IV CZ 31/11

Sąd Najwyższy2011-08-24
SAOSCywilneprawo rzeczoweŚrednianajwyższy
wznowienie postępowaniapodział majątkunieruchomośćprawo użytkowania wieczystegoksięgi wieczysteskargazażalenieSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania w sprawie podziału majątku wspólnego, uznając, że uczestnik znał prawidłowy stan prawny nieruchomości.

Uczestnik postępowania Krzysztof M. wniósł skargę o wznowienie postępowania dotyczącego podziału majątku wspólnego, wskazując na sprostowanie przez Sąd Rejonowy sentencji postanowienia w kwestii prawa własności nieruchomości na prawo użytkowania wieczystego. Sąd Okręgowy odrzucił skargę, uznając, że uczestnik miał świadomość prawidłowego stanu prawnego nieruchomości już w poprzednim postępowaniu. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na to postanowienie, podkreślając, że podstawa wznowienia z art. 403 § 2 k.p.c. nie zachodzi, gdy strona mogła i powinna znać fakty.

Sprawa dotyczyła skargi o wznowienie postępowania w sprawie podziału majątku wspólnego, wniesionej przez uczestnika Krzysztofa M. Podstawą skargi było sprostowanie przez Sąd Rejonowy sentencji postanowienia dotyczącego podziału nieruchomości. Pierwotnie sądy przyjęły, że małżonkom przysługuje prawo własności nieruchomości, podczas gdy po sprostowaniu okazało się, że jest to prawo użytkowania wieczystego. Uczestnik twierdził, że ta okoliczność faktyczna – prawidłowy stan prawny nieruchomości – mogła mieć wpływ na wynik sprawy i nie została uwzględniona. Sąd Okręgowy odrzucił skargę, argumentując, że uczestnik miał świadomość prawidłowego stanu prawnego nieruchomości już w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, a zatem nie zachodzi podstawa wznowienia z art. 403 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie uczestnika, potwierdził stanowisko Sądu Okręgowego. Podkreślono, że ocena możliwości powołania się na okoliczności faktyczne powinna być dokonywana według wzorca obiektywnego. Uczestnik mógł i powinien znać prawidłowy stan prawny nieruchomości, który był ujawniony w księdze wieczystej i mógł uzyskać tę informację z akt sprawy. W związku z tym skarga o wznowienie postępowania nie była oparta na ustawowej podstawie, co skutkowało oddaleniem zażalenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, podstawa wznowienia z art. 403 § 2 k.p.c. nie zachodzi, jeżeli strona mogła i powinna znać fakty w poprzednim postępowaniu, a zaniechanie było następstwem jej zaniedbań lub błędnej oceny.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że ocena możliwości powołania się na okoliczności faktyczne powinna być obiektywna. Fakty, które strona mogła i powinna znać, nie są objęte hipotezą przepisu. Prawidłowy stan prawny nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej mógł i powinien być uczestnikowi znany, podobnie jak z akt sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

Sąd Okręgowy

Strony

NazwaTypRola
Krzysztof M.osoba_fizycznauczestnik postępowania
Renata M.osoba_fizycznawnioskodawca

Przepisy (4)

Główne

k.p.c. art. 403 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa skargi o wznowienie postępowania, nie zachodzi, jeżeli strona nie mogła w poprzednim postępowaniu powołać określonych okoliczności faktycznych i środków dowodowych z przyczyn, które nie leżą po jej stronie. Ocena powinna być dokonywana według wzorca obiektywnego.

Pomocnicze

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis stosuje się odpowiednio do postępowania nieprocesowego.

k.p.c. art. 39814

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący oddalenia zażalenia.

k.p.c. art. 3941 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący oddalenia zażalenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uczestnik znał prawidłowy stan prawny nieruchomości już w poprzednim postępowaniu. Okoliczności faktyczne, które strona mogła i powinna znać, nie są objęte hipotezą art. 403 § 2 k.p.c. Prawidłowy stan prawny nieruchomości był ujawniony w księdze wieczystej i aktach sprawy.

Odrzucone argumenty

Sprostowanie sentencji przez Sąd Rejonowy ujawniło nową okoliczność faktyczną, która mogła mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd Okręgowy błędnie przyjął, że stan prawny nieruchomości był uczestnikowi znany w postępowaniu przed sądem I instancji.

Godne uwagi sformułowania

ocena, czy strona nie mogła w poprzednim postępowaniu powołać określonych okoliczności faktycznych i środków dowodowych, powinna być dokonywana według wzorca obiektywnego fakty, które strona mogła i powinna znać nie są objęte hipotezą tego przepisu

Skład orzekający

Dariusz Dończyk

przewodniczący-sprawozdawca

Hubert Wrzeszcz

członek

Anna Kozłowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania z art. 403 § 2 k.p.c., zwłaszcza w kontekście znajomości stanu prawnego nieruchomości przez strony postępowania o podział majątku wspólnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której sprostowanie sentencji ujawnia stan prawny, który był już znany stronie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważną zasadę proceduralną dotyczącą wznowienia postępowania i znajomości faktów przez strony, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego.

Czy sprostowanie błędu w orzeczeniu zawsze otwiera drogę do wznowienia postępowania? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV CZ 31/11 POSTANOWIENIE Dnia 24 sierpnia 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz SSN Anna Kozłowska w sprawie ze skargi Krzysztofa M. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 14 stycznia 2010 r., w sprawie z wniosku Renaty M. przy uczestnictwie Krzysztofa M. o podział majątku wspólnego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 sierpnia 2011 r., zażalenia uczestnika postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 21 stycznia 2011 r., oddala zażalenie. Uzasadnienie 2 Uczestnik postępowania Krzysztof M. wniósł skargę o wznowienie postępowania w sprawie II Ca 679/09, zakończonej prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 14 stycznia 2009 roku. Jako podstawę wznowienia wskazał art. 403 § 2 k.p.c. Uczestnik podniósł, że Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 15 lipca 2010 r. sprostował sentencję swojego postanowienia z dnia 10 czerwca 2009 r. w ten sposób, że w jego podpunkcie 1 punktu I w miejsce sformułowania: „prawo własności nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym położonej w B. przy ul. T. [...] o pow. 285 m2 , dla której w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego prowadzona jest księga wieczysta nr [...], o wartości 459 237 zł” wpisał: „prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym 3105 o pow. 285 m2 położonej w B. przy ul. T.[...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym stanowiącym odrębną nieruchomość, dla której w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego prowadzona jest księga wieczysta nr [...], o wartości 459 237 zł”. Zdaniem uczestnika, w wyniku sprostowania doszło do ujawnienia okoliczności faktycznej – prawidłowego stanu prawnego nieruchomości, która mogłaby mieć wpływ na wynik sprawy, a nie została uwzględniona przez sądy pierwszej i drugiej instancji, które jako przedmiot postępowania o podział majątku wspólnego przyjęły, że byłym małżonkom M. przysługiwało prawo własności nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym, zamiast przyjęcia, że jest to prawo użytkowania wieczystego nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym stanowiącym odrębną nieruchomość. Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2011 r. Sąd Okręgowy odrzucił skargę o wznowienie postępowania wniesioną przez uczestnika Krzysztofa M. Zdaniem Sądu drugiej instancji, pomimo formalnego oparcia skargi uczestnika na ustawowej przesłance wskazanej w art. 403 § 2 k.p.c. skarga nie jest oparta na tej podstawie wznowienia postępowania, bowiem uczestnik postępowania już w postępowaniu przed Sądem Rejonowym miał świadomość tego, iż nieruchomość położona w B. przy ul. T. [...] pozostaje w wieczystym użytkowaniu. 3 W zażaleniu na postanowienie Sądu Okręgowego uczestnik podniósł, że Sąd błędnie przyjął, iż pomimo formalnego oparcia jego skargi na ustawowej przesłance wskazanej w art. 403 § 2 k.p.c., brak jest w sprawie podstaw do wznowienia postępowania. Ponadto uczestnik zarzucił, że Sąd Okręgowy błędnie przyjął, że stan prawny nieruchomości był mu już znany w postępowaniu przed sądem I instancji. Z uwagi na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że ocena, czy strona nie mogła w poprzednim postępowaniu powołać określonych okoliczności faktycznych i środków dowodowych, powinna być dokonywana według wzorca obiektywnego. Oznacza to, że określona w art. 403 § 2 k.p.c. (w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. w postępowaniu nieprocesowym) podstawa skargi o wznowienie postępowania nie zachodzi, jeżeli w poprzednim postępowaniu istniała obiektywna możliwość powołania się przez stronę na okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, a zaniechanie strony w tym przedmiocie było następstwem jej zaniedbań, opieszałości, zapomnienia czy błędnej oceny potrzeby ich powołania. Innymi słowy fakty, które strona mogła i powinna znać nie są objęte hipotezą tego przepisu. Prawidłowy stan prawny nieruchomości objętej podziałem, w związku z jego ujawnieniem w księdze wieczystej mógł i powinien być uczestnikowi znany. Dodatkowo informację taką mógł uczestnik uzyskać z akt sprawy o podział majątku wspólnego, do których złożono odpis z księgi wieczystej nr [...] zawierający prawidłowe dane o stanie prawnym nieruchomości będącej przedmiotem postępowania działowego. Z tych przyczyn zasadnie przyjął Sąd Okręgowy, że skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na podstawie wznowienia wymienionej w art. 403 § 2 k.p.c., co uzasadniało jej odrzucenie. Z tych względów zażalenie jako nieuzasadnione podlegało oddaleniu na podstawie z art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI