IV CZ 7/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanego na wyrok Sądu Apelacyjnego uchylający wyrok Sądu Okręgowego i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie pozwanej Gminy K. na wyrok Sądu Apelacyjnego, który uchylił wyrok Sądu Okręgowego w sprawie o zapłatę. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 394¹ § 1¹ k.p.c., stwierdził, że zażalenie przysługuje w przypadku uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, ale nie pozwala na ocenę meritum sprawy. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił, iż Sąd Okręgowy nierozpoznał istoty sprawy, co uzasadnia uchylenie jego wyroku.
Sąd Najwyższy w składzie sędziów Mariana Kocona (przewodniczącego i sprawozdawcy), Moniki Koby i Agnieszki Piotrowskiej rozpoznał zażalenie strony pozwanej, Gminy K., na wyrok Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 19 marca 2018 r. (sygn. akt I ACa (...)). Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 2 grudnia 2016 r. w sprawie z powództwa P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przeciwko Gminie K. o zapłatę. Pozwany zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego, wnosząc o jego uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy. Sąd Najwyższy, opierając się na art. 394¹ § 1¹ k.p.c., wyjaśnił, że zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje w przypadku uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Celem takiego zażalenia jest kontrola prawidłowości uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego postępowania, zgodnie z art. 386 k.p.c. Sąd Najwyższy podkreślił, że w ramach rozpoznawania zażalenia nie może oceniać stanowiska sądu drugiej instancji co do meritum sprawy. Sąd Najwyższy przywołał jednolite orzecznictwo, zgodnie z którym nierozpoznanie istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. ma miejsce, gdy sąd pierwszej instancji zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania pozwu lub zarzutów merytorycznych. W analizowanej sprawie Sąd Okręgowy przyjął, że nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, co skutkowało nieważnością umowy nabycia i zbycia nieruchomości, a tym samym brakiem podstaw do dochodzenia odszkodowania. Sąd Apelacyjny dokonał odmiennej oceny prawnej, uznając za przedwczesne stwierdzenie własności Skarbu Państwa i wadliwość przyjęcia nieważności umów. Sąd Najwyższy uznał, że stanowisko Sądu Apelacyjnego aktualizuje kwestię zasadności i wysokości żądania, pominiętą przez Sąd Okręgowy, co czyni zarzut naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. niezasadnym. W konsekwencji Sąd Najwyższy oddalił zażalenie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje w takiej sytuacji, jednak jego celem jest kontrola prawidłowości uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego postępowania, a nie ocena meritum sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na art. 394¹ § 1¹ k.p.c. oraz jednolite orzecznictwo, zgodnie z którym celem zażalenia w tej sytuacji jest kontrola formalna uchylenia wyroku, a nie merytoryczna ocena sprawy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | powód |
| Gmina K. | instytucja | pozwany |
Przepisy (3)
Główne
k.p.c. art. 394¹ § § 1¹
Kodeks postępowania cywilnego
Zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje także w razie uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Występuje nierozpoznanie istoty sprawy, gdy sąd pierwszej instancji zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania pozwu lub zarzutów merytorycznych przeciwstawionych zgłoszonemu roszczeniu.
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 36 § ust. 3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przepis dotyczący podstaw dochodzenia odszkodowania, przywołany przez Sąd Okręgowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił, że Sąd Okręgowy nierozpoznał istoty sprawy, co uzasadnia uchylenie jego wyroku.
Odrzucone argumenty
Zażalenie pozwanego na wyrok Sądu Apelacyjnego uchylający wyrok Sądu Okręgowego i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania.
Godne uwagi sformułowania
celem takiego zażalenia jest poddanie pod kontrolę prawidłowości uchylenia przez sąd drugiej instancji orzeczenia sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego postępowania Sąd Najwyższy przy rozpoznawaniu zażalenia nie może oceniać stanowiska sądu drugiej instancji co do meritum sprawy nierozpoznanie istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. występuje wtedy, gdy sąd pierwszej instancji zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania pozwu lub zarzutów merytorycznych
Skład orzekający
Marian Kocon
przewodniczący, sprawozdawca
Monika Koba
członek
Agnieszka Piotrowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zażalenia do Sądu Najwyższego na postanowienie sądu drugiej instancji uchylające wyrok sądu pierwszej instancji i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania, a także definicja nierozpoznania istoty sprawy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie Sąd Najwyższy bada jedynie prawidłowość uchylenia wyroku przez sąd drugiej instancji, a nie meritum sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące zakresu kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym oraz definicję nierozpoznania istoty sprawy, co jest kluczowe dla praktyków prawa cywilnego.
“Sąd Najwyższy: Kiedy można zaskarżyć uchylenie wyroku i co to oznacza dla meritum sprawy?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt IV CZ 7/19 POSTANOWIENIE Dnia 24 kwietnia 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Monika Koba SSN Agnieszka Piotrowska w sprawie z powództwa P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. (poprzednio w G.) przeciwko Gminie K. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 kwietnia 2019 r., zażalenia strony pozwanej na wyrok Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 19 marca 2018 r., sygn. akt I ACa (…), oddala zażalenie; rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego pozostawia orzeczeniu końcowemu. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 19 marca 2018 r. Sąd Apelacyjny w (…) uchylił wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 2 grudnia 2016 r., w sprawie z powództwa P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością przeciwko Gminie K., o zapłatę. Orzeczenie zaskarżył pozwany, wnosząc o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 394 1 § 1 1 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje także w razie uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W judykaturze Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że celem takiego zażalenia jest poddanie pod kontrolę prawidłowości uchylenia przez sąd drugiej instancji orzeczenia sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego postępowania, co może nastąpić jedynie w wypadkach przewidzianych w art. 386 k.p.c. Taka konstrukcja oznacza, że Sąd Najwyższy przy rozpoznawaniu zażalenia nie może oceniać stanowiska sądu drugiej instancji co do meritum sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2013 r., II CZ 26/13, niepubl.). Orzecznictwo Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje, że nierozpoznanie istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. występuje wtedy, gdy sąd pierwszej instancji zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania pozwu lub zarzutów merytorycznych przeciwstawionych zgłoszonemu roszczeniu. W sprawie taka sytuacja występuje. Sąd Okręgowy przyjął, że nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i nie mogła być przedmiotem obrotu. Stąd też umowa nabycia nieruchomości przez powoda i późniejsza umowa zbycia są nieważne, zatem powód nie ma podstaw do dochodzenia odszkodowania z art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. „o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym” (tekst jedn. Dz. U. z 2018, poz. 1945 ze zm.). Sąd Apelacyjny dokonał odmiennej oceny prawnej, szczegółowo argumentując, że przynajmniej przedwczesne jest stwierdzenie, że nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, a w konsekwencji wadliwe jest przyjęcie, że obie umowy były nieważne Takie stanowisko aktualizuje kwestię zasadności i wysokości żądania zgłoszonego w pozwie, pominiętą w wyroku Sądu Okręgowego. Zarzut naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. należy zatem uznać za niezasadny. Z tych względów Sąd Najwyższy postanowił jak wyżej. jw
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI