IV CZ 31/11

Sąd Najwyższy2011-08-24
SNCywilneprawo rzeczoweŚrednianajwyższy
wznowienie postępowanianieruchomośćużytkowanie wieczysteprawo własnościksięgi wieczystekpcsąd najwyższyzażalenie

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania, uznając, że uczestnik miał świadomość stanu prawnego nieruchomości już w poprzednim postępowaniu.

Krzysztof M. wniósł skargę o wznowienie postępowania w sprawie podziału majątku, powołując się na sprostowanie przez Sąd Rejonowy opisu nieruchomości, które ujawniło, że przysługuje prawo użytkowania wieczystego, a nie własności. Sąd Okręgowy odrzucił skargę, uznając, że uczestnik miał świadomość stanu prawnego nieruchomości już wcześniej. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, potwierdzając, że podstawa wznowienia z art. 403 § 2 k.p.c. nie zachodzi, gdy strona mogła i powinna znać fakty.

Uczestnik postępowania, Krzysztof M., złożył skargę o wznowienie postępowania w sprawie II Ca 679/09, zakończonej prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 14 stycznia 2009 roku. Jako podstawę wznowienia wskazał art. 403 § 2 k.p.c., argumentując, że Sąd Rejonowy sprostował sentencję swojego wcześniejszego postanowienia, ujawniając prawidłowy stan prawny nieruchomości – prawo użytkowania wieczystego zamiast prawa własności. Zdaniem uczestnika, ta okoliczność, nie uwzględniona przez sądy niższych instancji, mogła mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd Okręgowy odrzucił skargę, stwierdzając, że uczestnik miał świadomość stanu prawnego nieruchomości już w postępowaniu przed Sądem Rejonowym. W zażaleniu na to postanowienie, Krzysztof M. zarzucił Sądowi Okręgowemu błąd w ocenie podstaw wznowienia i znajomości stanu prawnego. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, przyjął zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, że ocena możliwości powołania się na określone okoliczności faktyczne powinna być dokonywana według wzorca obiektywnego. Stwierdził, że prawidłowy stan prawny nieruchomości, ujawniony w księdze wieczystej, mógł i powinien być uczestnikowi znany, a dodatkowe informacje mógł uzyskać z akt sprawy. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał, że skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na ustawowej podstawie z art. 403 § 2 k.p.c., co uzasadniało jej odrzucenie. Zażalenie uczestnika jako nieuzasadnione zostało oddalone.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga nie jest zasadna, jeśli strona mogła i powinna znać fakty w poprzednim postępowaniu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że ocena możliwości powołania się na okoliczności faktyczne powinna być obiektywna. Prawidłowy stan prawny nieruchomości, ujawniony w księdze wieczystej, mógł i powinien być znany uczestnikowi, co wyklucza zastosowanie art. 403 § 2 k.p.c.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

Sąd Okręgowy

Strony

NazwaTypRola
Krzysztof M.osoba_fizycznaskarżący / uczestnik postępowania
Renata M.osoba_fizycznawnioskodawca

Przepisy (4)

Główne

k.p.c. art. 403 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa skargi o wznowienie postępowania nie zachodzi, jeżeli strona mogła i powinna znać fakty w poprzednim postępowaniu.

Pomocnicze

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Stosowanie przepisów o postępowaniu procesowym do postępowań nieprocesowych.

k.p.c. art. 39814

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 3941 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ocena możliwości powołania się na okoliczności faktyczne według wzorca obiektywnego. Uczestnik mógł i powinien znać prawidłowy stan prawny nieruchomości. Informacje o stanie prawnym nieruchomości były dostępne w aktach sprawy i księdze wieczystej.

Odrzucone argumenty

Sprostowanie przez Sąd Rejonowy opisu nieruchomości stanowi nową okoliczność faktyczną uzasadniającą wznowienie postępowania. Sąd Okręgowy błędnie przyjął, że stan prawny nieruchomości był uczestnikowi znany w postępowaniu przed sądem I instancji.

Godne uwagi sformułowania

ocena, czy strona nie mogła w poprzednim postępowaniu powołać określonych okoliczności faktycznych i środków dowodowych, powinna być dokonywana według wzorca obiektywnego fakty, które strona mogła i powinna znać nie są objęte hipotezą tego przepisu Prawidłowy stan prawny nieruchomości objętej podziałem, w związku z jego ujawnieniem w księdze wieczystej mógł i powinien być uczestnikowi znany.

Skład orzekający

Dariusz Dończyk

przewodniczący-sprawozdawca

Hubert Wrzeszcz

członek

Anna Kozłowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania z art. 403 § 2 k.p.c. w kontekście znajomości stanu prawnego nieruchomości przez stronę."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sprostowania opisu nieruchomości w postępowaniu o podział majątku wspólnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z wznowieniem postępowania i interpretacją przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego.

Kiedy sprostowanie błędu w orzeczeniu otwiera drzwi do wznowienia postępowania? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV CZ 31/11 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
 
Dnia 24 sierpnia 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Hubert Wrzeszcz 
SSN Anna Kozłowska 
 
 
w sprawie ze skargi Krzysztofa M.  
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem 
Sądu Okręgowego  
z dnia 14 stycznia 2010 r.,  
w sprawie z wniosku Renaty M. 
przy uczestnictwie Krzysztofa M. 
o podział majątku wspólnego, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 24 sierpnia 2011 r., 
zażalenia uczestnika postępowania 
na postanowienie Sądu Okręgowego  
z dnia 21 stycznia 2011 r.,  
 
 
oddala zażalenie. 
 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
 
Uczestnik postępowania Krzysztof M. wniósł skargę o wznowienie 
postępowania w sprawie II Ca 679/09, zakończonej prawomocnym postanowieniem 
Sądu Okręgowego z dnia 14 stycznia 2009 roku. Jako podstawę  wznowienia 
wskazał art. 403 § 2 k.p.c. Uczestnik podniósł, że Sąd Rejonowy postanowieniem z 
dnia 15 lipca 2010 r. sprostował sentencję swojego postanowienia z dnia 10 
czerwca 2009 r. w ten sposób, że w  jego podpunkcie 1 punktu I w miejsce 
sformułowania: 
„prawo 
własności 
nieruchomości 
zabudowanej 
domem 
mieszkalnym położonej w B. przy  ul. T. [...] o pow. 285 m2,  dla której w Wydziale 
Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego prowadzona jest księga wieczysta  nr [...], o 
wartości 459 237 zł” wpisał: „prawo użytkowania wieczystego nieruchomości 
oznaczonej numerem geodezyjnym 3105 o pow. 285 m2 położonej w B. przy ul. 
T.[...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym stanowiącym odrębną nieruchomość, 
dla której w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego prowadzona jest 
księga wieczysta nr [...], o wartości 459 237 zł”. 
Zdaniem uczestnika, w wyniku sprostowania doszło do ujawnienia 
okoliczności faktycznej – prawidłowego stanu prawnego nieruchomości, która 
mogłaby mieć wpływ na wynik sprawy, a nie została uwzględniona przez sądy 
pierwszej i drugiej instancji, które jako przedmiot postępowania o podział majątku 
wspólnego przyjęły, że byłym małżonkom M. przysługiwało prawo własności 
nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym, zamiast przyjęcia, że jest to 
prawo 
użytkowania 
wieczystego 
nieruchomości 
zabudowanej 
budynkiem 
mieszkalnym stanowiącym odrębną nieruchomość. 
Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2011 r. Sąd Okręgowy odrzucił skargę o 
wznowienie postępowania wniesioną przez uczestnika Krzysztofa M. Zdaniem 
Sądu drugiej instancji, pomimo formalnego oparcia skargi uczestnika na ustawowej 
przesłance wskazanej w art. 403 § 2 k.p.c. skarga nie jest oparta na tej podstawie 
wznowienia postępowania, bowiem uczestnik postępowania już w postępowaniu 
przed Sądem Rejonowym miał świadomość tego, iż nieruchomość położona w B. 
przy ul. T. [...] pozostaje w wieczystym użytkowaniu. 

 
3 
W zażaleniu na postanowienie Sądu Okręgowego uczestnik podniósł, że 
Sąd błędnie przyjął, iż pomimo formalnego oparcia jego skargi na ustawowej 
przesłance wskazanej w art. 403 § 2 k.p.c., brak jest w sprawie podstaw do 
wznowienia postępowania. Ponadto uczestnik zarzucił, że Sąd Okręgowy błędnie 
przyjął, że stan prawny nieruchomości był mu już znany w postępowaniu przed 
sądem I instancji. Z uwagi na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego 
postanowienia. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że ocena, czy strona nie mogła 
w  poprzednim postępowaniu powołać określonych okoliczności faktycznych 
i  środków dowodowych, powinna być dokonywana według wzorca obiektywnego. 
Oznacza to, że określona w art. 403 § 2 k.p.c. (w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. 
w  postępowaniu nieprocesowym) podstawa skargi o wznowienie postępowania nie 
zachodzi, jeżeli w poprzednim postępowaniu istniała obiektywna możliwość 
powołania się przez stronę na okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, 
a  zaniechanie strony w tym przedmiocie było następstwem jej zaniedbań, 
opieszałości, zapomnienia czy błędnej oceny potrzeby ich powołania. Innymi słowy 
fakty, które strona mogła i powinna znać nie są objęte hipotezą tego przepisu. 
Prawidłowy stan prawny nieruchomości objętej podziałem, w związku z jego 
ujawnieniem w księdze wieczystej mógł i powinien być uczestnikowi znany. 
Dodatkowo informację taką mógł uczestnik uzyskać z akt sprawy o podział majątku 
wspólnego, do których złożono odpis z księgi wieczystej nr [...] zawierający 
prawidłowe dane o stanie prawnym nieruchomości będącej przedmiotem 
postępowania działowego. Z tych przyczyn zasadnie przyjął Sąd Okręgowy, że 
skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na podstawie wznowienia 
wymienionej w art. 403 § 2 k.p.c., co uzasadniało jej odrzucenie. 
Z tych względów zażalenie jako nieuzasadnione podlegało oddaleniu na 
podstawie z art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI