IV CZ 47/14

Sąd Najwyższy2014-07-18
SNRodzinnepodział majątku wspólnegoŚrednianajwyższy
podział majątkuzniesienie współwłasnościmajątek wspólnyspadeknakładypostępowanie zażalenioweSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie uczestniczki na postanowienie sądu okręgowego uchylające postanowienie sądu pierwszej instancji w części dotyczącej rozliczenia nakładów, uznając, że sąd okręgowy prawidłowo zastosował przepis o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania w celu dokonania niezbędnych ustaleń faktycznych.

Sprawa dotyczyła zażalenia uczestniczki na postanowienie sądu okręgowego, które uchyliło postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie podziału majątku wspólnego i zniesienia współwłasności. Sąd okręgowy uznał, że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy w zakresie wniosku o rozliczenie nakładów. Uczestniczka zarzuciła obrazę przepisów postępowania, twierdząc, że sąd pierwszej instancji rozpoznał sprawę co do istoty. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, uznając, że sąd okręgowy prawidłowo zastosował przepis o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania w celu dokonania ustaleń faktycznych.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie uczestniczki postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego w O., które uchyliło postanowienie Sądu Rejonowego w K. w części dotyczącej rozliczenia nakładów z majątku osobistego spadkodawcy na majątek wspólny. Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy w tym zakresie. Uczestniczka w zażaleniu zarzuciła Sądowi Okręgowemu obrazę przepisów postępowania, w tym art. 386 § 4 k.p.c., twierdząc, że Sąd Rejonowy rozpoznał istotę sprawy, nawet jeśli ostatecznie wniosek o rozliczenie nakładów mógłby zostać oddalony jako nieudowodniony. Sąd Najwyższy zważył, że istota sporu sprowadza się do tego, czy sąd pierwszej instancji rozpoznał sprawę co do istoty. Sąd Najwyższy uznał, że nawet jeśli sąd po ponownym zbadaniu sprawy doszedłby do wniosku, że wniosek o rozliczenie nakładów winien zostać oddalony wskutek nieudowodnienia jego faktycznych podstaw, to i tak należało dokonać ustaleń faktycznych mających to wykazać. Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Okręgowy zasadnie zastosował art. 386 § 4 k.p.c. i orzekł jak w zaskarżonym postanowieniu, ponieważ nie zostały poczynione ustalenia faktyczne konieczne do rozstrzygnięcia wniosku o rozliczenie nakładów. W związku z tym, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie uczestniczki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy w zakresie wniosku o rozliczenie nakładów, ponieważ nie poczynił niezbędnych ustaleń faktycznych.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że nawet jeśli wniosek o rozliczenie nakładów mógłby zostać oddalony jako nieudowodniony, to sąd pierwszej instancji powinien był dokonać ustaleń faktycznych w tym zakresie, a nie zastępować je przypuszczeniem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

uczestniczka postępowania (w zakresie oddalenia zażalenia)

Strony

NazwaTypRola
P. B.osoba_fizycznawnioskodawca
E. B.osoba_fizycznauczestniczka postępowania

Przepisy (10)

Główne

k.p.c. art. 386 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował przepis o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, gdy sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy.

Pomocnicze

k.c. art. 922 § § 1

Kodeks cywilny

Sąd pierwszej instancji nie mógł skutecznie rozpoznać wniosku o rozliczenie nakładów na podstawie art. 922 § 1 k.c. w toku postępowania o podział majątku wspólnego.

k.c. art. 922 § § 2

Kodeks cywilny

Zaskarżone postanowienie Sądu Rejonowego naruszyło art. 922 § 2 k.c. (według Sądu Okręgowego).

k.p.c. art. 394 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 394 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 108 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398

Kodeks postępowania cywilnego

k.r.o. art. 45 § § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Wniosek o rozliczenie nakładów z majątku osobistego spadkodawcy na majątek wspólny nie mógł być skutecznie dochodzony w toku postępowania o podział majątku wspólnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c., ponieważ Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy w zakresie wniosku o rozliczenie nakładów z powodu braku ustaleń faktycznych.

Odrzucone argumenty

Sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy w zakresie wniosku o rozliczenie nakładów, mimo że mógłby go oddalić jako nieudowodniony. Sąd Okręgowy niewłaściwie zastosował art. 386 § 4 k.p.c.

Godne uwagi sformułowania

nie powinien ani tego czynić sąd drugiej instancji, ani nie może postępowania dowodowego zastępować przypuszczenie o oddaleniu stosownego wniosku, niezależnie od tego, czy określone postępowanie się przeprowadzi, czy też się tego zaniecha.

Skład orzekający

Anna Owczarek

przewodniczący

Józef Frąckowiak

członek

Wojciech Katner

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty rozpoznawania wniosków o rozliczenie nakładów w sprawach o podział majątku wspólnego i spadku, konieczność dokonania ustaleń faktycznych przez sąd pierwszej instancji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wniosek o rozliczenie nakładów nie mógł być skutecznie dochodzony w postępowaniu o podział majątku wspólnego, ale sąd pierwszej instancji powinien był poczynić ustalenia faktyczne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w kontekście podziału majątku i spadku, co jest istotne dla praktyków prawa rodzinnego i spadkowego. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego.

Nawet jeśli wniosek może być bezzasadny, sąd musi zbadać fakty! Kluczowa lekcja z Sądu Najwyższego.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV CZ 47/14
POSTANOWIENIE
Dnia 18 lipca 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Anna Owczarek (przewodniczący)
‎
SSN Józef Frąckowiak
‎
SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)
w sprawie z wniosku P. B.
‎
przy uczestnictwie E. B.
‎
o podział majątku wspólnego i zniesienie współwłasności,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 18 lipca 2014 r.,
‎
zażalenia uczestniczki postępowania
na postanowienie Sądu Okręgowego w O.
‎
z dnia 29 stycznia 2014 r.
oddala zażalenie, pozostawiając orzeczeniu kończącemu postępowanie w sprawie rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.
UZASADNIENIE
W wyniku rozpoznania wniosku P. B., z udziałem E. B., Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia 24 czerwca 2013 r. dokonał działu spadku i podziału majątku wspólnego stosownie do zgodnie wskazanego przez strony sposobu podziału, przyznając wnioskodawczym rzeczy ruchome z majątku odrębnego spadkodawcy S. B. oraz wskazane przedmioty z majątku wspólnego S. B. i  E. B., w tym prawo odrębnej własności lokalu przy ul. M. w  K., oraz przyznając uczestniczce, stosownie do wniosku stron, samochód i pozostałą część przedmiotów z majątku wspólnego. Ze względu na to, że wartość przedmiotów i praw do majątku wspólnego przyznanych wnioskodawczym przekraczała jej udział spadkowy w tym majątku, Sąd zasądził na rzecz uczestniczki od wnioskodawczyni spłatę w wysokości 48.859,32 złotych z terminem zapłaty do końca 2013 r., oddalając wniosek wnioskodawczyni rozliczenie nakładów z majątku osobistego spadkodawcy na majątek wspólny spadkodawcy uczestniczki E. B., a także rozstrzygając o kosztach postępowania.
W wyniku wniesionej apelacji wnioskodawczyni oraz zażalenia uczestniczki w przedmiocie kosztów postępowania, Sąd Okręgowy w O., uznając za zasadny zarzut naruszenia art. 922 § 2 k.c. przez zaskarżone postanowienie, postanowieniem z dnia 29 stycznia 2014 r. uchylił to postanowienie w zaskarżonej części i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, włącznie z orzeczeniem o kosztach postępowania.
W zażaleniu na to postanowienie uczestniczka zarzuciła obrazę przepisów postępowania, tj. art. 386 § 4 k.p.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, na skutek przyjęcia, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy w zakresie złożonego przez wnioskodawczynię wniosku o rozliczenie nakładów. Z tych względów pełnomocnik wnioskodawczyni wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu Okręgowego w całości i przekazania mu sprawy do ponownego rozpoznania, z zasądzeniem kosztów postępowania zażaleniowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Istota wniesionego zażalenia sprowadza się do stwierdzenia, że - zdaniem skarżącej - Sąd pierwszej instancji, pomimo przyjęcia, iż wnioskodawczyni nie może w toku niniejszego postępowania skutecznie dochodzić roszczeń określonych w art. 45 § 1 k.r.o., to i tak rozpoznał istotę sprawy, rozważył bowiem zgromadzony materiał dowodowy i doszedł do takich wniosków, jak gdyby wykładnia art. 922 § 1 k.c. pozwalała na rozpoznanie wniosku w przedmiocie wymienionych roszczeń. Skarżący uważa również, że wniosek o rozliczenie nakładów zostałby oddalony również, jako nieudowodniony, w przypadku przyjęcia odmiennej wykładni art. 922 § 1 k.c. Chodzi głównie o to, że poza wymagającym nakładu zakupem mieszkania, na co z rachunku bankowego S. B. pobrana została łącznie kwota 138.500 złotych, wnioskodawczyni nie wskazała, jakie inne nakłady, w jakim czasie i za jaką kwotę były poczynione przez spadkodawcę na majątek małżonków.
W motywach Sądu drugiej instancji to się właśnie znajduje, to znaczy na gruncie zebranych dowodów nie zostały poczynione ustalenia, które są konieczne, aby ustalić to, czego oczekuje skarżący, a czego wbrew jego twierdzeniom nie zostało zbadane w sprawie.
Nawet więc, jeśli sąd po powtórnym zbadaniu sprawy doszedłby do wniosku, że w okolicznościach sprawy wniosek o rozliczenie nakładów winien zostać oddalony wskutek nieudowodnienia przez wnioskodawczynię jego faktycznych podstaw, to winno się dokonać ustaleń faktycznych, mających to wykazać. Nie powinien ani tego czynić sąd drugiej instancji, ani nie może postępowania dowodowego zastępować przypuszczenie o oddaleniu stosownego wniosku, niezależnie od tego, czy określone postępowanie się przeprowadzi, czy też się tego zaniecha.
Zasadnie więc Sąd Okręgowy zastosował art. 386 § 4 k.p.c. i orzekł jak w zaskarżonym postanowieniu, więc wniesione zażalenie nie może zostać uwzględnione. Dlatego na podstawie art. 398
14
w związku z art. 394
1
§ 3 k.p.c. należało to zażalenie oddalić, na podstawie art. 108 § 2 w związku z art. 391 § 1, art. 398 i art. 394
1
§ 3 k.p.c. pozostawiając orzeczeniu kończącemu postępowanie w sprawie rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI