IV CZ 47/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie uczestniczki na postanowienie sądu okręgowego uchylające postanowienie sądu pierwszej instancji w części dotyczącej rozliczenia nakładów, uznając, że sąd okręgowy prawidłowo zastosował przepis o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania w celu dokonania niezbędnych ustaleń faktycznych.
Sprawa dotyczyła zażalenia uczestniczki na postanowienie sądu okręgowego, które uchyliło postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie podziału majątku wspólnego i zniesienia współwłasności. Sąd okręgowy uznał, że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy w zakresie wniosku o rozliczenie nakładów. Uczestniczka zarzuciła obrazę przepisów postępowania, twierdząc, że sąd pierwszej instancji rozpoznał sprawę co do istoty. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, uznając, że sąd okręgowy prawidłowo zastosował przepis o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania w celu dokonania ustaleń faktycznych.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie uczestniczki postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego w O., które uchyliło postanowienie Sądu Rejonowego w K. w części dotyczącej rozliczenia nakładów z majątku osobistego spadkodawcy na majątek wspólny. Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy w tym zakresie. Uczestniczka w zażaleniu zarzuciła Sądowi Okręgowemu obrazę przepisów postępowania, w tym art. 386 § 4 k.p.c., twierdząc, że Sąd Rejonowy rozpoznał istotę sprawy, nawet jeśli ostatecznie wniosek o rozliczenie nakładów mógłby zostać oddalony jako nieudowodniony. Sąd Najwyższy zważył, że istota sporu sprowadza się do tego, czy sąd pierwszej instancji rozpoznał sprawę co do istoty. Sąd Najwyższy uznał, że nawet jeśli sąd po ponownym zbadaniu sprawy doszedłby do wniosku, że wniosek o rozliczenie nakładów winien zostać oddalony wskutek nieudowodnienia jego faktycznych podstaw, to i tak należało dokonać ustaleń faktycznych mających to wykazać. Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Okręgowy zasadnie zastosował art. 386 § 4 k.p.c. i orzekł jak w zaskarżonym postanowieniu, ponieważ nie zostały poczynione ustalenia faktyczne konieczne do rozstrzygnięcia wniosku o rozliczenie nakładów. W związku z tym, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie uczestniczki.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy w zakresie wniosku o rozliczenie nakładów, ponieważ nie poczynił niezbędnych ustaleń faktycznych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że nawet jeśli wniosek o rozliczenie nakładów mógłby zostać oddalony jako nieudowodniony, to sąd pierwszej instancji powinien był dokonać ustaleń faktycznych w tym zakresie, a nie zastępować je przypuszczeniem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
uczestniczka postępowania (w zakresie oddalenia zażalenia)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| E. B. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował przepis o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, gdy sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy.
Pomocnicze
k.c. art. 922 § § 1
Kodeks cywilny
Sąd pierwszej instancji nie mógł skutecznie rozpoznać wniosku o rozliczenie nakładów na podstawie art. 922 § 1 k.c. w toku postępowania o podział majątku wspólnego.
k.c. art. 922 § § 2
Kodeks cywilny
Zaskarżone postanowienie Sądu Rejonowego naruszyło art. 922 § 2 k.c. (według Sądu Okręgowego).
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398
Kodeks postępowania cywilnego
k.r.o. art. 45 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Wniosek o rozliczenie nakładów z majątku osobistego spadkodawcy na majątek wspólny nie mógł być skutecznie dochodzony w toku postępowania o podział majątku wspólnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c., ponieważ Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy w zakresie wniosku o rozliczenie nakładów z powodu braku ustaleń faktycznych.
Odrzucone argumenty
Sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy w zakresie wniosku o rozliczenie nakładów, mimo że mógłby go oddalić jako nieudowodniony. Sąd Okręgowy niewłaściwie zastosował art. 386 § 4 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
nie powinien ani tego czynić sąd drugiej instancji, ani nie może postępowania dowodowego zastępować przypuszczenie o oddaleniu stosownego wniosku, niezależnie od tego, czy określone postępowanie się przeprowadzi, czy też się tego zaniecha.
Skład orzekający
Anna Owczarek
przewodniczący
Józef Frąckowiak
członek
Wojciech Katner
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty rozpoznawania wniosków o rozliczenie nakładów w sprawach o podział majątku wspólnego i spadku, konieczność dokonania ustaleń faktycznych przez sąd pierwszej instancji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wniosek o rozliczenie nakładów nie mógł być skutecznie dochodzony w postępowaniu o podział majątku wspólnego, ale sąd pierwszej instancji powinien był poczynić ustalenia faktyczne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w kontekście podziału majątku i spadku, co jest istotne dla praktyków prawa rodzinnego i spadkowego. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego.
