IV CZ 23/08

Sygn. akt IV CZ 23/08 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 10 kwietnia 2008 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Krzysztof Pietrzykowski 
          (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Antoni Górski 
SSN Krzysztof Strzelczyk 
 
 
w sprawie ze skargi pozwanej 
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem  
Sądu Apelacyjnego […] 
z dnia 19 stycznia 2005 r., w sprawie z powództwa Powszechnej Kasy 
Oszczędności Banku Polskiego SA  
przeciwko B. S. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 10 kwietnia 2008 r., 
zażalenia pozwanej 
na postanowienie Sądu Apelacyjnego […] 
z dnia 7 grudnia 2007 r.,  
uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi 
Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i  rozstrzygnięcia o 
kosztach postępowania zażaleniowego. 
 
 
Uzasadnienie 

 
 
2 
 
Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 7 grudnia 2007 r. odrzucił skargę B. 
S. o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu podkreślił, że podstawą skargi był 
zarzut nieważności postępowania w związku z  uczestniczeniem w składzie sądu 
osoby nieuprawnionej (art. 401 pkt 1 k.p.c.), mianowicie sędziego Sądu 
Rejonowego delegowanego do Sądu Okręgowego przez Podsekretarza Stanu w 
Ministerstwie Sprawiedliwości z naruszeniem art. 77 § 1 u.s.p., a nie przez Ministra 
Sprawiedliwości. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, w  judykaturze wiążąco przyjęto, że 
sędzia orzekający w innym sądzie na podstawie delegacji podpisanej przez 
Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości nie jest osobą nieuprawnioną 
w rozumieniu art. 401 pkt 1 k.p.c. 
W zażaleniu na postanowienie Sądu Apelacyjnego pełnomocnik podkreślił 
w  szczególności, że na delegacji wydanej dla sędziego J. S. na okres od dnia 1 
kwietnia 2004 r. do dnia 30 września 2004 r. brak było podpisu Ministra lub 
Podsekretarza Stanu, ale zostało przystawione faksymile Podsekretarza Stanu. 
Faksymile jako rodzaj formy zastępczej podpisu, odbitej sposobem mechanicznym 
na dokumencie, prawo dopuszcza w odniesieniu do dokumentów na okaziciela (art. 
92110 § 2 k.c.) i w odniesieniu do akcji (art. 328 § 2 k.s.h.), nie zaś w przypadku 
delegacji dla sędziego, która jest w istocie decyzją administracyjną. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Podpis mechaniczny (faksymile) może zastąpić podpis na dokumencie tylko 
wtedy, gdy przepis szczególny tak stanowi. W innych wypadkach faksymile nie 
może być uważane za spełniające wymaganie złożenia podpisu. W uchwale składu 
siedmiu sędziów z dnia 30 grudnia 1993 r., III CZP 146/1993 (OSNC 1994, nr 5, 
poz. 94) Sąd Najwyższy podkreślił, że podpisem jest wyłącznie znak napisany. 
Takie 
rozumienie 
interpretowanego 
pojęcia 
odpowiada 
wynikowi 
analizy 
semantycznej słowa „podpis”, w którym akcent trzeba położyć na określonej w nim 
czynności - pisać. Nie jest więc podpisem tuszowy odcisk palca, z którym ustawa - 
przy zachowaniu pozostałych wymagań określonych w art. 79 k.c. - wiąże jedynie 
skutki prawne przewidziane dla podpisu. Wobec warunku własnoręczności, 
o  którym mowa w art. 78 k.c., nie jest również podpisem, a jedynie jego kopią, 

 
 
3 
faksymile, który może być odciśnięty na dokumencie przez inną osobę. 
Ustawodawca sankcjonuje wprawdzie niekiedy mechaniczne odtworzenie podpisu, 
co uczynił np. w art. 92110 § 2 k.c. w odniesieniu do podpisu dłużnika na 
dokumencie stanowiącym papier wartościowy na okaziciela, chyba że przepisy 
szczególne stanowią inaczej, czy w dawnym art. 339 § 2 k.h. w odniesieniu do 
podpisu zarządu na akcji. Wymienione przepisy świadczą jednak o tym, 
że  mechaniczne odtworzenie podpisu może być jedynie uznane za równoważne 
z  podpisem. Immanentną cechą podpisu bowiem jest własnoręczność. Cecha ta 
umożliwia funkcję identyfikacyjną, gdyż tylko własnoręczny podpis, który zawiera 
w  sobie osobiste cechy charakteru pisma podpisującego (ukształtowanie liter, ich 
łączenie itp.), pozwala na stwierdzenie - za pomocą graficznej ekspertyzy pisma - 
że jest on autentyczny (zob. także uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 
2  października 2002 r., III PZP 17/2002, OSNP 2003, nr 20, poz. 481). W wyroku 
z  dnia 23 lipca 1998 r., III CKN 482/1998 (niepubl.) Sąd Najwyższy podkreślił, 
że kasacja musi być opatrzona własnoręcznym podpisem podmiotu uprawnionego 
do jej wniesienia, co oznacza, że wymagany podpis nie może zostać zastąpiony 
żadnym podpisem mechanicznym, np. faksymilą bądź kserograficzną odbitką 
własnoręcznego podpisu (zob. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 
24 stycznia 2005 r., III UZ 20/2004, OSNP 2005, nr 16, poz. 258). W wyroku z dnia 
12 kwietnia 2000 r., II SA/Gd 1089/1998 (niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny 
uznał, że w art. 107 § 1 k.p.a. ustawodawca mówi o podpisie, przez co należy 
rozumieć podpis własnoręczny, gdyż w innych przypadkach, jeżeli ustawodawca 
dopuszcza stosowanie innego niż własnoręczne odtworzenie podpisu, to daje temu 
wyraz w treści przepisu (np. art. 92110 § 2 k.c. lub art. 339 § 2 k.h.). 
Zaskarżone postanowienie podlegało więc uchyleniu na podstawie art. 39815 
§ 1 k.p.c. w związku z art. 3941 § 1 i 3 k.p.c.  
 
 
jz