IV CZ 16/18

Sąd Najwyższy2018-04-27
SNCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
wznowienie postępowaniaskarga o wznowienieorzecznictwoSąd Najwyższypostępowanie cywilneart. 403 k.p.c.

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania, uznając, że późniejsze orzeczenie Sądu Najwyższego w identycznej sprawie nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania.

Sąd Apelacyjny odrzucił skargę o wznowienie postępowania, uznając, że późniejsze orzeczenie Sądu Najwyższego w analogicznej sprawie nie spełnia przesłanek z art. 403 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy utrzymał to postanowienie w mocy, podkreślając, że nowe okoliczności muszą istnieć przed uprawomocnieniem się orzeczenia, a późniejsze orzeczenie w innej, choć identycznej sprawie, nie jest podstawą do wznowienia.

Sąd Apelacyjny odrzucił skargę o wznowienie postępowania wniesioną przez spółkę „K.” przeciwko spółce „E.”. Podstawą odrzucenia było uznanie, że późniejsze orzeczenie Sądu Najwyższego w analogicznej sprawie, które uchyliło inny wyrok Sądu Apelacyjnego, nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania zgodnie z art. 403 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy w niniejszym postanowieniu oddalił zażalenie strony powodowej na to postanowienie. Uzasadnienie opierało się na utrwalonym orzecznictwie, zgodnie z którym wykrycie okoliczności faktycznych lub dowodów w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. dotyczy jedynie faktów i dowodów istniejących przed uprawomocnieniem się orzeczenia. Sąd podkreślił, że środek dowodowy powstały po uprawomocnieniu się orzeczenia nie stanowi podstawy wznowienia, a późniejsze orzeczenie Sądu Najwyższego w innej, choć identycznej sprawie, nie jest podstawą do wznowienia postępowania. Jedynie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mogą stanowić podstawę wznowienia w sytuacji określonej w art. 403 § 4 k.p.c.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, późniejsze orzeczenie Sądu Najwyższego w identycznej sprawie, wydane po uprawomocnieniu się zaskarżonego wyroku, nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 403 § 2 k.p.c.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że przesłanki wznowienia postępowania z art. 403 § 2 k.p.c. dotyczą faktów i dowodów istniejących przed uprawomocnieniem się orzeczenia. Późniejsze orzeczenie w innej, choć identycznej sprawie, nie jest podstawą do wznowienia, a jedynie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mogą stanowić podstawę w sytuacjach określonych w art. 403 § 4 k.p.c.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

Sąd Apelacyjny

Strony

NazwaTypRola
„K.” Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W.spółkapowód
„E.” Spółka Akcyjna w G.spółkapozwany

Przepisy (5)

Główne

k.p.c. art. 403 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przesłanki wznowienia postępowania dotyczą faktów i dowodów istniejących przed uprawomocnieniem się orzeczenia. Późniejsze orzeczenie w innej, choć identycznej sprawie, nie jest podstawą do wznowienia.

Pomocnicze

k.p.c. art. 401 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Możliwość wznowienia postępowania z uwagi na późniejsze wydanie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

k.p.c. art. 403 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Jedynie orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego może stanowić podstawę wznowienia postępowania.

k.p.c. art. 398 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 394 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Późniejsze orzeczenie Sądu Najwyższego w identycznej sprawie nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 403 § 2 k.p.c. Środek dowodowy powstały po uprawomocnieniu się orzeczenia nie stanowi podstawy wznowienia postępowania.

Odrzucone argumenty

Zasada prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 Konstytucji). Konieczność zapewnienia jednolitego orzecznictwa w takich samych sprawach. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2016 r. został wydany w identycznym stanie faktycznym, ale zawiera odmienne rozstrzygnięcie.

Godne uwagi sformułowania

Sama okoliczność, że w analogicznej sprawie [...] Sąd Najwyższy [...] uchylił inny wyrok Sądu Apelacyjnego [...] i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania, nie stanowi przesłanki przewidzianej w art. 403 § 2 k.p.c. mogącej stanowić podstawę wznowienie postępowania. Wykrycie okoliczności faktycznych lub dowodów w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. dotyczy jedynie faktów i środków dowodowych, które istniały już przed uprawomocnieniem się zaskarżonego orzeczenia, zaś środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się orzeczenia nie stanowi ustawowej podstawy wznowienia postępowania.

Skład orzekający

Bogumiła Ustjanicz

przewodniczący

Anna Kozłowska

członek

Krzysztof Pietrzykowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania w kontekście późniejszych orzeczeń Sądu Najwyższego w identycznych sprawach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy późniejsze orzeczenie dotyczy innej, choć identycznej sprawy, a nie tej samej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z możliwością wznowienia postępowania po zmianie orzecznictwa, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego.

