IV CZ 38/08

Sygn. akt IV CZ 38/08 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 3 lipca 2008 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Mirosław Bączyk 
SSN Krzysztof Strzelczyk 
 
w sprawie ze skargi Z. B. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym 
wyrokiem Sądu Okręgowego w T. z dnia 20 czerwca 2001 r., sygn. akt I C (…) oraz 
prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 14 grudnia 2001 r., sygn. akt I ACa 
(…) w sprawie z powództwa Z. B. 
przeciwko Gminie C. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 3 lipca 2008 r., 
zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 5 lutego 2008 r., sygn. 
akt I ACa (…), 
 
oddala zażalenie. 
 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 7 listopada 2007 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę 
powoda Z. B. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem tego Sądu z dnia 14 
grudnia 2001 r. Postanowienie to zostało doręczone w dniu 22 listopada 2007 r. Na 
wniosek powoda Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 7 grudnia 2007 r. ustanowił dla 
niego adwokata z urzędu. Pełnomocnika tego w osobie Ł. D. Okręgowa Rada 
Adwokacka w G. wyznaczyła w dniu 11 grudnia 2007 r., o czym wymieniony adwokat 
został powiadomiony w dniu 14 grudnia 2007 r. 

 
2 
Postanowienie o odrzuceniu wskazanej skargi w imieniu powoda pełnomocnik z 
urzędu zaskarżył zażaleniem w dniu 23 stycznia 2008 r., wnosząc jednocześnie o 
przywrócenia terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu tego wniosku podniósł, że o 
wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu powziął wiadomość w dniu 14 grudnia 2007 
r., a więc już po upływie terminu do wniesienia zażalenia. Stwierdził także, że nie 
otrzymał odpisu postanowienia z dnia 7 listopada 2007 r., a w piśmie Okręgowej Rady 
Adwokackiej o jego wyznaczeniu nie wskazano ani terminu, w którym powinien był on 
zapoznać się z aktami sprawy, ani czynności procesowej, której miał dokonać w imieniu 
strony powodowej. Dane te przekazał mu dopiero w dniu 18 stycznia 2008 r. 
upoważniony przez niego aplikant adwokacki po zaznajomieniu się z tymi aktami. 
Zdaniem pełnomocnika powoda, okoliczności te świadczyły o niezawinionym przez 
niego uchybieniu terminowi do wniesienia wskazanego zażalenia. 
Postanowieniem z dnia 5 lutego 2008 r. Sąd Apelacyjny odrzucił zarówno 
wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, jak i zażalenie powoda. Sąd 
ten stwierdził, że zażalenie wniesiono po upływie terminu przewidzianego w art. 394 § 2 
k.p.c., natomiast wniosek o jego przywrócenie z naruszeniem terminu, o którym mowa w 
art. 169 § 1 k.p.c. Jako niewiarygodne Sąd potraktował twierdzenie pełnomocnika z 
urzędu o tym, że nie wiedział on, jakiej czynności procesowej miał się podjąć. Przeczy 
temu wzmianka o doręczeniu powodowi postanowienia z dnia 7 listopada 2007 r. 
widniejąca na odpisie pisma Sądu Apelacyjnego skierowanego do Okręgowej Rady 
Adwokackiej w G. zawierającego wniosek o wyznaczenie adwokata dla powoda, którym 
to pismem pełnomocnik dysponował. Zdaniem Sądu ze wzmianki tej jednoznacznie 
wynika, że pełnomocnik powoda wiedział, jakiej czynności procesowej miał się podjąć. 
W ocenie Sądu, okoliczność ta i tak ostatecznie pozostawała bez wpływu na ocenę 
zachowania terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia 
zażalenia, gdyż adwokat powoda powinien był zbadać akta sprawy najpóźniej nazajutrz 
po otrzymaniu wiadomości o swoim ustanowieniu. Sąd Apelacyjny przyjął, że przyczyna 
uchybienia terminowi, o której mowa w art. 169 § 1 k.p.c. ustała w dniu 21 grudnia 2007 
r., tj. z upływem przewidzianego w art. 394 § 2 k.p.c. siedmiodniowego terminu do 
wniesienia zażalenia, który w zaistniałej sytuacji procesowej należało liczyć, poczynając 
od dnia, w którym adwokat powoda mógł już zapoznać się treścią postanowienia z dnia 
7 listopada 2007 r. Ponieważ przewidziany w art. 169 § 1 k.p.c. wniosek należało wnieść 
w ciągu siedmiu dni, licząc od dnia ustania przyczyny jego uchybienia, a skarżący termin 