“Nawet jeśli wniosek może być bezzasadny, sąd musi zbadać fakty! Kluczowa lekcja z Sądu Najwyższego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt IV CZ 47/14 POSTANOWIENIE Dnia 18 lipca 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Owczarek (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) w sprawie z wniosku P. B. przy uczestnictwie E. B. o podział majątku wspólnego i zniesienie współwłasności, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 lipca 2014 r., zażalenia uczestniczki postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego w O. z dnia 29 stycznia 2014 r. oddala zażalenie, pozostawiając orzeczeniu kończącemu postępowanie w sprawie rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego. UZASADNIENIE W wyniku rozpoznania wniosku P. B., z udziałem E. B., Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia 24 czerwca 2013 r. dokonał działu spadku i podziału majątku wspólnego stosownie do zgodnie wskazanego przez strony sposobu podziału, przyznając wnioskodawczym rzeczy ruchome z majątku odrębnego spadkodawcy S. B. oraz wskazane przedmioty z majątku wspólnego S. B. i E. B., w tym prawo odrębnej własności lokalu przy ul. M. w K., oraz przyznając uczestniczce, stosownie do wniosku stron, samochód i pozostałą część przedmiotów z majątku wspólnego. Ze względu na to, że wartość przedmiotów i praw do majątku wspólnego przyznanych wnioskodawczym przekraczała jej udział spadkowy w tym majątku, Sąd zasądził na rzecz uczestniczki od wnioskodawczyni spłatę w wysokości 48.859,32 złotych z terminem zapłaty do końca 2013 r., oddalając wniosek wnioskodawczyni rozliczenie nakładów z majątku osobistego spadkodawcy na majątek wspólny spadkodawcy uczestniczki E. B., a także rozstrzygając o kosztach postępowania. W wyniku wniesionej apelacji wnioskodawczyni oraz zażalenia uczestniczki w przedmiocie kosztów postępowania, Sąd Okręgowy w O., uznając za zasadny zarzut naruszenia art. 922 § 2 k.c. przez zaskarżone postanowienie, postanowieniem z dnia 29 stycznia 2014 r. uchylił to postanowienie w zaskarżonej części i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, włącznie z orzeczeniem o kosztach postępowania. W zażaleniu na to postanowienie uczestniczka zarzuciła obrazę przepisów postępowania, tj. art. 386 § 4 k.p.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, na skutek przyjęcia, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy w zakresie złożonego przez wnioskodawczynię wniosku o rozliczenie nakładów. Z tych względów pełnomocnik wnioskodawczyni wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu Okręgowego w całości i przekazania mu sprawy do ponownego rozpoznania, z zasądzeniem kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Istota wniesionego zażalenia sprowadza się do stwierdzenia, że - zdaniem skarżącej - Sąd pierwszej instancji, pomimo przyjęcia, iż wnioskodawczyni nie może w toku niniejszego postępowania skutecznie dochodzić roszczeń określonych w art. 45 § 1 k.r.o., to i tak rozpoznał istotę sprawy, rozważył bowiem zgromadzony materiał dowodowy i doszedł do takich wniosków, jak gdyby wykładnia art. 922 § 1 k.c. pozwalała na rozpoznanie wniosku w przedmiocie wymienionych roszczeń. Skarżący uważa również, że wniosek o rozliczenie nakładów zostałby oddalony również, jako nieudowodniony, w przypadku przyjęcia odmiennej wykładni art. 922 § 1 k.c. Chodzi głównie o to, że poza wymagającym nakładu zakupem mieszkania, na co z rachunku bankowego S. B. pobrana została łącznie kwota 138.500 złotych, wnioskodawczyni nie wskazała, jakie inne nakłady, w jakim czasie i za jaką kwotę były poczynione przez spadkodawcę na majątek małżonków. W motywach Sądu drugiej instancji to się właśnie znajduje, to znaczy na gruncie zebranych dowodów nie zostały poczynione ustalenia, które są konieczne, aby ustalić to, czego oczekuje skarżący, a czego wbrew jego twierdzeniom nie zostało zbadane w sprawie. Nawet więc, jeśli sąd po powtórnym zbadaniu sprawy doszedłby do wniosku, że w okolicznościach sprawy wniosek o rozliczenie nakładów winien zostać oddalony wskutek nieudowodnienia przez wnioskodawczynię jego faktycznych podstaw, to winno się dokonać ustaleń faktycznych, mających to wykazać. Nie powinien ani tego czynić sąd drugiej instancji, ani nie może postępowania dowodowego zastępować przypuszczenie o oddaleniu stosownego wniosku, niezależnie od tego, czy określone postępowanie się przeprowadzi, czy też się tego zaniecha. Zasadnie więc Sąd Okręgowy zastosował art. 386 § 4 k.p.c. i orzekł jak w zaskarżonym postanowieniu, więc wniesione zażalenie nie może zostać uwzględnione. Dlatego na podstawie art. 398 14 w związku z art. 394 1 § 3 k.p.c. należało to zażalenie oddalić, na podstawie art. 108 § 2 w związku z art. 391 § 1, art. 398 i art. 394 1 § 3 k.p.c. pozostawiając orzeczeniu kończącemu postępowanie w sprawie rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI