IV CZ 139/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanego na postanowienie o kosztach procesu, uznając, że mimo wadliwości Sądu Okręgowego w uzasadnieniu, rozstrzygnięcie o kosztach było zgodne z prawem.
Sprawa dotyczyła zażalenia pozwanego S. G. na postanowienie o kosztach procesu zawarte w wyroku Sądu Okręgowego. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i zasądził od pozwanych solidarnie koszty procesu. Pozwany zarzucił naruszenie przepisów k.p.c. dotyczących kosztów i uzasadnienia. Sąd Najwyższy uznał, że mimo wadliwości Sądu Okręgowego w zakresie uzasadnienia, rozstrzygnięcie o kosztach było prawidłowe, a zasada odpowiedzialności za wynik procesu została słusznie zastosowana.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie pozwanego S. G. na postanowienie o kosztach procesu zawarte w wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia 16 czerwca 2011 r. Sąd Okręgowy, zmieniając wyrok Sądu Rejonowego, uwzględnił powództwo Przedsiębiorstwa Hotelarsko-Turystycznego "B." sp. z o.o. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i zasądził od pozwanych solidarnie koszty procesu za obie instancje oraz postępowanie kasacyjne w kwocie 4.500 zł. Pozwany zarzucił naruszenie art. 328 § 2 w zw. z art. 361 i art. 391 § 1 zd. pierwsze k.p.c. oraz art. 102 k.p.c. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, wskazując, że art. 102 k.p.c. (zasada słuszności) jest odstępstwem od zasady odpowiedzialności za wynik procesu (art. 98 k.p.c.) i jego zastosowanie należy do suwerennej oceny sądu orzekającego. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił, iż konieczność wytoczenia powództwa z powodu błędu orzeczniczego sądu wieczystoksięgowego nie stanowiła wystarczającej podstawy do odstąpienia od zasady odpowiedzialności za wynik procesu, zwłaszcza że pozwany konsekwentnie wnosił o oddalenie powództwa. Mimo wadliwości Sądu Okręgowego w zakresie braku wskazania podstawy prawnej obciążenia pozwanych solidarnie kosztami (art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.), Sąd Najwyższy uznał, że zastosowanie zasady solidarności przy orzekaniu o kosztach było uzasadnione ze względu na łączną legitymację procesową pozwanych i ukształtowanie ich odpowiedzialności za zobowiązania spółki na zasadzie solidarności (art. 864 k.p.c.). W konsekwencji, zaskarżone postanowienie, mimo wadliwości, odpowiadało prawu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, sąd orzekający ma suwerenne uprawnienie do oceny, czy wystąpił szczególnie uzasadniony wypadek uzasadniający odstąpienie od obciążenia kosztami, a ocena ta może być kwestionowana tylko w przypadku dowolności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zastosowanie art. 102 k.p.c. jest suwerennym uprawnieniem sądu i wymaga rozważenia całokształtu okoliczności. W tej sprawie, mimo błędu sądu wieczystoksięgowego, konsekwentne stanowisko pozwanego o oddalenie powództwa nie stanowiło wystarczającej podstawy do odstąpienia od zasady odpowiedzialności za wynik procesu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
powódka
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Przedsiębiorstwo Hotelarsko - Turystyczne "B." Spółka z o.o. | spółka | powódka |
| S. G. | osoba_fizyczna | pozwany |
| W. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Ustanawia zasadę słuszności, będącą odstępstwem od zasady odpowiedzialności za wynik procesu, w wypadkach szczególnie uzasadnionych.
k.p.c. art. 3941 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie zażalenia.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozpoznawania zażaleń w postępowaniu kasacyjnym.
Pomocnicze
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Wyraża zasadę odpowiedzialności za wynik procesu.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 361
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zwrotu kosztów procesu.
k.c. art. 864
Kodeks cywilny
Reguluje odpowiedzialność wspólników spółki cywilnej za zobowiązania spółki.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił, że mimo błędu sądu wieczystoksięgowego, nie było podstaw do zastosowania art. 102 k.p.c. Solidarna odpowiedzialność pozwanych za zobowiązania spółki uzasadnia solidarne zasądzenie kosztów procesu.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 328 § 2 w związku z art. 361 i art. 391 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. oraz art. 102 k.p.c. przez Sąd Okręgowy w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach.
Godne uwagi sformułowania
Sposób skorzystania z art. 102 k.p.c. jest suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym sądu orzekającego. Zakwalifikowanie określonego przypadku jako „szczególnie uzasadnionego" wymaga rozważenia całokształtu okoliczności faktycznych sprawy. Ingerencja w to uprawnienie sądu orzekającego [...] może być uzasadniona jedynie w razie stwierdzenia, że dokonana ocena jest dowolna, oczywiście pozbawiona uzasadnionych podstaw.
Skład orzekający
Grzegorz Misiurek
przewodniczący, sprawozdawca
Anna Kozłowska
członek
Zbigniew Kwaśniewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 102 k.p.c. w kontekście błędów sądu wieczystoksięgowego oraz zasady odpowiedzialności za wynik procesu w sprawach o uzgodnienie treści księgi wieczystej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji błędu sądu wieczystoksięgowego i konsekwentnego stanowiska pozwanego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie wyjaśnia zasady stosowania art. 102 k.p.c. w kontekście błędów sądu, co jest istotne dla praktyków prawa, choć samo rozstrzygnięcie o kosztach nie jest przełomowe.
“Błąd sądu a koszty procesu: Kiedy można uniknąć płacenia?”
Dane finansowe
koszty procesu: 4500 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt IV CZ 139/11 POSTANOWIENIE Dnia 19 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska SSN Zbigniew Kwaśniewski w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Hotelarsko - Turystycznego "B." Spółki z o.o. przeciwko S. G. i W. W. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 kwietnia 2012 r., zażalenia pozwanego S. G. na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie drugim wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia 16 czerwca 2011 r., oddala zażalenie. Uzasadnienie 2 Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 4 września 2009 r. oddalił powództwo Przedsiębiorstwa Hotelarsko-Turystycznego „B.” spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przeciwko S. G. i W. W. o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 16 czerwca 2011 r., na skutek apelacji powódki, zmienił wyrok Sądu Rejonowego w ten sposób, że uwzględnił powództwo i zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powódki koszty procesu za obie instancje i postępowanie kasacyjne. W zażaleniu na zawarte w powyższym wyroku rozstrzygnięcie o kosztach procesu za instancję odwoławczą oraz postępowanie kasacyjne (pkt II), zasądzające od pozwanych na rzecz powódki z tego tytułu solidarnie kwotę 4.500 zł, pozwany S. G. zarzucił naruszenie art. 328 § 2 w związku z art. 361 i art. 391 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. oraz art. 102 k.p.c. Powołując się na te zarzuty, wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i nieobciążanie go kosztami postępowania apelacyjnego i kasacyjnego, bądź też o uchylenie tego orzeczenia i przekazania sprawy w tym zakresie Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 102 k.p.c., w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Przepis ten ustanawia zasadę słuszności, będącej odstępstwem od zasady odpowiedzialności za wynik procesu, wyrażonej w art. 98 k.p.c. Wedle tej ostatniej reguły, strona przegrywająca zobowiązana jest zwrócić swojemu przeciwnikowi poniesione przez niego koszty procesu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntował się pogląd, zgodnie z którym sposób skorzystania z art. 102 k.p.c. jest suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym sądu orzekającego i od oceny tego sądu zależy uznanie, że taki 3 szczególnie uzasadniony wypadek nastąpił w rozpoznawanej sprawie oraz usprawiedliwia odstąpienie od obowiązku ponoszenia kosztów procesu. Zakwalifikowanie określonego przypadku jako „szczególnie uzasadnionego" wymaga rozważenia całokształtu okoliczności faktycznych sprawy. Ingerencja w to uprawnienie sadu orzekającego, w ramach rozpoznawania środka zaskarżenia od rozstrzygnięcia o kosztach procesu, może być uzasadniona jedynie w razie stwierdzenia, że dokonana ocena jest dowolna, oczywiście pozbawiona uzasadnionych podstaw (por. postanowienie z dnia 15 czerwca 2011 r., V CZ 23/11, niepubl.). Sąd Okręgowy dostrzegł, że konieczność wytoczenia powództwa w sprawie niniejszej była następstwem błędu orzeczniczego sądu wieczystoksięgowego. Uznał jednak, że okoliczność ta - w świetle stanowiska pozwanego S. G., konsekwentnie wnoszącego o oddalenie powództwa, nawet po dokonaniu przez Sąd Najwyższy wiążącej wykładni przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia – nie stanowi dostatecznej podstawy do odstąpienia, przy orzekaniu o kosztach procesu, od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. W ocenie Sądu Najwyższego, argumentacja powyższa nie pozwala uznać, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z oczywistym naruszeniem reguł orzekania o kosztach procesu. Wniosku przeciwnego nie usprawiedliwiają argumenty przytoczone w zażaleniu, odzwierciedlające odmienne, subiektywne, przekonanie skarżącego. Sąd Okręgowy orzekając o kosztach postępowania apelacyjnego i kasacyjnego istotnie – z naruszeniem art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. - nie wskazał podstawy prawnej obciążenia pozwanych solidarnie tymi kosztami. Nie ulega wątpliwości, że w sprawie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym przeciwko wspólnikom spółki cywilnej, wpisanym jako współwłaściciele na zasadzie współwłasności łącznej, pozwanym przysługuje łączna legitymacja procesowa. Charakter więzi prawnej łączącej pozwanych w tym procesie oraz ukształtowanie ich odpowiedzialności za zobowiązania spółki na zasadzie solidarności (ar. 864 k.p.c.) 4 usprawiedliwiały zastosowanie tej zasady również przy orzekaniu o obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi (art. 105 § 1 zdanie pierwsze k.p.c.). Należy więc uznać, że w ostatecznym rozrachunku zaskarżone postanowienie - mimo wadliwości wytkniętej przez skarżącego – odpowiada prawu. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 39814 k.p.c. orzekł, jak w sentencji. jw
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI