IV CZ 23/10

Sygn. akt IV CZ 23/10 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 29 kwietnia 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) 
SSN Wojciech Katner 
SSA Jan Futro (sprawozdawca) 
 
w sprawie z wniosku G. B. 
z udziałem S. B., B. K. oraz Gminy B. 
o stwierdzenie zasiedzenia, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej 
w dniu 29 kwietnia 2010 r., 
zażalenia Gminy B. 
na postanowienie Sądu Okręgowego w B. z dnia 27 stycznia 2010 r., 
sygn. akt II Ca (…), 
 
oddala zażalenie. 
 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2010 r. Sąd Okręgowy w B. zmienił 
postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia 15 października 2009 r. i oddalił wniosek 
uczestniczki G. B. o stwierdzenie zasiedzenia a orzekając o kosztach postępowania 
odstąpił od obciążania wnioskodawczyni kosztami postępowania za obie instancje. 
W uzasadnieniu Sąd Okręgowy wskazał, że o kosztach postępowania orzeczono 
przy zastosowaniu art. 102 k.p.c. mając na uwadze trudną sytuację materialną 
wnioskodawczyni. 

 
2 
Na postanowienie, w części dotyczącej kosztów postępowania apelacyjnego 
przed Sądem Okręgowym zażalenie wniosła uczestniczka Gmina B. 
Zarzucając naruszenie art. 98 § 1 i § 2, art. 102 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. żądała 
jego zmiany i zasądzenia od wnioskodawczyni na rzecz uczestniczki kwoty 2 225 zł 
tytułem kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kwotę 225 zł tytułem zastępstwa 
procesowego. 
Wniosła również o zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz uczestniczki 
kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. 
W uzasadnieniu podniosła, że w rozpoznanej sprawie nie wystąpiły żadne 
szczególne okoliczności pozwalające na odstąpienie od obciążania wnioskodawczyni 
kosztami postępowania. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 
Należy zgodzić się z żalącą, iż na podstawie art. 520 § 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 
1 k.p.c. w postępowaniu nieprocesowym wywołanym wniesieniem apelacji, w którym 
interesy uczestników są sprzeczne, sąd może włożyć na uczestnika, którego wnioski 
zostały oddalone, obowiązek zwrotu kosztów poniesionych przez innego uczestnika a 
na podstawie art. 98 § 1 i § 3 w zw. z art. 99 i art. 13 § 2 k.p.c. dotyczy to kosztów 
niezbędnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, w tym wynagrodzenia 
radcy prawnego reprezentującego tego uczestnika.  
Bez wątpienia też, gdy interesy uczestników są sprzeczne, zastosowanie może 
znaleźć również norma art. 102 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., zgodnie z którą w wypadkach 
szczególnie uzasadnionych sąd może zobowiązać uczestnika, którego wnioski zostały 
oddalone do zwrotu tylko części kosztów albo nie obciążać go w ogóle kosztami. 
Zastosowanie jej może mieć miejsce tylko w sytuacjach wyjątkowych. Jak zresztą 
wprost wynika z treści powołanego przepisu w wypadkach „szczególnie uzasadnionych” 
sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w 
ogóle kosztami. Zastosowanie tego przepisu wymaga w każdym przypadku ustalenia (i 
wskazania w uzasadnieniu), że istnieje taka szczególna (wyjątkowa) podstawa 
uzasadniająca odstąpienie od reguły określonej w art. 98 § 1 k.p.c. Nie może zatem taką 
wyłączną podstawą być trudna sytuacja majątkowa strony zobowiązanej do zwrotu 
kosztów stronie przeciwnej. Przeciwko takiemu poglądowi przemawia też treść art. 108 
ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 

 
3 
167, poz.1398), zgodnie z którym zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony 
od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi. 
W sprawie niniejszej spór dotyczył wnioskodawczyni, która – uwzględniając jej 
poprzedników prawnych - od około 70 lat jest w posiadaniu nieruchomości będącej 
przedmiotem wniosku.  
Stroną przeciwna jest gmina będąca z mocy prawa wspólnotą jej mieszkańców.  
Wniosek nie był oczywiście bezzasadny, o czym świadczy fakt, że Sąd I instancji 
go uwzględnił. 
Sądy obu instancji uznały też, że w tej sytuacji, dodatkowo uwzględniając 
sytuację majątkową wnioskodawczyni, nie powinna ona być obciążona kosztami 
niniejszego postępowania w zakresie wyższym niż już je poniosła. 
Z poglądem tym należy się zgodzić. 
Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. w związku 
z art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., art. 39821 k.p.c. oraz art. 397 § 2 
k.p.c. orzekł jak w postanowieniu.