IV CZ 33/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenie uczestnika postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego w Olsztynie, które uchyliło postanowienie Sądu Rejonowego w Olsztynie i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania w przedmiocie ustanowienia służebności przesyłu dla gazociągu wysokiego ciśnienia. Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy wadliwie ocenił żądanie wnioskodawców, nie zbadał merytorycznej podstawy wniosku i przedwcześnie uznał go za niezasadny, co uzasadniało uchylenie postanowienia na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. z uwagi na nierozpoznanie istoty sprawy. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, podkreślił, że postępowanie apelacyjne ma charakter merytoryczny, jednak kontrola w ramach zażalenia na postanowienie uchylające wyrok i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania ma charakter formalny. Sąd Najwyższy bada jedynie, czy orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji zostało prawidłowo oparte na przesłankach określonych w art. 386 § 2 i 4 k.p.c., a nie wkracza w merytoryczną ocenę sprawy. W niniejszej sprawie Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c., ponieważ Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy, nie zbadał merytorycznej podstawy żądania i nie ustalił stanu faktycznego. Oddalono zażalenie, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach do orzeczenia końcowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym na postanowienie sądu drugiej instancji uchylające wyrok i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania, a także definicja i przykłady nierozpoznania istoty sprawy.
Dotyczy specyficznego trybu postępowania zażaleniowego na postanowienie kasatoryjne sądu drugiej instancji.
Zagadnienia prawne (2)
Jaki jest zakres kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym na postanowienie sądu drugiej instancji uchylające wyrok sądu pierwszej instancji i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kontrola dokonywana w ramach zażalenia przewidzianego w art. 394^1 § 1^1 k.p.c. ma charakter formalny i służy zbadaniu, czy orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji zostało prawidłowo oparte na jednej z przesłanek określonych w art. 386 § 2 i 4 k.p.c., a więc, czy powołana przez sąd przyczyna opiera się na jednej z przesłanek ustawowych. Kontrola ta ma charakter czysto procesowy, bez wkraczania w kompetencje sądu in merito.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że postępowanie apelacyjne jest merytoryczne, ale zażalenie na postanowienie uchylające wyrok i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania ma charakter formalny. Sąd Najwyższy bada jedynie prawidłowość zastosowania przez sąd odwoławczy przesłanek z art. 386 § 2 i 4 k.p.c., a nie merytoryczną podstawę rozstrzygnięcia.
Kiedy dochodzi do nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy zaniechał on zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie. Nierozpoznanie istoty sprawy następuje także w sytuacji dokonania przez sąd pierwszej instancji oceny prawnej roszczenia bez oparcia jej o właściwie ustaloną podstawę faktyczną i konieczności czynienia przez sąd odwoławczy po raz pierwszy wszystkich ustaleń faktycznych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przywołał utrwalone orzecznictwo, definiując nierozpoznanie istoty sprawy jako sytuację, gdy sąd pierwszej instancji nie badał materialnej podstawy żądania lub zarzutów strony, lub gdy ocena prawna została dokonana bez właściwej podstawy faktycznej, co wymagałoby od sądu drugiej instancji przeprowadzenia ustaleń faktycznych po raz pierwszy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. C. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| J. C. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| "P." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. | spółka | uczestnik postępowania |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 394^1 § § 1^1
Kodeks postępowania cywilnego
Zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje także w razie uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może uchylić wyrok sądu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania w razie nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji.
k.p.c. art. 394^1 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzeczenia w przedmiocie zażalenia.
Pomocnicze
ustawa art. 35 § ust. 1
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Dotyczy tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości, który był kwestionowany przez sąd drugiej instancji.
k.c. art. 305^1
Kodeks cywilny
Dotyczy ustanowienia służebności przesyłu, co było przedmiotem sprawy.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy ciężaru dowodu.
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 398 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Ograniczenie podstaw skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398^13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu w sprawach o określonym charakterze.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c. z uwagi na nierozpoznanie istoty sprawy przez Sąd Rejonowy.
Odrzucone argumenty
Zarzuty uczestnika postępowania dotyczące naruszenia prawa materialnego (art. 35 ustawy, art. 305^1 k.c.) oraz prawa procesowego (art. 232, 233 k.p.c.) nie mogły zostać poddane kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym.
Godne uwagi sformułowania
kontrola dokonywana w ramach zażalenia (...) ma charakter formalny • nierozpoznanie istoty sprawy następuje także w sytuacji dokonania przez sąd pierwszej instancji oceny prawnej roszczenia bez oparcia jej o właściwie ustaloną podstawę faktyczną • dokonanie ustaleń w całości przez Sąd odwoławczy oraz dokonanie na ich podstawie oceny prawnej pozbawiłoby obie strony możliwości kwestionowania przyjętej podstawy faktycznej (...) a tym samym naruszyłoby konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności.
Skład orzekający
Mirosława Wysocka
przewodniczący
Marian Kocon
członek
Maria Szulc
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym na postanowienie sądu drugiej instancji uchylające wyrok i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania, a także definicja i przykłady nierozpoznania istoty sprawy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu postępowania zażaleniowego na postanowienie kasatoryjne sądu drugiej instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia ważne kwestie proceduralne dotyczące zakresu kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym, co jest kluczowe dla praktyków prawa cywilnego.
“Kiedy Sąd Najwyższy może badać merytorycznie sprawę? Kluczowe zasady kontroli zażaleniowej.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.