III PZ 6/09

Sąd Najwyższy2009-08-11
SNPracyrozwiązanie stosunku pracyWysokanajwyższy
wznowienie postępowaniaart. 403 k.p.c.nowe dowodyniedostępność dowodówprawomocnośćsąd pracytelewizjazwolnienie z pracy

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania, uznając, że nowe dowody i fakty nie spełniały wymogów art. 403 § 2 k.p.c.

Powód J.M. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem, powołując się na późniejsze wykrycie dowodów i faktów, które miałyby wpływ na wynik sprawy. Sąd Okręgowy odrzucił skargę, uznając ją za niedopuszczalną i nieopartą na ustawowej podstawie. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, stwierdzając, że nowe okoliczności nie były stronie nieznane i niedostępne w poprzednim postępowaniu, a powód mógł z nich skorzystać.

Powód J.M. złożył skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 30 marca 2006 r. (w sprawie IV P …/05 i IV Pa …/06), domagając się uchylenia wyroków i przywrócenia do pracy. Jako podstawę wznowienia wskazał art. 403 § 2 k.p.c., twierdząc, że późniejsze wykrycie nowych dowodów i faktów, w tym dotyczących procesów karnych, pomówień, fałszywych oskarżeń, nagonki medialnej oraz nielegalnego rozwiązania związku zawodowego, mogłoby wpłynąć na wynik sprawy. Sąd Okręgowy odrzucił skargę, uznając ją za niedopuszczalną, ponieważ przytoczone okoliczności nie stanowiły ustawowej podstawy wznowienia, a strona miała możliwość skorzystania z nich w poprzednim postępowaniu. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie powoda, podzielił stanowisko Sądu Okręgowego. Podkreślił, że skuteczne powołanie się na art. 403 § 2 k.p.c. wymaga, aby nowe okoliczności były stronie nieznane i niedostępne, a nie jedynie niedostrzeżone lub niepowołane z powodu subiektywnej oceny strony. Sąd Najwyższy stwierdził, że powód miał dostęp do dokumentów i informacji, które przywołał, a ich późniejsze ujawnienie nie spełniało wymogu „późniejszego wykrycia” w rozumieniu przepisu. Oddalono zażalenie jako nieuzasadnione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, późniejsze wykrycie okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które strona mogła znać lub miała do nich dostęp w poprzednim postępowaniu, nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 403 § 2 k.p.c.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 403 § 2 k.p.c. dotyczy sytuacji, gdy nowe okoliczności były stronie nieznane i niedostępne. Nie obejmuje przypadków, gdy strona miała możliwość skorzystania z dowodów, ale zaniechała tego z powodu własnych zaniedbań lub subiektywnej oceny ich mocy dowodowej. Kluczowe jest, aby strona nie mogła skorzystać z tych dowodów z przyczyn od niej niezależnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

Telewizja Polska Spółka Akcyjna

Strony

NazwaTypRola
J. M.osoba_fizycznapowód
Telewizja Polska Spółka Akcyjnaspółkapozwany

Przepisy (4)

Główne

k.p.c. art. 403 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawą wznowienia postępowania może być późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Oznacza to, że okoliczności te muszą być stronie nieznane i dla niej niedostępne.

k.p.c. art. 410 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie przepisanego terminu, niedopuszczalną lub nieopartą na ustawowej podstawie.

Pomocnicze

k.p.c. art. 39814

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 3941 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nowe okoliczności faktyczne i dowody nie były stronie nieznane i niedostępne w poprzednim postępowaniu. Strona miała możliwość skorzystania z przywołanych dowodów i faktów w poprzednim postępowaniu, a zaniechanie było wynikiem jej zaniedbań. Przytoczone dowody nie wykazały związku przyczynowego z treścią rozstrzygnięcia sądu pracy i wpływu na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Skarga o wznowienie postępowania oparta na art. 403 § 2 k.p.c. z powodu późniejszego wykrycia dowodów i faktów. Twierdzenie o nieznajomości dowodów i faktów dotyczących procesów karnych, pomówień, nagonki medialnej. Twierdzenie o nielegalnym rozwiązaniu związku zawodowego jako podstawie do wznowienia postępowania.

