IV CZ 71/11

Sygn. akt IV CZ 71/11 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 21 października 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Marta Romańska 
SSA Roman Dziczek 
 
 
w sprawie z powództwa Mariusza S. 
przeciwko Jolancie S. 
o ustanowienie rozdzielności majątkowej, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej 
w dniu 21 października 2011 r., 
zażalenia pozwanej 
na postanowienie Sądu Okręgowego  
z dnia 7 lutego 2011 r.,  
 
uchyla zaskarżone postanowienie i umarza postępowanie 
wywołane wnioskiem pozwanej z dnia 11 stycznia 2011 r.            
o przywrócenie terminu do usunięcia braku skargi kasacyjnej. 
 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
 
 
Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy odrzucił skargę 
kasacyjną pozwanej z tej przyczyny, że nie został usunięty w terminie jej brak 
formalny w postaci braku jednego odpisu skargi.  
Pozwana w tym samym dniu, 11 stycznia 2011 r., złożyła zażalenie na to 
postanowienie oraz wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków 
formalnych skargi przez dołączenie brakującego odpisu skargi, który to odpis 
dołączyła do wniosku. 
Nie oczekując na rozpoznanie zażalenia na postanowienie odrzucające 
skargę, czyli bez jego uprawomocnienia się, Sąd Okręgowy zaskarżonym obecnie 
postanowieniem z dnia 7 lutego 2011 r. oddalił wniosek o przywrócenie terminu do 
uzupełnienia braków skargi kasacyjnej pozwanej oraz  skargę odrzucił. W ocenie 
Sądu, okoliczności wskazane we wniosku nie świadczyły o tym, że uchybienie 
terminowi było niezawinione, a tym samym - nie stanowiły podstawy przywrócenia 
terminu. 
W zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej skarżąca 
wniosła o jego uchylenie zarzucając błędne uznanie przez Sąd, „że zachodzą 
podstawy do odrzucenia skargi kasacyjnej pozwanej, gdyż nie zachodzą warunki 
do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych, określone w art. 168 
§ 1 k.p.c”. 
 
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: 
 
Postępowanie o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej 
oraz zażalenie na odrzucenie środka procesowego wzajemnie się wykluczają 
(por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1998 r., III CKN 
874/98 i z dnia 15 listopada 1999 r., I CZ 174/99, niepubl.). Procedura zmierzająca 
do przywrócenia terminu, któremu strona uchybiła, może być wdrożona po 
stwierdzeniu, że czynność procesowa jest bezskuteczna z powodu uchybienia 
terminowi, które to stwierdzenie może – i tak było w sprawie niniejszej – wynikać 
z postanowienia sądu o odrzuceniu środka zaskarżenia. Termin do złożenia 

 
3 
wniosku otwiera się w chwili dowiedzenia się, że orzeczenie o odrzuceniu środka 
uprawomocniło się. 
 
Wniesienie przez skarżącą jednocześnie dwóch wzajemnie wykluczających 
się i opartych na tych samych twierdzeniach, środków, było oczywiście 
nieprawidłowe, przy czym wniosek o przywrócenie terminu był przedwczesny 
i niedopuszczalny. 
Nie było też dopuszczalne orzekanie co do wniosku oraz odrzucenie skargi 
kasacyjnej przed uprawomocnieniem się pierwszego postanowienia o odrzuceniu 
skargi. 
Złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności 
procesowej następuje albo przed jej podjęciem, gdy strona zdaje sobie sprawę 
z uchybienia terminowi, albo już po jej dokonaniu, gdy sąd środek z powodu 
przekroczenia terminu odrzucił. W tym drugim wypadku, a o taki chodziło 
w niniejszej 
sprawie, 
skutki 
procesowe 
związane 
z 
wniesieniem 
środka 
odwoławczego zostają zniweczone z chwilą prawomocnego jego odrzucenia. 
Ma to istotne znaczenie także z punktu widzenia właściwego określenia 
treści i przedmiotu wniosku o przywrócenie terminu. Z tego, że odrzucenie środka 
zaskarżenia (środka odwoławczego) niweczy związane z nim skutki procesowe, 
wynika, iż wniosek o przywrócenie terminu może dotyczyć wniesienia tego środka, 
a nie uzupełnienia jego braku. Także przez czynność procesową, której należy 
dopełnić wraz z wnioskiem, o której mowa wart. 169 § 3 k.p.c., należy rozumieć  
wniesienie środka wolnego od braków formalnych i fiskalnych. Jednocześnie, skoro  
przepisy art. 168 i n. k.p.c. przewidują możliwość przywrócenia terminu dokonania 
czynności procesowej,  to w razie uchybienia terminowi do usunięcia braku strona 
może wnosić o przywrócenie terminu do dokonania czynności, czyli wniesienia tego 
środka, 
a 
nie 
do 
spełnienia 
wymagania 
formalnego 
lub 
fiskalnego. 
Wniosek o przywrócenie 
jedynie 
terminu 
do 
uzupełnienia 
braków 
środka 
zaskarżenia (odwoławczego) jest w takiej sytuacji wnioskiem bezprzedmiotowym, 
a przywrócenie terminu w takim tylko zakresie nie umożliwiałoby skutecznego 
wniesienia 
środka 
zaskarżenia 
(odwoławczego) 
uprzednio 
prawomocnie 
odrzuconego. 
Wskazane 
kwestie 
znalazły 
szczegółowe 
wyjaśnienie 

 
4 
w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu 
sędziów z dnia 31 maja 2000 r., III ZP, OSNC 2001, nr 1, poz. 11 oraz 
postanowienia z dnia 7 czerwca 2002 r., IV CZ 92/02, z dnia 27 stycznia 2005 r., 
II UZ 48/04, z dnia 22 lutego 2006 r., III CZ 4/06, z dnia 11 stycznia 2008 r., V CZ 
121/07, niepublikowane oraz z dnia 9 lipca 2008 r., V CZ 44/08, OSNC-ZD, 
zeszyt B, poz. 55). 
Przedwczesny i niedopuszczalny wniosek pozwanej o przywrócenie terminu 
nie mógł stanowił podstawy wdrożenia postępowania, którego przedmiotem stało 
się jego merytoryczne rozpoznanie, a nadto ponowne odrzucenie skargi kasacyjnej. 
Wydaniu orzeczenia odrzucającego skargę kasacyjną stało na przeszkodzie 
istnienie nieprawomocnego postanowienia odrzucającego tę skargę. 
Z omówionych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji, na 
podstawie art. 3941 w zw. z art. 39821 i art. 386 § 3 k.p.c.