IV CZ 40/13

Sygn. akt IV CZ 40/13 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
Dnia 16 maja 2013 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący) 
SSN Grzegorz Misiurek 
SSN Maria Szulc (sprawozdawca) 
 
 
w sprawie z powództwa T. S. 
przeciwko Wojewódzkiemu Szpitalowi Specjalistycznemu […]               
o zapłatę i ustalenie, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 16 maja 2013 r., 
zażalenia strony pozwanej 
na wyrok Sądu Apelacyjnego w […] 
z dnia 11 lutego 2013 r.,  
 
 
oddala zażalenie i pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach 
postępowania 
zażaleniowego 
w 
orzeczeniu 
kończącym 
postępowanie w sprawie. 
 
 
 
Uzasadnienie 
 

 
2 
T. S. wniosła o zasądzenie od Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego 
[…] zadośćuczynienia, odszkodowania i renty z tytułu poniesionego uszczerbku na 
zdrowiu w następstwie błędu w leczeniu w pozwanym Szpitalu. 
Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2012 r. oddalił powództwo 
uznając, że roszczenie powódki jest przedawnione, a nadto przeprowadzone 
postępowanie dowodowe wykazało, że przebieg leczenia powódki był prawidłowy i 
nie doszło do błędu w sztuce lekarskiej, a w konsekwencji brak jest podstaw do 
przyjęcia, iż zachodzą przesłanki odpowiedzialności pozwanego na podstawie art. 
430 k.p.c. 
Sąd Apelacyjny uwzględnił apelację powódki i wyrokiem z dnia 11 lutego 
2013 r. uchylił powyższy wyrok w całości oraz sprawę przekazał do ponownego 
rozpoznania Sądowi pierwszej instancji na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. Podzielając 
stanowisko Sądu pierwszej instancji odnośnie do upływu terminu przedawnienia z 
dniem 23 lipca 2008 r. i braku podstaw do przyjęcia przerwy biegu terminu 
przedawnienia, uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 5 k.c. W ocenie Sądu 
drugiej instancji podniesienie przez pozwanego zarzutu przedawnienia stanowi 
nadużycie prawa podmiotowego, bowiem opóźnienie w dochodzeniu roszczenia 
było konsekwencją ogólnego stanu zdrowia powódki będącego następstwem 
zawinionych zaniechań personelu medycznego szpitala. Kwestionując dokonaną 
przez Sąd pierwszej instancji ocenę materiału dowodowego w części dotyczącej 
opinii przeprowadzonych w toku postępowania karnego i opinii sporządzonych w 
postępowaniu pierwszoinstancyjnym dokonał ponownej jego oceny i uznał, że 
miarodajna dla oceny prawidłowości leczenia powódki jest opinia biegłego 
Witczaka, który stwierdził zaniedbania personelu Szpitala w zakresie pielęgnacji i 
leczenia zachowawczego powódki w okresie śpiączki, mające wpływ na 
pogorszenie jej stanu zdrowia i wskazał na wątpliwości co do możliwości 
definitywnego wykluczenia błędu diagnostycznego lekarzy pozwanego w zakresie 
choroby wrzodowej powódki. Przyjął również, że tych wniosków nie podważa treść 
pozostałych dokumentów. W konsekwencji Sąd Apelacyjny uznał roszczenie 
powódki za uzasadnione co do zasady, co w jego ocenie skutkuje nierozpoznaniem 
przez Sąd Okręgowy istoty sprawy wobec zaniechania prowadzenia postępowania 
dowodowego na okoliczności odniesionej przez powódkę szkody i uzasadnia 

 
3 
uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania 
na podstawie art. 386 § 4 k.p.c.   
W zażaleniu na powyższy wyrok pozwany zarzucił naruszenie prawa 
procesowego: - art. 386 § 4 k.p.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, 
że  Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy; - art. 328 § 2 k.p.c. i art. 233 § 1 
k.p.c. przez niewłaściwe zastosowanie i dokonanie dowolnej i wybiórczej oceny 
materiału dowodowego; - art. 233 § 1 k.p.c. poprzez jego niewłaściwe 
zastosowanie i dokonanie jednostronnej oceny zebranego w sprawie materiału 
dowodowego; - sprzeczność istotnych ustaleń Sądu drugiej instancji z treścią 
zebranego w sprawie materiału dowodowego,  oraz naruszenie prawa materialnego 
- art. 5 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że podniesienie przez 
pozwanego zarzutu przedawnienia stanowi nadużycie prawa. Wniósł o zmianę 
wyroku Sądu drugiej instancji i oddalenie apelacji w całości ewentualnie o jego 
uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd drugiej 
instancji. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z art. 3941 § 11 k.p.c. - w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 
16 września 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego 
oraz  niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1381), która weszła w życie 
z dniem 3 maja 2012 r., zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje także w razie 
uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania 
sprawy do ponownego rozpoznania. 
Treść zarzutów podniesionych przez żalącego powoduje konieczność 
wyjaśnienia charakteru zażalenia oraz zakresu kognicji Sądu Najwyższego  w toku 
rozpoznawania nowego środka odwoławczego.  
Postępowanie apelacyjne ma charakter merytoryczny, a to oznacza, że sąd 
drugiej instancji nie może ograniczać się jedynie do oceny zarzutów apelacyjnych, 
lecz musi dokonać własnych ustaleń i poddać je ocenie pod kątem prawa 
materialnego. Uwzględnienie apelacji powinno zatem prowadzić do wydania 
orzeczenia reformatoryjnego, a jedynie wyjątkowo orzeczenia kasatoryjnego 
w wypadkach przewidzianych w art. 386 § 2 i 4 k.p.c. - stwierdzenia nieważności 