 
3 
ten przekroczył, odrzuceniu podlegał zarówno wskazany wniosek, jak i środek 
zaskarżenia, którego wniosek ten dotyczył. 
W zażaleniu na postanowienie odrzucające zażalenie powód domagał się jego 
uchylenia, wnosząc o ocenę zasadności odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do 
wniesienia tego zażalenia. Skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający 
na błędnym - jego zdaniem - przyjęciu, że pełnomocnik powoda wiedział, jakiej 
czynności procesowej miał dokonać w jego imieniu oraz błędnym wskazaniu daty, od 
której należało „liczyć ustanie przyczyny uchybienia terminowi do złożenia zażalenia, 
stosownie do treści art. 169 § 1 k.p.c.” 
Uznając zażalenie powoda za bezzasadne, Sąd Najwyższy miał na względzie, co 
następuje: 
Zgodnie z art. 380 k.p.c., który w zw. z art. 39821 k.p.c. i art. 3941 § 3 k.p.c. 
znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu zażaleniowym, sąd odwoławczy 
władny jest - na wniosek strony - rozpoznać także te postanowienia sądu niższej 
instancji, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały wpływ na 
rozstrzygnięcie sprawy (por. np.: uzasadnienie postanowienia SN z 11 sierpnia 1999 r., I 
CKN 367/99, OSNC 2000, Nr 3, poz. 48, uchwały składu siedmiu sędziów Sądu 
Najwyższego z dnia 31 maja 2000 r., III ZP 1/00, OSNC 2001, Nr 1, poz. 1 oraz uchwały 
SN z dnia 16 listopada 2004 r., III CZP 62/04, OSNC 2005, Nr 11, poz. 181). W sprawie 
za orzeczenie takie należało uznać postanowienie odrzucające wniosek powoda o 
przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 7 listopada 2007 
r. Odrzucenie tego wniosku spowodowało, że Sąd Apelacyjny zmuszony był uznać 
zażalenie, którego termin wniesienia upłynął dnia 27 listopada 2007 r., za spóźnione, a 
co za tym idzie, także je odrzucić.  
Całkowicie chybione jest stanowisko powoda o zachowaniu przez niego terminu 
do wniesienia wskazanego wniosku wraz z zażaleniem. Powzięcie wiadomości przez 
adwokata Ł. D. o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu obligowało go do podjęcia 
w najwcześniejszym, uwzględniając normalne obciążenie obowiązkami zawodowymi, 
możliwym terminie działań, które pozwoliłyby mu uzyskać wiedzę na temat sprawy, w 
której miał reprezentować powoda. Ewentualny brak wiedzy pełnomocnika na temat 
czynności procesowych, których potrzeba podjęcia wystąpiła na danym etapie sprawy w 
żadnym razie nie uzasadniał zwlekania z zasięgnięciem niezbędnych w tym zakresie 
informacji ani nie usprawiedliwiał błędnego - jak twierdzi - przekonania, że został 
ustanowiony w celu wniesienia skargi o wznowienie. Nie było także żadnych przeszkód, 

 
4 
ażeby przedmiotowy wniosek wraz z zażaleniem został przez pełnomocnika powoda 
wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu przewidzianego w art. 169 § 1 k.p.c. 
Wbrew zarzutom zażalenia, wniesienie tego wniosku było dalece spóźnione, gdyż 
nastąpiło po upływie ponad miesiąca od dnia, w którym adwokat Ł. D. powziął 
wiadomość o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu. W tym dniu ustała przyczyna 
uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi o 
wznowienie, a rozpoczął swój bieg siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 169 § 1 
k.p.c., gdyż adwokat uzyskał już wówczas możliwość zapoznania się z aktami sprawy 
oraz podjęcia koniecznych w sprawie czynności (por. np. postanowienie SN z dnia 17 
listopada 1998 r., II UZ 122/98, OSNAPUS 1999, nr 22, poz. 736 oraz postanowienie SN 
z dnia 11 października 2001 r., IV CZ 163/01, OSNC 2002, nr 5, poz. 70). Rozmiar 
zwłoki w podjęciu stosownych w sprawie czynności, w tym złożenia wspomnianego 
wniosku, był na tyle znaczny, że wykluczał możliwość uznania terminu do jego 
wniesienia za zachowany nawet przy przyjęciu prezentowanego przez Sąd Apelacyjny, 
a także część judykatury, liberalnego podejścia do sposobu jego obliczania (por. m. in. 
postanowienie SN z dnia 27 czerwca 2000 r., I CZ 62/00, OSNC 2001, nr 1, poz. 7 oraz 
postanowienie SN z dnia 11 maja 2007 r., I CZ 28/07, nie publ.), którego Sąd Najwyższy 
w składzie rozpoznającym zażalenie powoda nie podziela. Przyjęcie zatem przez Sąd 
Apelacyjny, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do 
wniesienia zażalenia, rozpoczął swój bieg dopiero wówczas, gdy upłynął czas potrzebny 
do wniesienia zażalenia powoda przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika z 
urzędu, pozostawało bez wpływu na trafność rozstrzygnięcia podjętego w dniu 5 lutego 
2008 r. 
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, konsekwencje działań i 
zaniechań pełnomocnika ponosi bezpośrednio strona przez niego reprezentowana (por. 
m. in. postanowienie SN z dnia 26 kwietnia 2007 r., III CZ 22/07, nie publ. oraz 
postanowienie SN z dnia 30 maja 2007 r., II CSK 167/07, nie publ.). Jako uprawnione 
zatem należało uznać stanowisko Sądu Apelacyjnego, według którego uchybienie 
terminowi przewidzianemu w art. 169 § 1 k.p.c., obciążało skarżącego. 
Z omówionych przyczyn Sąd Apelacyjny, odrzucając, jako spóźniony, wniosek 
powoda o przywrócenie terminu, a w konsekwencji także jego zażalenia na 
postanowienie z dnia 7 listopada 2007 r., postąpił prawidłowo. 
W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 
39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.