IV CZ 65/09

Sygn. akt IV CZ 65/09 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 9 października 2009 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz 
SSN Józef Frąckowiak 
 
w sprawie z powództwa A. D. i in. , przeciwko Agencji Nieruchomości Rolnych w 
Warszawie Oddziałowi Terenowemu     w B. i in. , o zapłatę, wydanie i ustalenie, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej 
w dniu 9 października 2009 r., 
zażalenia powodów A. D. i K. N. 
na wyrok Sądu Apelacyjnego w […] 
z dnia 29 stycznia 2009 r., oddala zażalenie 
1) zasądza od A. D. i K. N. na rzecz Skarbu Państwa - 
Wojewody [….], Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych 
w T., Państwowego Gospodarstwa Leśnego - Lasy 
Państwowe Nadleśnictwo G.i Państwowego Gospodarstwa 
Leśnego - Lasy Państwowe Nadleśnictwo B. kwotę 5400 zł 
(pięć 
tysięcy 
czterysta) 
tytułem 
zwrotu 
kosztów 
postępowania zażaleniowego. 
 
Uzasadnienie 
 
    
Postanowieniem zawartym w wyroku z dnia 29 stycznia 2009 r. Sąd 
Apelacyjny odrzucił apelację powodów […] od wyroku Sądu Okręgowego w T. z 
dnia 4 września 2008 r., z powodu nie uiszczenia opłat. 
    
Sąd Apelacyjny stwierdził, że ponieważ pozew wniesiony został w dniu 
2 stycznia 2002 r., do czasu zakończenia postępowania przed Sądem pierwszej 

 
2 
instancji, miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach 
sądowych w sprawach cywilnych (j.t: Dz. U. z 2002 r. Nr 9 poz. 88 ze zm.), zgodnie 
z art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach 
cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), natomiast od chwili wydania 
zaskarżonego apelacją wyroku, zastosowanie miały już przepisy nowej ustawy 
o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z 2005 r. Ustawa ta została 
znowelizowana ustawą z dnia 14 grudnia 2006r. (Dz. U. z 2007 r., Nr 21, poz. 123), 
która weszła w życie w dniu 10 marca 2007 r. Zgodnie z art. 2 ustawy 
nowelizującej, do spraw wszczętych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się 
przepisy dotychczasowe. Oznacza to, zdaniem Sądu Apelacyjnego, że zmienione 
powyższą nowelizacją przepisy u.k.s.c. stosuje się tylko do spraw wszczętych po 
wejściu w życie ustawy nowelizującej, natomiast do spraw wszczętych przed dniem 
10 marca 2007 r., mają zastosowanie przepisy u.k.s.c. z 2005 r. w brzmieniu 
sprzed nowelizacji. W konsekwencji w rozpoznawanej sprawie powodowie, 
zwolnieniu od kosztów sądowych w całości, mieli obowiązek uiszczenia od apelacji 
opłaty podstawowej po 30 zł, zgodnie z art. 100 ust. 2. zd. 2 w zw. z art. 14 ust. 2 
i 3 u.k.s.c. z 2005 r., w brzmieniu sprzed wskazanej wyżej nowelizacji. Z uwagi na 
to, że apelację wniósł w ich imieniu zawodowy pełnomocnik bez uiszczenia opłat 
podstawowych, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c. odrzucił apelację. 
   
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik powodów wskazując 
na wątpliwości, jakie budzi wykładnia art. 2 ustawy nowelizującej z dnia 14 grudnia 
2006 r. zarzucił, iż wykładnia gramatyczna dokonana przez Sąd Apelacyjny jest 
niezgodna z ideą racjonalnego ustawodawcy oraz z sensem i celem nowelizacji, 
którym było uporządkowanie przepisów dotychczasowych i ułatwienie stronom 
i sądowi ich stosowania. Wykładnia ta jest także, zdaniem skarżących, niespójna 
i niezgodna z art. 149 u.k.s.c. z 2005 r., przewidującym zasadę stosowanie nowych 
przepisów w kolejnych stadiach postępowania oraz sprzeczna z art. 6 konwencji 
z dnia 4 listopada 1950 r. o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności i art. 
45 Konstytucji, jako pozbawiająca powodów prawa do sądu oraz z art. 32 
Konstytucji przewidującym zasadę równości wszystkich wobec prawa, bowiem 
w rozpoznawanej sprawie doprowadziła do nierównego traktowania powodów, gdyż 
apelacja powódki M. K.-H. została merytorycznie rozpoznana a apelacja powodów 

 
3 
A. D. i K. N. odrzucona, choć wszyscy znajdują się w takiej samej sytuacji 
procesowej. 
    
W oparciu o powyższe powodowie wnosili o uchylenie zaskarżonego 
postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. 
   
Pozwany Skarb Państwa w odpowiedzi na zażalenie wnosił o jego oddalenie 
i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. 
                                  Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
   
W rozpoznawanej sprawie, wniesionej pod rządami ustawy o kosztach 
sądowych w sprawach cywilnych z 1967 r., w której powodowie A. D. i K. N. 
postanowieniem z dnia 13 maja 2002 r. zostali zwolnieni od kosztów sądowych, od 
chwili zakończenia postępowania w pierwszej instancji, to jest od chwili wydania 
wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia 4 września 2008 r., miały zastosowanie 
przepisy ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z 2005 r., co wynika z 
art. 149 ust. 1 tej ustawy.    
   
W tej dacie obowiązywały już znowelizowane przepisy u.k.s.c.  z 2005 r., 
bowiem w dniu 10 marca 2007 r. weszła w życie ustawa nowelizująca z dnia 14 
grudnia 2006 r., która uchyliła przewidziany w art. 14 ust. 2 i w art. 100 ust. 2 
u.k.s.c. z 2005 r. obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej w wysokości 30 zł od 
wszystkich pism podlegających opłacie wnoszonych przez stronę zwolnioną 
w całości od kosztów sądowych przez sąd. Kwestie intertemporalne jakie rodziły się 
po wejściu w życie powyższej ustawy nowelizującej rozstrzyga art. 2 tej ustawy 
stanowiący, że do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje 
się przepisy dotychczasowe. 
   
Przepis ten był wielokrotnie przedmiotem wykładni Sądu Najwyższego, który 
jednolicie przyjmuje, że art. 2 nie odwołuje się do zasady stadialności 
postępowania, jako kryterium rozstrzygającego o zastosowaniu przepisów nowej 
ustawy, jak to czyni art. 149 u.k.s.c. z 2005 r., lecz jednoznacznie wskazuje, jako 
kryterium stosowania nowych przepisów, wszczęcie sprawy po wejściu w życie 
nowelizacji (porównaj między innymi orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia: 
4 października 2007 r. V CZ 82/07, „Biuletyn SN” 2008, nr 2, s. 15, 22 czerwca 
2007 r. V CZ 58/07, 2 sierpnia 2007 r. V CZ 70/07 i V CZ 78/07, 20 września 

 
4 
2007 r. II CZ 64/07, 4 października 2007 r. V CZ 82/07, 10 października 2007 r. 
I CZ 113/07, 24 października 2007 r. IV CZ 75/07, 9 listopada 2007 r. V CZ 96/07 
i V CZ 98/07, 27 listopada 2007 r. IV CZ 93/07, 30 listopada 2007 r. IV CZ 102/07, 
11 stycznia 2008 r. V CZ 115/07, 6 marca 2008 r. I CZ 150/07- wszystkie nie publ. 
oraz z dnia 23 stycznia 2008 r. II UZ 47/07, OSNP 2009/9-10/129 i z dnia 27 
czerwca 2008 r. III CZP 48/08, OSNC 2009/7-8/102).   
   
W świetle powyższej wykładni „sprawą wszczętą” w rozumieniu art. 2 ustawy 
nowelizującej jest sprawa sądowa wszczęta przez stronę złożeniem pozwu lub 
wniosku. W przepisie tym ustawodawca nie wprowadził zasady podwójnego 
odesłania, a więc wyłączone jest stosowanie art. 149 ust. 1 u.k.s.c., w stosunku do 
którego art. 2 jest przepisem szczególnym, opierającym się nie na zasadzie 
stadialności lecz na zasadzie jednolitości postępowania. Dlatego data wniesienia 
środka odwoławczego nie ma znaczenia dla stosowania znowelizowanej treści art. 
100 ust. 2 w zw. z art. 14 ust. 2 u.k.s.c. W konsekwencji takiego unormowania 
obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej przez stronę zwolnioną od kosztów 
sądowych został uchylony tylko w sprawach wszczętych po dniu 10 marca 2007 r., 
natomiast w sprawach wszczętych przed tą datą apelacja wniesiona po dniu 
10 marca 2007 r. podlega opłacie podstawowej określonej w art. 14 ust. 2 i art. 100 
ust. 2 u.k.s.c. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z dnia 14 grudnia 
2006 r. 
   
Jak stwierdził Sąd Najwyższy we wskazanej wyżej uchwale z dnia 27 
czerwca 2008 r. III CZP 48/08, motywy, którymi kierował się ustawodawca 
wprowadzając tego rodzaju regulację przejściową mogą budzić wątpliwości 
z punktu widzenia racjonalności i celu nowelizacji, jednak brzmienie przepisu art. 2 
ustawy nowelizującej jest tak jednoznaczne, że nie sposób przy wykładni pominąć 
jego treści jednoznacznie wskazującej, iż zamiarem ustawodawcy było, aby 
w sprawach wszczętych przed wejściem w życie ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r. 
miały zastosowanie przepisy dotychczasowe. 
   
Jak wskazano wyżej taka wykładnia art. 2 w orzecznictwie Sądu 
Najwyższego jest przyjęta jednolicie od chwili wejścia w życie nowelizacji u.k.s.c.  
i utrwalona. Zawodowi pełnomocnicy stron, od których ustawodawca wymaga 

 
5 
specjalnych kwalifikacji, mają obowiązek, przy zachowaniu należytej staranności 
zawodowej, zapoznawać się z orzecznictwem Sądu Najwyższego i uwzględniać je 
w praktyce. Nie może być uzasadniony zarzut pozbawienia strony konstytucyjnego 
prawa do sądu jeżeli przyczyną odrzucenia środka odwoławczego wniesionego 
przez zawodowego pełnomocnika było nie uiszczenie opłat, mimo istnienia takiego 
obowiązku wynikającego z jednoznacznego brzmienia przepisu ustawy oraz 
utrwalonego i jednolitego w tym przedmiocie orzecznictwa Sądu Najwyższego.  
  
Natomiast podnoszona w zażaleniu okoliczność nie odrzucenia, lecz 
merytorycznego rozpoznania apelacji powódki M. K.-H.n, z oczywistych względów 
nie może być przedmiotem oceny Sądu Najwyższego w niniejszym postępowaniu. 
   
Biorąc wszystko to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 1 i 3 
w zw. z art. 39814 k.p.c. oddalił zażalenie, a na podstawie art. 98 w zw. z art. 108 
§ 1 oraz art. 3941 § 3 i art. 39821 k.p.c. zasądził od wnoszących zażalenie powodów 
na rzecz pozwanego Skarbu Państwa zwrot kosztów postępowania zażaleniowego.   
 
 
 
jz