 
4 
postępowania, nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji oraz 
wtedy, gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego 
w całości.  
W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreślono, że kontrola dokonywana 
w ramach zażalenia przewidzianego w art. 3941 § 11 k.p.c. ma charakter formalny, 
a zażalenie ma służyć zbadaniu, czy orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji 
zostało prawidłowo oparte na jednej z przesłanek określonych w art. 386 § 2 i 4 
k.p.c. a zatem, czy powołana przez sąd przyczyna opiera się na jednej z przesłanek 
ustawowych.  Dokonana kontrola ma charakter czysto procesowy, bez wkraczania 
w kompetencje sądu in merito. W postępowaniu zażaleniowym wywołanym 
omawianym zażaleniem nie jest zatem dopuszczalne badanie merytoryczne 
stanowiska sądu drugiej instancji i kontrola materialnoprawnej podstawy wyroku, ta 
bowiem jest zarezerwowana do przeprowadzenia wyłącznie w postępowaniu 
kasacyjnym. 
Konsekwencją 
jest 
wąskie 
określenie 
granic 
kognicji Sądu 
Najwyższego, a odmienne ich ujęcie jest niedopuszczalne (postanowienia Sądu 
Najwyższego z dnia 25 października 2012 r., I CZ 136/12 z dnia 7 listopada 2012 r., 
IV CZ 147/12, z dnia 9 listopada 2012 r., IV CZ 156/12, niepubl.). 
W wypadku wskazania przez sąd drugiej instancji nierozpoznania istoty 
sprawy przez sąd pierwszej instancji jako podstawy uchylenia wyroku, zakres 
kognicji Sądu Najwyższego ogranicza się do zbadania, czy sąd odwoławczy 
prawidłowo rozumiał to pojęcie oraz czy jego merytoryczne stanowisko uzasadniało 
taką ocenę postępowania sądu pierwszej instancji, natomiast poza tym zakresem 
pozostaje prawidłowość poglądu prawnego wyrażonego przez ten sąd. 
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że do nierozpoznania 
istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie 
odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy zaniechał on zbadania 
materialnej 
podstawy 
żądania 
albo 
merytorycznych 
zarzutów 
strony, 
bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa 
unicestwiająca roszczenie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 września 
1998 r., II CKN 897/97, OSNC 1999 nr 1, poz. 22, z dnia 15 lipca 1998 r. II CKN 
838/97, LEX nr 50750, z dnia 3 lutego 1999 r., III CKN 151/98, LEX nr 519260, 

 
5 
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2002 r., I CKN 486/00, OSP 2003 nr 3, 
poz. 36, z dnia 21 października 2005 r., III CK 161/05, LEX nr 178635, z dnia 
12 listopada 2007 r., I PK 140/07, OSNP 2009, nr 1-2, poz. 2). 
Żalący, błędnie pojmując charakter wniesionego środka odwoławczego, 
zarzuty zażalenia odniósł w przeważającej większości do merytorycznego 
stanowiska Sądu Apelacyjnego. Wyrazem tego błędnego stanowiska jest 
wniosek  o zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia i orzeczenia co do istoty sprawy.  
Z przyczyn, o których mowa wyżej, zarzuty naruszenia prawa procesowego - 
art. 328 § 2 k.p.c. i art. 233 § 1 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c., sprzeczności istotnych 
ustaleń Sądu drugiej instancji z treścią zebranego w sprawie materiału 
dowodowego,  oraz naruszenia prawa materialnego - art. 5 k.c., nie mogą zostać 
poddane kontroli, bowiem ocena prawidłowości stanowiska materialnoprawnego 
Sądu odwoławczego nie należy  do kompetencji Sądu Najwyższego realizowanej 
w postępowaniu zażaleniowym na podstawie art. 3941  § 11 k.p.c.  
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. wskazać należy, 
że Sąd pierwszej instancji istotnie jako przyczynę oddalenia powództwa, poza 
przedawnieniem 
roszczeń 
powódki, 
wskazał 
jego 
bezzasadność 
co 
do 
materialnoprawnej podstawy odnośnie do odpowiedzialności pozwanego i dokonał 
w tym zakresie ustaleń oraz analizy prawnej. Sąd drugiej instancji  odmiennie ocenił 
materiał dowodowy i w konsekwencji uznał, że pozwany ponosi odpowiedzialność 
za szkodę na podstawie art. 430 k.c. Istota sprawy została jednak rozpoznana 
jedynie w zakresie podstawy odpowiedzialności pozwanego, natomiast nie została 
rozpoznana 
w 
zakresie 
materialnych 
podstaw 
żądania 
przez 
powódkę 
zadośćuczynienia (art. 445 k.c.), odszkodowania i renty (art. 444 k.c.). 
Wskazać  należy, że w wypadku odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem 
niedozwolonym, nie zawsze przesądzenie o zasadzie odpowiedzialności sprawcy 
szkody stanowi pełne rozstrzygnięcie o materialnej podstawie żądania. Możliwe jest 
bowiem, że do pełnego rozstrzygnięcia o istocie sprawy konieczne jest zbadanie 
materialnej podstawy zarówno odpowiedzialności sprawcy, jak materialnej 
podstawy żądania naprawienia szkody. W takim wypadku, jak w sprawie niniejszej, 
gdy sąd pierwszej instancji nie tylko nie odniósł się do wysokości szkody, krzywdy 
oraz renty, ale nie zbadał, czy zaistniały przesłanki materialnoprawne roszczeń 

 
6 
określonych w art. 444 i 445 k.c. uznać należy, że w tym zakresie nie została 
rozpoznana istota sprawy.  
Z tych względów zażalenie jako bezzasadne podlegało oddaleniu na 
podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
jw