Godne uwagi sformułowania

Nowe okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Fakty nieujawnialne albo stronie nieznane i dla niej niedostępne. Fakty natomiast ujawniane, czyli te, które strona powinna znać, tj. miała możliwość dostępu do nich, nie są objęte hipotezą tego przepisu. Zaniechanie strony w tym przedmiocie było następstwem jej zaniedbań.

Skład orzekający

Kazimierz Jaśkowski

przewodniczący

Zbigniew Hajn

sprawozdawca

Andrzej Wróbel

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "interpretację przesłanek wznowienia postępowania na podstawie art. 403 § 2 k.p.c., w szczególności wymogu nieznajomości i niedostępności nowych dowodów oraz związku przyczynowego z rozstrzygnięciem."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wznowieniem postępowania w sprawach pracowniczych, ale ogólne zasady interpretacji art. 403 § 2 k.p.c. mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie precyzyjnie wyjaśnia istotne dla praktyki prawniczej kryteria wznowienia postępowania, co jest cenne dla prawników procesowych. Pokazuje, jak sąd interpretuje granice między niedostępnością dowodów a zaniedbaniem strony.

Kiedy nowe dowody nie wystarczą do wznowienia postępowania? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III PZ 6/09 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 11 sierpnia 2009 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący) 
SSN Zbigniew Hajn (sprawozdawca) 
SSN Andrzej Wróbel 
 
w sprawie z powództwa J. M. 
o wznowienie postępowania w sprawie IV P …/05 i IV Pa …/06 toczącej się z 
powództwa J.M. 
przeciwko Telewizji Polskiej Spółce Akcyjnej  
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 11 sierpnia 2009 r., 
zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i 
Ubezpieczeń Społecznych […] 
z dnia 28 stycznia 2009 r.,  
 
 
oddala zażalenie. 
 
 
                                      U z a s a d n i e n i e  
 
Sąd Okręgowy – Sąd  Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu skargi 
powoda J. M. o wznowienie postępowania w sprawie przeciwko Telewizji Polskiej 
S.A. w W. Oddział w /.../ zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego 
z dnia 30 marca 2006r., postanowieniem z 28 stycznia 2009 r. odrzucił skargę na 
podstawie art. 410 § 1 k.p.c.  
W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy wskazał, że powołując się na art. 
403 § 2 k.p.c. skarżący wniósł o: (1) wznowienie postępowania zakończonego 
prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 30 marca 2006r.; (2)  uchylenie 

 
 
2 
powyższego wyroku w całości oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego 
Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 listopada 2005r. i orzeczenie o 
przywróceniu powoda do pracy, ewentualnie uchylenie zaskarżonych wyroków w 
całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. 
Nadto skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z akt postępowań sądowych i 
prokuratorskich, zeznań świadków, pism i ulotek oraz artykułów prasowych oraz 
przesłuchania świadków i stron szczegółowo wymienionych w uzasadnieniu skargi. 
Uprawdopodobniając okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia 
skargi, skarżący wskazał, że z nowymi dowodami i faktami, które mogłyby mieć 
wpływ na wynik sprawy zapoznał się w trzech ostatnich dniach sierpnia 2008r. oraz 
18 listopada 2008r. Nadto pomiędzy końcem sierpnia, a datą złożenia skargi 
dowiedział się o istnieniu zeznań świadków i stron innych postępowań toczących 
się w Prokuraturze i Sądzie Karnym z których niezbicie wynika, że przyczyną 
wypowiedzenia mu umowy o pracę były procesy karne inicjowane pomówieniami i 
fałszywymi oskarżeniami oraz nagonka medialna na jego osobę. 
Sąd Okręgowy uznał, że skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu,  
albowiem nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. 
Samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie 
nie oznacza, iż skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Dlatego też 
konieczne jest zbadanie, czy twierdzenia skargi będą stanowiły taką ustawową 
podstawę, np. czy nowe dowody są istotnie nowe. Zgodnie z art. 403 § 2 k.p.c. 
podstawą wznowienia postępowania może być późniejsze wykrycie takich 
okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na 
wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim 
postępowaniu. 
Nowe okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ 
na wynik sprawy, to takie fakty, z których strona nie mogła skorzystać w 
postępowaniu 
prawomocnie 
zakończonym. 
Przepis 
ten 
obejmuje 
fakty 
nieujawnialne albo stronie nieznane i dla niej niedostępne. Fakty natomiast 
ujawniane, czyli te, które strona powinna znać, tj. miała możliwość dostępu do nich. 
nie są objęte hipotezą tego przepisu. Sąd Okręgowy wskazał ponadto, że 
okoliczności, o których mowa w art. 403 § 2 k.p.c. muszą być tego rodzaju, że 

 
 
3 
mogłyby wywrzeć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy bądź dlatego, że 
uzasadniają roszczenie dochodzone w poprzednim postępowaniu, bądź dlatego, że 
uzasadniają obronę strony pozwanej. W niniejszej sprawie takie okoliczności nie 
zachodzą.  
Stosownie do art. 410 § 1 k.p.c. - zdanie pierwsze - Sąd odrzuca skargę 
wniesioną po upływie przepisanego terminu, niedopuszczalną lub nieopartą na 
ustawowej podstawie. 
W niniejszej sprawie zachodzi brak podstawy wznowienia postępowania, 
skarżący bowiem miał możliwość inicjatywy dowodowej przed Sądem Rejonowym, 
jak i przed Sądem II instancji, a jak sam przyznaje w uzasadnieniu wniesionej 
skargi - przytoczone przez niego fakty i dowody na okoliczność rozwiązania z nim 
stosunku pracy były mu znane wcześniej, jednak wobec subiektywnej oceny o 
braku mocy dowodowej nie były przez niego powołane we wcześniejszych 
postępowaniach. Wobec tego nie mogą stanowić nowej okoliczności, w rozumieniu 
przepisu art. 403 § 2 k.p.c. 
W zażaleniu na  postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 28 stycznia 2009 r. 
sygn. akt IV Pa …/08, pełnomocnik powoda wniósł o zmianę zaskarżonego 
postanowienia przez uwzględnienie skargi powoda i wznowienie postępowania 
zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 30 marca 20006 
r. w sprawie IV Pa …/06. 
W 
uzasadnieniu 
zażalenia 
strona 
powodowa 
utrzymuje, 
że 
względy 
ekonomiczne wypowiedzenia umowy o pracę były pozorne, zaś prawdziwą 
przyczyną był fakt rzekomego molestowania pracownic pozwanego. Skarżący 
powołuje się na to, że prawomocnymi wyrokami sądowymi zapadłymi w terminie 
późniejszym został uniewinniony ze wszystkich stawianych mu zarzutów. Ponadto 
utrzymuje, że powoływane przez powoda okoliczności i dowody w skardze o 
wznowienie postępowania, istniały w trakcie trwania postępowania przed Sądem 
pracy, jednak powód ich nie znał i nie mógł z nich skorzystać w tym postępowaniu. 
Ponadto powód pełnił funkcje Przewodniczącego Komisji Rewizyjnej Związku 
Zawodowego Pracowników Telewizji Publicznej /.../ i aby zwolnić powoda 
bezprawnie rozwiązano związek zawodowy. Powód po zapoznaniu się z aktami 
rejestrowymi tego związku zawodowego w listopadzie 2008 r. powziął informacje, 

 
 
4 
że związek ten został rozwiązany nielegalnie bez zwołania Walnego Zgromadzenia 
i stosownej uchwały. 
Zdaniem powoda ustalenia Sądu jakoby powód mógł się skutecznie powołać na 
te okoliczności i fakty w postępowaniu przed Sądem Pracy w obu instancjach są 
dowolne i jako takie nie przystają do stanu faktycznego sprawy. 
  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
  
Zażalenie jest nieuzasadnione i jako takie podlega oddaleniu. 
Skarga o wznowienie postępowania złożona przez powoda oparta została na 
przewidzianym w art. 403 § 2 k.p.c. „późniejszym wykryciu takich okoliczności 
faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, 
a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.” 
Skuteczne powołanie się na przesłankę wskazaną w art. 403 § 2 k.p.c. wymaga, 
jak zgodnie przyjmuje się w orzecznictwie i doktrynie, aby nowe okoliczności w 
poprzednim postępowaniu były stronie nieznane i dla niej niedostępne. Nie odnosi 
się natomiast do okoliczności i dowodów niedostrzeżonych przez stronę, gdy 
istniała obiektywna możliwość ich przywołania, a zaniechanie strony w tym 
przedmiocie było następstwem jej zaniedbań (zob. np. postanowienie Sądu 
Najwyższego z dnia 14 lipca 2006 r., II CZ 43/06, postanowienie Sądu 
Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2005 r., III CK 348/04;  wyrok Sądu Najwyższego z 
dnia 24 listopada 2000 r., V CKN 148/00; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 
20 października 2005 r., IV CZ 98/05; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 
stycznia 2001 r., IV CKN 1515/00; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 
października 2006 r., II CZ 75/06; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2005 
r., IV CK 567/04; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 2005 r., II CZ 
70/05; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2006 r., IV CZ 102/06; 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2004 r., V CZ 2/04; 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 sierpnia 2007 r., V CZ 71/07; 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2007 r., I CZ 105/07; 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 lipca 2008 r., II CZ 46/08; 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2009 r., II CZ 16/09) 

 
 
5 
Skarżący sam przyznaje, że od początku stał na stanowisku, że przyczyny 
wypowiedzenia mu umowy o pracę są pozorne, ale na poparcie tego nie posiadał 
wystarczających dowodów. Jednak wznowienie postępowania na podstawie art. 
403 § 2 k.p.c. uzasadnia tylko taka niemożliwość powołania pewnych okoliczności 
faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, która jest skutkiem niewiedzy o 
nich. Nie uzasadnia wznowienia postępowania odnalezienie środka dowodowego 
dotyczącego takich okoliczności faktycznych, które były stronie znane w czasie 
trwania postępowania i mogły być przez stronę powołane oraz wykazywane za 
pomocą także innych niż odnaleziony środków dowodowych. Abstrahując od 
merytorycznej zawartości dokumentów procesowych powołanych w skardze o 
wznowienie postępowania, to niewątpliwie pochodzą one w większości z 2003 r., a 
część z nich z 2005 r. i zawarte są, jak  wynika ze skargi o wznowienie, w aktach 
spraw, które toczyły się przeciwko powodowi. Należy więc uznać, że powód miał do 
nich dostęp. Natomiast twierdzenie, że z dokumentami tymi zapoznał się w trzech 
ostatnich dniach sierpnia, nie zostało przez niego uprawdopodobnione.  
Również powołane przez niego rozstrzygnięcia spraw toczących się przeciwko 
niemu nie odnoszą się do podstawy faktycznej wyroku zaskarżonego skargą o 
wznowienie, w którym sąd przyjął, że do wypowiedzenia stosunku pracy doszło w 
związku z likwidacją stanowiska, które zajmował wnoszący skargę, co nie spełnia 
ustawowego warunku, jakim jest pozostawanie tych dowodów w związku 
przyczynowym z treścią rozstrzygnięcia, którego dotyczy skarga i ich wpływu na 
wynik sprawy. Na marginesie, nie jest również jasne, a powód tego nie wykazuje, 
kiedy te rozstrzygnięcia zapadły, a późniejsze wykrycie prawomocnego wyroku 
dotyczącego innej sprawy może stanowić podstawę wznowienia postępowania, 
przewidzianą w art. 403 § 2 k.p.c., jeżeli wyrok ten zapadł przed zakończeniem 
postępowania, którego skarga o wznowienie dotyczy  (zob. np. postanowienie Sądu 
Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2008 r., I PZ 3/08; postanowienie Sądu 
Najwyższego z dnia 5 czerwca 2003 r., II CZ 48/03 
Analogiczną argumentację należy przyjąć co do twierdzeń skarżącego 
odnoszących się do bezprawnego jego zdaniem rozwiązania związku zawodowego, 
do którego należał. Skarżący nie uprawdopodobnia pozostawania tych dowodów w 

 
 
6 
związku przyczynowym z treścią rozstrzygnięcia sądu, ani też nie wskazuje, 
dlaczego nie mógł skorzystać z nich w toku postępowania.  
Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z 
art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI