IV CZ 3/18

Sąd Najwyższy2018-03-16
SNCywilnepostępowanie cywilneŚrednianajwyższy
nieważność postępowaniakuratornieznany z miejsca pobytuapelacjasąd najwyższypostępowanie apelacyjnekoszty procesu

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda na wyrok Sądu Okręgowego, który uchylił wyrok Sądu Rejonowego z powodu nieważności postępowania i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Powód złożył zażalenie na wyrok Sądu Okręgowego, który uchylił wyrok Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji (brak prawidłowo ustanowionego kuratora dla pozwanej). Sąd Najwyższy uznał, że uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania było prawidłowe, ponieważ postępowanie przed sądem pierwszej instancji było dotknięte nieważnością z powodu pozbawienia pozwanej możności obrony jej praw. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda.

Sprawa dotyczyła zażalenia powoda na wyrok Sądu Okręgowego we W., który uchylił wyrok Sądu Rejonowego w W. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy stwierdził nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji z powodu braku prawidłowo ustanowionego kuratora dla pozwanej, która była nieznana z miejsca pobytu. Sąd Okręgowy następnie prawidłowo ustanowił kuratora w postępowaniu apelacyjnym i uchylił wyrok sądu pierwszej instancji. Powód w zażaleniu domagał się odrzucenia apelacji, twierdząc, że została wniesiona przez osobę nieuprawnioną. Sąd Najwyższy zważył, że zażalenie na orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji ma na celu kontrolę formalnych podstaw uchylenia wyroku. W tej sprawie Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił, że postępowanie przed sądem pierwszej instancji było dotknięte nieważnością z powodu pozbawienia pozwanej możności obrony jej praw (art. 379 pkt 5 k.p.c.), co uzasadniało uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy uznał, że skuteczne ustanowienie kuratora w postępowaniu apelacyjnym i popieranie przez niego apelacji powoduje, że nie było podstaw do traktowania apelacji jako wniesionej przez osobę nieuprawnioną. W związku z tym Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd drugiej instancji prawidłowo uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Postępowanie przed sądem pierwszej instancji było dotknięte nieważnością z powodu pozbawienia pozwanej możności obrony jej praw (brak prawidłowo ustanowionego kuratora). Skuteczne ustanowienie kuratora w postępowaniu apelacyjnym i popieranie przez niego apelacji powoduje, że nie było podstaw do traktowania apelacji jako wniesionej przez osobę nieuprawnioną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

P.F.

Strony

NazwaTypRola
Syndyk masy upadłości Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej ,,K” w upadłości z siedzibą we W.instytucjapowód
P.F.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (7)

Główne

k.p.c. art. 379 § pkt 5

Kodeks postępowania cywilnego

Pozbawienie strony możności obrony jej praw skutkuje nieważnością postępowania.

k.p.c. art. 386 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji uchyla wyrok sądu pierwszej instancji i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania, jeżeli postępowanie przed sądem pierwszej instancji dotknięte było nieważnością.

Pomocnicze

k.p.c. art. 144

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący ustanowienia kuratora dla strony nieznanej z miejsca pobytu.

k.p.c. art. 394 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący zażalenia na wyrok sądu drugiej instancji.

k.p.c. art. 394 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

§ 1 pkt 1

k.p.c. art. 398 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący oddalenia zażalenia.

k.p.c. art. 394 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

§ 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie przed sądem pierwszej instancji było dotknięte nieważnością z powodu pozbawienia pozwanej możności obrony jej praw. Sąd drugiej instancji prawidłowo ustanowił kuratora w postępowaniu apelacyjnym.

Odrzucone argumenty

Apelacja powinna być odrzucona jako wniesiona przez osobę nieuprawnioną.

Godne uwagi sformułowania

Przedmiotem badania przy rozpoznawaniu zażalenia na uchylenie wyroku jest istnienie formalnych, procesowych podstaw wydania przez sąd drugiej instancji wyroku kasatoryjnego, zamiast merytorycznego zakończenia sprawy. Pozwana została pozbawiona możności obrony jej praw ze skutkiem nieważności postępowania (art. 379 pkt 5 k.p.c.). Skuteczne ustanowienie kuratora w postępowaniu apelacyjnym i popieranie przez niego wniesionej apelacji powoduje, że nie było podstawy do traktowania tej apelacji, jako wniesionej przez osobę nieuprawnioną.

Skład orzekający

Grzegorz Misiurek

przewodniczący

Anna Kozłowska

sprawozdawca

Krzysztof Pietrzykowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Prawidłowość uchylenia wyroku przez sąd drugiej instancji z powodu nieważności postępowania w pierwszej instancji z uwagi na brak ustanowienia kuratora dla strony nieznanej z miejsca pobytu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z ustanowieniem kuratora.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z nieważnością postępowania i prawidłowym ustanowieniem kuratora, co jest kluczowe dla zapewnienia prawa do obrony.

