaskarżalności postanowienia oraz braku zdolności postulacyjnej strony w postępowaniu przed SN.
Pozwany złożył zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego, który oddalił jego wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu do sporządzenia skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy odrzucił zażalenie, stwierdzając, że postanowienie nie podlega zaskarżeniu na podstawie art. 394(1) k.p.c. Dodatkowo, pozwany nie posiadał zdolności postulacyjnej do wniesienia zażalenia w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, gdyż nie był zastępowany przez adwokata lub radcę prawnego. Sąd Najwyższy zauważył również, że sąd okręgowy błędnie zinterpretował wniosek pozwanego.
Sprawa dotyczyła zażalenia pozwanego W. R. na postanowienie Sądu Okręgowego w L. z dnia 21 stycznia 2008 r., które oddaliło jego wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Okręgowego. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, odrzucił zażalenie pozwanego. Jako pierwszą przyczynę niedopuszczalności zażalenia wskazano fakt, że zaskarżone postanowienie nie podlega zaskarżeniu na podstawie art. 394(1) k.p.c., ponieważ nie jest ani jednym z orzeczeń wprost wymienionych w § 1 tego przepisu, ani postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie w rozumieniu § 2. Drugą, równie istotną przyczyną odrzucenia zażalenia była okoliczność, że w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych (art. 871 § 1 k.p.c.). Pozwany, wnosząc zażalenie osobiście, nie legitymował się zdolnością postulacyjną, co czyniło środek odwoławczy niedopuszczalnym. Sąd Najwyższy zaznaczył, że wyjątek od przymusu adwokacko-radcowskiego, przewidziany w art. 871 § 2 k.p.c. (dotyczący postępowań o zwolnienie od kosztów i ustanowienie pełnomocnika z urzędu), nie obejmuje sytuacji, gdy samo zażalenie jest niedopuszczalne z innych przyczyn. Pomimo odrzucenia zażalenia, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że Sąd Okręgowy błędnie zinterpretował wniosek pozwanego, który mógł dotyczyć zmiany osoby wyznaczonego adwokata, a nie ustanowienia nowego. W takiej sytuacji sąd odwoławczy powinien był pouczyć skarżącego o właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w L. w kwestii zmiany pełnomocnika.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie to nie podlega zaskarżeniu zażaleniem, gdyż nie jest wymienione w art. 394(1) § 1 k.p.c. ani nie kończy postępowania w sprawie w rozumieniu § 2.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na treść art. 394(1) k.p.c., który enumeratywnie wymienia postanowienia podlegające zaskarżeniu zażaleniem. Zaskarżone postanowienie nie mieści się w żadnej z kategorii wskazanych w tym przepisie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucenie zażalenia
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. R. | osoba_fizyczna | powód |
| W. R. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 394(1) § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Postanowienie oddalające wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu do sporządzenia skargi kasacyjnej nie jest objęte katalogiem zaskarżalnych postanowień.
k.p.c. art. 871 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych.
Pomocnicze
k.p.c. art. 871 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wyjątek od przymusu adwokacko-radcowskiego nie ma zastosowania do środków odwoławczych, które są niedopuszczalne z innych przyczyn.
k.p.c. art. 398(21)
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna odrzucenia zażalenia.
k.p.c. art. 373
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna odrzucenia zażalenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienie nie jest zaskarżalne na podstawie art. 394(1) k.p.c. Strona nie posiada zdolności postulacyjnej w postępowaniu przed Sądem Najwyższym.
Godne uwagi sformułowania
środek ten stronie nie przysługuje obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów bądź radców prawnych zdolność postulacyjna wyłączenie przymusu adwokacko-radcowskiego nie może obejmować środków, które według kodeksu postępowania cywilnego są w sprawie niedopuszczalne
Skład orzekający
Mirosława Wysocka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Niedopuszczalność zażalenia do Sądu Najwyższego od postanowień nieobjętych katalogiem z art. 394(1) k.p.c. oraz wymóg posiadania zdolności postulacyjnej przez stronę wnoszącą środek odwoławczy do SN."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z zaskarżaniem postanowień i reprezentacją przed Sądem Najwyższym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczowe kwestie proceduralne dotyczące zaskarżalności postanowień i wymogów formalnych przy wnoszeniu środków odwoławczych do Sądu Najwyższego, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Kiedy nie można zaskarżyć postanowienia do Sądu Najwyższego? Kluczowe zasady niedopuszczalności zażalenia.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt IV CZ 73/08 POSTANOWIENIE Dnia 29 października 2008 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosława Wysocka w sprawie z powództwa J. R. przeciwko W. R. o ustanowienie rozdzielności majątkowej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 października 2008 r., zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Okręgowego w L. z dnia 21 stycznia 2008 r., sygn. akt III Ca (…), odrzuca zażalenie Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2007 r. Sąd Rejonowy w L., uwzględniając wniosek pozwanego W. R., zwolnił go od kosztów sądowych w sprawie o ustanowienie rozdzielności majątkowej i ustanowił dla niego adwokata z urzędu, którego Okręgowa Rada Adwokacka w L. wyznaczyła w dniu 28 czerwca 2007 r. w osobie R. K. Postanowieniem z dnia 21 września 2007 r. Sąd Okręgowy w L. oddalił ponowny wniosek pozwanego o ustanowienie w sprawie adwokata z urzędu. Zaskarżonym obecnie do Sądu Najwyższego postanowieniem z dnia 21 stycznia 2008 r. Sąd Okręgowy oddalił kolejny wniosek z dnia 21 grudnia 2007 r., w którym pozwany domagał się „ustalenia adwokata z urzędu”, który sporządziłby w jego imieniu skargę kasacyjną od wyroku tego Sądu z dnia 9 listopada 2007 r. Zdaniem Sądu, wniosek należało oddalić, gdyż pozwany korzystał już z pomocy prawnej ustanowionego w sprawie adwokata. W zażaleniu na postanowienie z dnia 21 stycznia 2008 r., wnosząc o jego 2 uchylenie, pozwany odniósł się krytycznie do dotychczasowej współpracy z wyznaczonym w sprawie pełnomocnikiem i wskazał na potrzebę sporządzenia skargi przez innego adwokata. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest niedopuszczalne, gdyż zostało wniesione od postanowienia, na które w świetle art. 3941 k.p.c. środek ten stronie nie przysługuje (por. postanowienie SN z dnia 2 kwietnia 1998 r., II UZ 26/98, OSNP 1999, nr 9, poz. 320). Postanowienie to nie zalicza się bowiem ani do orzeczeń wprost wymienionych w § 1 tego przepisu, ani postanowień kończących postępowanie w sprawie, o których mowa w jego § 2. O niedopuszczalności zażalenia strony pozwanej zadecydowała także inna okoliczność. Zgodnie z art. 871 § 1 k.p.c. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów bądź radców prawnych. Zasada ta nie odnosi się jedynie do osób wskazanych w paragrafie drugim tego przepisu. W postępowaniu zażaleniowym także zatem zachodzi konieczność wykazania się przez stronę skarżącą zdolnością postulacyjną (por. np. postanowienie SN z dnia 24 maja 2007 r., II CZ 33/07, nie publ. oraz postanowienie SN z dnia 30 lipca 2007 r., IV CZ 61/07, nie publ.). Wniesienie zażalenia przez pozwanego, który cechą tą się nie legitymuje, oznaczało, że wskazany środek odwoławczy jest niedopuszczalny również i z tej przyczyny. Zważywszy, że w świetle art. 3941 § 1 i 2 k.p.c. postanowienie z dnia 21 stycznia 2008 r. należy do orzeczeń niezaskarżalnych, wniesienie na nie zażalenia nie było objęte wyjątkiem przewidzianym w art. 871 § 2 k.p.c., który dotyczy postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wyłączenie przymusu adwokacko-radcowskiego nie może bowiem w założeniu ustawodawcy obejmować środków, które według kodeksu postępowania cywilnego są w sprawie niedopuszczalne, a zatem stronie nie przysługują. Chociaż zażalenie w sprawie jest niedopuszczalne, trzeba zauważyć, że przedmiotowy wniosek został przez Sąd drugiej instancji błędnie potraktowany. Z treści wniosku nie wynikało jasno, jakie były rzeczywiste intencje jego autora, a zatem Sąd Okręgowy powinien był wezwać go do złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. Wobec niepodjęcia tej czynności należało, analizując sposób sformułowania wniosku, wbrew stanowisku Sądu, raczej założyć, że bliższe zamiarom skarżącego było doprowadzenie do zmiany w osobie wyznaczonego dla niego w sprawie adwokata, by ten wniósł w jego imieniu skargę. W istocie zatem orzekanie w przedmiocie wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu należało uznać za bezprzedmiotowe. Sąd 3 odwoławczy powinien był w sprawie ograniczyć się do pouczenia skarżącego, że w zakresie wyznaczenia dla niego innego adwokata z urzędu właściwą jest Okręgowa Rada Adwokacka w L. i do niej należało zwrócić się z tym wnioskiem. Z powyższych względów zażalenie pozwanego podlegało odrzuceniu na podstawie art. 39821 w zw. z art. 3941 § 3 i 373 k.p.c.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI