IV Cz 298/15

Sąd Okręgowy w S.S.2015-06-18
SAOSCywilnepostępowanie egzekucyjneWysokaokręgowy
klauzula wykonalnościbankowy tytuł egzekucyjnyodsetkiPrawo bankoweSąd Okręgowyzażaleniewierzycieldłużnikkoszty postępowania

Podsumowanie

Sąd Okręgowy oddalił zażalenie wierzyciela, potwierdzając, że bankowy tytuł egzekucyjny nie może odwoływać się do stopy odsetek w sposób opisowy (np. poprzez klauzulę o czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP), lecz musi precyzyjnie określać wysokość odsetek.

Wierzyciel złożył zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego, który nadał klauzulę wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu, ale oddalił wniosek w części dotyczącej odsetek. Sąd Rejonowy uznał, że tytuł nie precyzuje prawidłowo odsetek od należności głównej. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie, podzielając stanowisko sądu niższej instancji oraz utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym bankowy tytuł egzekucyjny musi jasno określać wysokość odsetek, a nie odwoływać się do zmiennych stóp procentowych w sposób opisowy.

Sprawa dotyczyła zażalenia wierzyciela na postanowienie Sądu Rejonowego w C., który nadał klauzulę wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu wystawionemu przez wierzyciela (...) we W. przeciwko dłużnikowi S. K. Tytuł ten obejmował kwotę 3028,95 zł z odsetkami. Sąd Rejonowy nadał klauzulę wykonalności, ale oddalił wniosek w części dotyczącej odsetek od należności głównej, uznając, że sposób ich określenia w bankowym tytule egzekucyjnym (poprzez klauzulę opisową odwołującą się do stopy kredytu lombardowego NBP) nie spełnia wymogów Prawa bankowego. Wierzyciel w zażaleniu domagał się zmiany postanowienia i nadania klauzuli wykonalności również w zakresie dalszych odsetek umownych w wysokości odsetek maksymalnych. Sąd Okręgowy w S. oddalił zażalenie, uznając je za bezzasadne. Sąd odwoławczy podkreślił, że w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu sąd bada nie tylko przesłanki formalne, ale także wymogi wynikające z Prawa bankowego. Powołując się na uchwały Sądu Najwyższego (III CZP 27/00, III CZP 145/08, III CZP 53/14), Sąd Okręgowy stwierdził, że bankowy tytuł egzekucyjny musi precyzyjnie określać wysokość odsetek, a posługiwanie się klauzulami opisowymi, odwołującymi się do zmiennych stóp procentowych (jak czterokrotność stopy kredytu lombardowego NBP), nie jest dopuszczalne, ponieważ utrudnia to dłużnikowi weryfikację jego zadłużenia. Sąd uzasadnił to specyfiką bankowych tytułów wykonawczych, które powinny być jasne i niebudzące wątpliwości co do wysokości długu.

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, bankowy tytuł egzekucyjny musi precyzyjnie określać wysokość odsetek, a nie odwoływać się do stóp procentowych w sposób opisowy.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, stwierdził, że takie określenie odsetek nie spełnia wymogów art. 96 ust. 2 Prawa bankowego, ponieważ utrudnia dłużnikowi weryfikację wysokości jego zadłużenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić zażalenie

Strona wygrywająca

dłużnik S. K.

Strony

NazwaTypRola
wierzyciel (...) we W.innewierzyciel
dłużnik S. K.osoba_fizycznadłużnik

Przepisy (6)

Główne

Pr. bank. art. 96 § 1

Prawo bankowe

Bankowy tytuł egzekucyjny musi oznaczać bank, dłużnika, wysokość zobowiązań z odsetkami i terminami płatności, datę wystawienia, czynność bankową, wzmiankę o wymagalności, a także być opatrzony pieczęcią i podpisami uprawnionych osób.

Pomocnicze

k.p.c. art. 786 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 397 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Pr. bank. art. 95 § 1

Prawo bankowe

Księgi rachunkowe banków i sporządzone na ich podstawie dokumenty mają moc prawną dokumentów urzędowych w odniesieniu do praw i obowiązków wynikających z czynności bankowych.

Pr. bank. art. 95 § 1a

Prawo bankowe

Moc prawna dokumentów urzędowych banków nie obowiązuje w postępowaniu cywilnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Bankowy tytuł egzekucyjny musi precyzyjnie określać wysokość odsetek, a nie odwoływać się do stóp procentowych w sposób opisowy. Określenie odsetek poprzez klauzulę opisową utrudnia dłużnikowi weryfikację jego zadłużenia.

Odrzucone argumenty

Możliwość określenia odsetek w bankowym tytule egzekucyjnym poprzez klauzulę opisową odwołującą się do stopy kredytu lombardowego NBP.

Godne uwagi sformułowania

nie jest dopuszczalne w bankowym tytule egzekucyjnym wskazywanie stopy procentowej pośrednio, tj. poprzez użycie klauzuli opisowej tego rodzaju postępowanie wpływa znacząco na możliwość weryfikacji przez samego dłużnika elementów jego zadłużenia specyficzny charakter bankowych tytułów wykonawczych wymaga, by nie powodowały one powstania możliwych wątpliwości co do wysokości posiadanego zadłużenia

Skład orzekający

Andrzej Jastrzębski

przewodniczący

Wanda Dumanowska

sprawozdawca

M. W.

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowana interpretacja wymogów formalnych bankowych tytułów egzekucyjnych dotyczących określania odsetek."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie bankowych tytułów egzekucyjnych i sposobu określania odsetek w nich zawartych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania egzekucyjnego i ochrony dłużnika przed niejasnymi zapisami w bankowych tytułach egzekucyjnych, co jest istotne dla praktyków prawa i osób zadłużonych.

Bankowy tytuł egzekucyjny musi być jasny: sąd wyjaśnia, jak precyzyjnie określać odsetki.

Dane finansowe

WPS: 3028,95 PLN

należność główna: 3028,95 PLN

część należności głównej, od której naliczane są odsetki 12%: 2636,7 PLN

część należności głównej, od której naliczane są odsetki ustawowe: 275,25 PLN

Lexedit Research — analiza prawna z AI

Zadaj pytanie prawne i otrzymaj dogłębną analizę opartą o orzecznictwo, przepisy i doktrynę. Agent AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne przepisy.