Czy zmiana orzecznictwa pozwala na wznowienie prawomocnie zakończonej sprawy? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV CZ 16/18
POSTANOWIENIE
Dnia 27 kwietnia 2018 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Bogumiła Ustjanicz (przewodniczący)
‎
SSN Anna Kozłowska
‎
SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)
w sprawie ze skargi powoda
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem
Sądu Apelacyjnego w
(…)
z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. akt I ACa
(…)
,
w sprawie z powództwa ,,K.” Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W.
‎
przeciwko ,,E.” Spółce Akcyjnej w G.
‎
o ustalenie,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 27 kwietnia 2018 r.,
‎
zażalenia strony powodowej
na postanowienie Sądu Apelacyjnego w
(…)
‎
z dnia 15 maja 2017 r., sygn. akt I ACa
(…)
,
1. oddala zażalenie;
2. nie obciąża skarżącej kosztami postępowania zażaleniowego.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w (…) postanowieniem z dnia 15 maja 2017 r. odrzucił skargę ,,K.” spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. o wznowienie postępowania w sprawie z powództwa tej spółki przeciwko ,,E.” spółce akcyjnej w G. o ustalenie, zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 27 lutego 2015 r. Podkreślił, że Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z dnia 12 maja 2014 r. oddalił powództwo ,,K.” spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. o ustalenie, że oświadczenie złożone przez ,,E.” Spółkę Akcyjną w G. dnia 3 kwietnia 2013 r. i dnia 26 kwietnia 2013 r. o wypowiedzeniu części umowy sprzedaży energii wytwarzanej w OZE z dnia 12 kwietnia 2010 r. nie wywołało skutku prawnego i w rezultacie umowa ta pozostaje w mocy co do wszystkich swoich postanowień oraz ustalił, że oświadczenie złożone przez pozwaną dnia 26 kwietnia 2013 r. o rozwiązaniu w części ramowej umowy sprzedaży praw majątkowych z dnia 12 kwietnia 2010 r., nie wywołało skutku prawnego i w rezultacie umowa ta pozostaje w mocy co do wszystkich swoich postanowień oraz orzekł o kosztach postępowania. Sąd Apelacyjny w (…) wyrokiem z dnia 25 lutego 2015 r. oddalił apelację powódki i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego, na skutek zaś apelacji pozwanej zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo o ustalenie, że oświadczenie złożone przez pozwaną w piśmie z dnia 26 kwietnia 2013 r. o rozwiązaniu w części umowy sprzedaży praw majątkowych z dnia 12 kwietnia 2010 r. nie wywołało skutku prawnego i w rezultacie umowa ta pozostaje w mocy co do wszystkich swoich postanowień oraz orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego. Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 11 grudnia 2015 r., IV CSK […]/15 odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej przez powódkę od wyroku Sądu Apelacyjnego i orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego. W dniu 16 grudnia 2016 r. powódka złożyła skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 25 lutego 2015 r.
Sąd Apelacyjny, odrzucając skargę, uznał, że sama okoliczność, iż w analogicznej sprawie, która toczyła się przeciwko pozwanej z powództwa innego podmiotu niż powódka w niniejszej sprawie, Sąd Najwyższy po wydaniu przez Sąd Apelacyjny w (…) wyroku objętego rozpoznawaną obecnie skargą powódki, uchylił inny wyrok Sądu Apelacyjnego w (…) i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania, nie stanowi przesłanki przewidzianej w art. 403 § 2 k.p.c. mogącej stanowić podstawę wznowienie postępowania. Nie można przy tym abstrahować od okoliczności, że Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 11 grudnia 2015 r., IV CSK […]/15 odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej od wydanego w tej sprawie wyroku Sądu Apelacyjnego. Zauważył ponadto, że w art. 401
1
k.p.c. ustawodawca przewidział wprawdzie możliwość wznowienia postępowania z uwagi na późniejsze wydanie orzeczenia, ale odnosi się to jedynie do orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego stwierdzających niezgodność z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane zaskarżone orzeczenie.
W dniu 5 czerwca 2017 r. powódka wniosła zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 403 § 2 k.p.c. przez nieprawidłowe uznanie, że nie zachodzi przypadek wykrycia nowych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które miały wpływ na wynik sprawy i które uzasadniały wznowienie postępowania. Wskazując na
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2016 r.
, podkreśliła, że został on wydany w identycznym stanie faktycznym, ale zawiera odmienne rozstrzygnięcie. Zwróciła też uwagę na konieczność zapewnienia jednolitego orzecznictwa w takich samych sprawach oraz
zasadę prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 Konstytucji).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że wykrycie okoliczności faktycznych lub dowodów w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. dotyczy jedynie faktów i środków dowodowych, które istniały już przed uprawomocnieniem się zaskarżonego orzeczenia, zaś środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się orzeczenia nie stanowi ustawowej podstawy wznowienia postępowania (zob. w szczególności uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 21 lutego 1969 r., III PZP 63/68, OSNCP 1969, nr 12, poz. 208). Odnosi się to również do sytuacji, gdy Sąd Najwyższy po uprawomocnieniu się kwestionowanego w skardze wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 25 lutego 2015 r. odmiennie rozstrzygnął sprawę, w której występowały identyczne okoliczności faktyczne. Zgodnie z art. 403 § 2 k.p.c., można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku, ale tylko takiego, który dotyczy tego samego stosunku prawnego, a nie - jak w niniejszej sprawie - innego, choćby identycznego stosunku prawnego. Poza tym jedynie orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego może stanowić podstawę wznowienia postępowania w sytuacji określonej w art. 403 § 4 k.p.c.
Z przedstawionych powodów orzeczono, jak w sentencji (art. 398
14
w związku z art. 394
1
§ 1 i § 3 k.p.c.).
jw

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI