IV CZ 48/08

Sygn. akt IV CZ 48/08 POSTANOWIENIE Dnia 3 lipca 2008 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie z powództwa J. M. przeciwko Gminnej Spółce Wodnej w A. o ustalenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 3 lipca 2008 r., zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego w S. z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I WSC (…), oddala zażalenie; zasądza od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 120 (sto dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2008 r. Sąd Okręgowy odrzucił skargę kasacyjną wniesioną przez pozwaną od wyroku tego Sądu z dnia 19 grudnia 2008 r. Sąd Okręgowy uznał bowiem, że zgłoszone przez powoda żądanie o ustalenie wygaśnięcia członkostwa w spółce wodnej stanowi sprawę o prawa majątkowe. Strona pozwana, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie kwestionowała majątkowego charakteru roszczenia i nie wskazała na niewłaściwość sądu rejonowego jako sądu pierwszej instancji. Wezwana do oznaczenia przedmiotu sporu, podnosiła ,że przedmiotem tym jest roszczenie niemajątkowe, ale jednoczenie określiła wartość 2 zaskarżenia na kwotę 85,80 zł. Powołując się na treść art. 3982 § 1 k.p.c., Sąd Okręgowy odrzucił skargę kasacyjną strony pozwanej jako niedopuszczalną. W zażaleniu strony pozwanej na postanowienie w z dnia 21 kwietnia 2008 r., skarżący kwestionował stanowisko Sądu drugiej instancji i wywodził, że sprawa o ustalenie wygaśnięcia członkostwa w spółce wodnej ma charakter sprawy o prawa niemajątkowe, co oznacza ogólną dopuszczalność skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c., skarga kasacyjna jest dopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest nie niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych. W orzecznictwie Sądu Najwyższego kategoria „sprawy o prawa majątkowe” w rozumieniu tego przepisu jest rozumiana szeroko. Do spraw tych mogą należeć także sprawy o ustalenie, w tym - ustalenie istnienia określonego stosunku członkowskiego (korporacyjnego) w określonej strukturze organizacyjnej. Prawami majątkowymi są prawa wywodzące się bezpośrednio ze stosunków prawnych obejmujących ekonomiczne interesy stron (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2006 r., IV CZ 74/06, nieopubl.). Sprawą majątkową jest zatem sprawa, w której zgłoszone przez powoda żądanie zmierza bezpośrednio do ochrony takich, ekonomicznych interesów strony i uczynienie zadość takiemu żądaniu ma bezpośredni wpływ na ukształtowanie stosunków majątkowych pomiędzy stronami (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 2006 r., V CZ 67/06, nieopubl.; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2006 r., V CSK 53/05, nieopubl.). Spółka wodna jest formą organizacyjną zrzeszającą m.in. osoby fizyczne, mającą na celu zaspokojenie potrzeb w dziedzinie gospodarowania wodami (art. 164 ust. 1 ustawy z dnia 18 stycznia 2001 r. - Prawo wodne, Dz. U z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.). W art. 165 tej ustawy przewidziano sposób utworzenia spółki i uzyskania przez nią osobowości prawnej(chwila uprawomocnienie się decyzji starosty o zatwierdzeniu statutu spółki). Treść przepisów prawa wodnego oraz statut spółki wodnej przekonują o tym, że ze stosunkiem osobistym członkostwa w spółce wodnej wiążą się niewątpliwie także określone obowiązki i uprawnienia członka spółki o charakterze majątkowym [np. obowiązek wnoszenia składek i ponoszenia na rzecz spółki innych świadczeń określonych w statucie; art. 170 prawa wodnego; § 10 pkt 2 i 15 Statutu Gminnej Spółki Wodnej w A., k. (…) akt sprawy]. Możliwe postacie wspomnianych, innych świadczeń członka na rzecz pozwanej Spółki określono w § 7 pkt 4 Statutu. W § 15 Statutu 3 przewidziano reguły ustalania wysokości składek i innych świadczeń członków, możliwość ich powiększania, wykonywania zastępczego(na koszt członka) i sposób egzekwowania(według przepisów o egzekucji należności podatkowych, por. też art. 170 ust. 5 prawa wodnego). W orzecznictwie Sądu Najwyższego trafnie uznano, że składka członka na rzecz spółki wodnej ma charakter świadczenia o charakterze cywilnoprawnym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2004 r., II CK 481/03, nieopubl.). Tak samo należy ocenić charakter prawny także innych świadczeń nakładanych na członka w statucie spółki wodnej. Jeżeli zatem strona powodowa zmierza do ustalenia tego, że w związku ze wskazanym przez nią zdarzeniem prawnym doszło do definitywnego wygaśnięcia stosunku członkostwa w pozwanej Spółce Wodnej, to niewątpliwie takie żądanie zmierza do bezpośredniego ukształtowania także stosunków majątkowych pomiędzy stroną powodową i pozwaną Spółką (m.in. w postaci wygaśnięcia wspomnianych obciążeń majątkowych członka spółki). Oznacza to, że sprawa o ustalenia istnienia członkostwa w spółce wodnej, działającej na podstawie przepisów w prawa wodnego z 2001 r. ,jest sprawą o prawa majątkowe rozumieniu art. 3982 § 1 k.p.c. Określenie wartości przedmiotu zaskarżenia we wniesionej skardze kasacyjnej w kwocie niższej niż wskazana w tym przepisie, powoduje konieczność odrzucenia tej skargi jako niedopuszczalnej (art. 3986 § 2 k.p.c.). W tej sytuacji Sąd Najwyższy oddalił zażalenie jako nieuzasadnione (art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c.). O kosztach postępowania zażaleniowego rozstrzygnięto stosownie do postanowień art. 98 k.p.c. i art. 108 § 1 k.p.c.