Analiza orzecznictwa

Wyszukiwanie i analiza orzeczeń sądów powszechnych, SN i NSA

Aktualne przepisy

Treść ustaw i kodeksów w brzmieniu na dowolną datę z ISAP

Komentarze doktrynalne

Dostęp do komentarzy do kluczowych przepisów prawa

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt IV Cz 298/15 POSTANOWIENIE Dnia 18 czerwca 2015r. Sąd Okręgowy w S. , Wydział IV Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Andrzej Jastrzębski Sędziowie SO: Wanda Dumanowska (spr.), M. W. po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2015r., w S. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku wierzyciela (...) we W. z udziałem dłużnika S. K. o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu na skutek zażalenia wierzyciela (...) we W. na postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia 17 marca 2015r., sygn. akt I Co 169/15 postanawia: oddalić zażalenie. Sygn. akt IV Cz 298/15 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy nadał klauzulę wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu nr (...) (...) wystawionemu w dniu 11.02.2015r. przez wierzyciela (...) we W. , na podstawie którego dłużnik S. K. z tytułu umowy kredytu nr (...) zawartej w dniu 20.03.2014r. powinien zapłacić temu wierzycielowi kwotę 3028,95 zł z odsetkami w wysokości 12% liczonymi od kwoty 2636,70 zł od dnia 12 lutego 2015r. do dnia zapłaty oraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od kwoty 275,25 zł od dnia 12.02.2015r. do dnia zapłaty, przy czym łączna kwota wszelkich należności objętych niniejszym tytułem wykonawczym nie może przekroczyć wartości 5273,40 zł, oddalając wniosek w pozostałym zakresie. Zdaniem Sądu Rejonowego przedłożony wraz z wnioskiem bankowy tytuł egzekucyjny nie spełnia w pełni wymogów nakreślonych przepisami Prawa bankowego , albowiem nie określono w nim w sposób prawidłowy części odsetek powstałych po dacie wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego, tj. w zakresie odwołującym się do klauzuli opisowej odsetek od należności głównej. Zażalenie na to postanowienie wywiódł wierzyciel, skarżąc je w części dotyczącej jego pkt 1 w zakresie odsetek w wysokości 12% liczonych od kwoty 2636,70 zł od dnia 12.02.2015r. do dnia zapłaty i w zakresie oddalenia pkt 2 wniosku w pozostałym zakresie oraz wnosząc o zmianę pkt 1 zaskarżonego postanowienia poprzez nadanie klauzuli wykonalności b.t.e. w zakresie dalszych należnych odsetek karnych umownych od należności głównej za okres od dnia 12.02.2015r. do dnia zapłaty w wysokości odsetek maksymalnych (w wysokości czterokrotności kredytu lombardowego NBP), jak i o zasądzenie kosztów postępowania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zażalenie jest bezzasadne. W postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu Sąd bada nie tylko przesłanki z art. 786 2 kpc , ale także czy dokument przedłożony przez bank spełnia wynikające z przepisów Prawa bankowego przesłanki ważności i skuteczności bankowego tytułu egzekucyjnego, a nadto inne wymogi, które dotyczą każdego tytułu egzekucyjnego Stosownie do brzmienia przepisu art. 96 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (tj. z dnia 13 stycznia 2015 r., Dz. U. z 2015 r. poz. 128) W bankowym tytule egzekucyjnym należy oznaczyć bank, który go wystawił i na rzecz którego egzekucja ma być prowadzona, dłużnika zobowiązanego do zapłaty, wysokość zobowiązań dłużnika wraz z odsetkami i terminami ich płatności, datę wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego, jak również oznaczenie czynności bankowej, z której wynikają dochodzone roszczenia, oraz wzmiankę o wymagalności dochodzonego roszczenia. Bankowy tytuł egzekucyjny należy opatrzyć pieczęcią banku wystawiającego tytuł oraz podpisami osób uprawnionych do działania w imieniu banku. Odnosząc treść ww. przepisu do realiów niniejszej sprawy, należało zgodzić się z argumentacją Sądu Rejonowego przytoczoną na uzasadnienie zaskarżonego postanowienia. Sąd II instancji podziela pogląd, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne w bankowym tytule egzekucyjnym wskazywanie stopy procentowej pośrednio, tj. poprzez użycie klauzuli opisowej, odwołującej się do aktualnej stopy kredytu lombardowego NBP, ponieważ tego rodzaju postępowanie wpływa znacząco na możliwość weryfikacji przez samego dłużnika elementów jego zadłużenia, w szczególności nie klaruje jego wiedzy na temat wysokości jego własnego długu. Problem ten dostrzegł Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7.07.2000r. (III CZP 27/00, OSNC 2001, z. 1, poz. 3), w uzasadnieniu którego wypowiedział się, że z brzmienia art. 96 ust. 2 Prawa bankowego nie wynika, żeby rygory dotyczące odsetek objętych bankowym tytułem wykonawczym różnić się miały w zależności od terminu wymagalności lub sposobu ich wyrażenia. Zróżnicowania takiego nie uzasadniają także względy celowościowe. Wskazanie wysokości i terminów płatności odsetek jest niezbędne dla postępowania egzekucyjnego. W razie wymienienia w tytule egzekucyjnym kwoty należnych odsetek, niespełnienie tych wymogów uniemożliwiałoby weryfikację prawidłowości dokonanego przez wierzyciela obliczenia, jeżeli zaś chodzi o odsetki wyrażone za pomocą stopy procentowej, bez wskazania wysokości i terminów płatności w ogóle nie byłoby możliwe ustalenie kwoty podlegającej egzekucji. Natomiast w uchwale z dnia 12.02.2009r. wydanej w sprawie III CZP 145/08 (lex nr 478089) Sąd Najwyższy expressis verbis wskazał, że oznaczenie w bankowym tytule egzekucyjnym stopy odsetek za opóźnienie poprzez posłużenie się formułą "czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego" nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 96 ust 2 ustawy z 29.8.1997 r. - Prawo bankowe (tj.: Dz. U. z 2002 r., Nr 72 poz. 665 ze zm.). Potwierdzenie powyższego stanowiska znajduje się również w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 11.09.2014r. (III CZP 53/14). W jej tezie wskazano wprawdzie, że „ Dopuszczalne jest orzeczenie o odsetkach za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas opóźnienia po wydaniu wyroku zasądzającego to świadczenie, także wtedy, gdy wysokość odsetek została określona na podstawie stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego ”, niemniej jednak w uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy podtrzymał swój pogląd o tym, że orzeczony w uchwale z dnia 12.02.2009r. w sprawie III CZP 145/08 zakaz posługiwania się przy określaniu stopy odsetek za opóźnienie formułą „czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego” dotyczy wyłącznie bankowego tytułu wykonawczego i ma źródło w art. 96 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 1376 ze zm.) W ocenie Sądu odwoławczego rozpoznającego niniejszą sprawę uznanie, że możliwość posługiwania się sformułowaniem, odwołującym się do stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego, nie jest dopuszczalna w przypadku bankowych tytułów egzekucyjnych wynika z ich istoty: są one wystawiane na podstawie ksiąg banków lub innych dokumentów związanych z dokonywaniem czynności bankowych. Zgodnie z art. 95 ust. 1 Prawa bankowego Księgi rachunkowe banków i sporządzone na ich podstawie wyciągi oraz inne oświadczenia podpisane przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych banków i opatrzone pieczęcią banku, jak również sporządzone w ten sposób pokwitowania odbioru należności mają moc prawną dokumentów urzędowych w odniesieniu do praw i obowiązków wynikających z czynności bankowych oraz ustanowionych na rzecz banku zabezpieczeń i mogą stanowić podstawę do dokonania wpisów w księgach wieczystych . Istotnym przy tym jest, że zgodnie z ust. 1a tego przepisu Prawa bankowego Moc prawna dokumentów urzędowych, o której mowa w ust. 1 , nie obowiązuje w odniesieniu do dokumentów wymienionych w tym przepisie w postępowaniu cywilnym . Zdaniem Sądu Okręgowego specyficzny charakter bankowych tytułów wykonawczych wymaga, by nie powodowały one powstania możliwych wątpliwości co do wysokości posiadanego zadłużenia, a taka sytuacja ma miejsce, gdy b.t.e. posługuje się opisową klauzulą odwołującą się w kwestiach odsetek do czterokrotności stopy kredytu lombardowego. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 kpc w zw. z art. 397 § 2 kpc orzekł, jak w sentencji.