Nieważność postępowania: Kiedy brak kuratora pozbawia prawa do obrony?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV CZ 3/18
POSTANOWIENIE
Dnia 16 marca 2018 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący)
‎
SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)
‎
SSN Krzysztof Pietrzykowski
w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej ,,K” w upadłości z siedzibą we W.
‎
przeciwko P.F.
‎
o zapłatę,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 16 marca 2018 r.,
‎
zażalenia strony powodowej
na wyrok Sądu Okręgowego we W.
‎
z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt I Ca […]/17,
oddala zażalenie pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach        w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 30 listopada 2016 r. Sąd Rejonowy we W. zasądził od P.F. na rzecz Syndyka Masy Upadłości Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej ,,K” w upadłości z siedzibą we W. kwotę 10.112,44 zł odsetkami od dnia 12 marca 2014 r. i orzekł o kosztach procesu należnych powodowi. Apelację od tego wyroku złożyła pozwana, za którą w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, jak i na etapie wnoszenia apelacji, działała radca prawny traktowana przez sąd jako kurator ustanowiony dla osoby nieznanej z miejsca pobytu.
Rozpoznając sprawę, Sąd Okręgowy dostrzegł, że nie doszło do ustanowienia kuratora z zachowaniem trybu wymaganego przepisami kodeksu postępowania cywilnego, zatem postępowanie przed sądem pierwszej instancji dotknięte było nieważnością. Sąd ten w postępowaniu apelacyjnym dokonał czynności procesowych polegających na prawidłowym ustanowieniu kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu pozwanej, w osobie tej samej radcy prawnej i wyrokiem z dnia 13 czerwca 2017 r. uchylił wyrok Sądu Rejonowego, zniósł postępowanie przed tym Sądem od dnia 5 września 2016 r. i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania pozostawiając Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
Zażalenie na wyrok Sądu Okręgowego, w trybie art. 394
1
§ 1
1
k.p.c., złożył powód. Domagając się jego uchylenia i z powołaniem się na okoliczności związanie z wadliwą reprezentacją pozwanej wskazał, że Sąd Okręgowy powinien był odrzucić apelację, jako wniesioną przez osobę nieuprawnioną.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie na orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji ma służyć skontrolowaniu, czy zostało ono prawidłowo oparte na jednej z wymienionych przesłanek, tj. czy powołana przez sąd przyczyna uchylenia odpowiada podstawie ustawowej. Przedmiotem badania przy rozpoznawaniu zażalenia na uchylenie wyroku jest istnienie formalnych, procesowych podstaw wydania przez sąd drugiej instancji wyroku kasatoryjnego, zamiast merytorycznego zakończenia sprawy. Tak określony zakres kontroli nie obejmuje oceny zasadności roszczeń ani merytorycznego badania stanowiska prawnego sądu drugiej instancji, jak również badania prawidłowości zastosowania przepisów prawa procesowego, które nie odnoszą się ściśle do wskazanych w art. 386 § 2 i § 4 k.p.c. podstaw uzasadniających uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji.
W sprawie niniejszej o potrzebie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania zdecydowała ocena, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym w ogóle nie doszło do ustanowienia dla pozwanej kuratora w trybie art. 144 k.p.c., stąd też pozwana została pozbawiona możności obrony jej praw ze skutkiem nieważności postępowania (art. 379 pkt 5 k.p.c.). Prawidłowość tej oceny nie nasuwa wątpliwości, nie kwestionuje jej nawet skarżący. We wskazanej, zatem sytuacji wydanie przez Sąd Okręgowy orzeczenia kasatoryjnego ze zniesieniem postępowania przez sądem pierwszej instancji ściśle odpowiada dyspozycji art. 386 § 2 k.p.c. Stanowisko skarżącego, że apelacja powinna być odrzucona, jako wniesiona przez osobę nieuprawnioną skoro została wniesiona przez radcę prawnego, który wówczas nie miał statusu prawidłowo ustanowionego kuratora, jest nietrafne. Skuteczne ustanowienie kuratora w postępowaniu apelacyjnym i popieranie przez niego wniesionej apelacji powoduje, że nie było podstawy do traktowania tej apelacji, jako wniesionej przez osobę nieuprawnioną. Czynności procesowe podjęte na danym etapie postępowania, aprobowane, choćby z mocą wsteczną, przez kuratora, korzystne dla zastępowanego, bo chroniące jego prawa, nie mogą być uznane za niebyłe.
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398
14
w związku z art. 394
1
§ 3 k.p.c. oddalił zażalenie, jako pozbawione uzasadnionych podstaw.
jw
a.ł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI