IV CZ 138/12

Sygn. akt IV CZ 138/12 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
Dnia 9 listopada 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Mirosław Bączyk 
SSN Marta Romańska 
 
ze skargi uczestnika postępowania 
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem  
Sądu Okręgowego w B.  
z dnia 17 września 2010 r., w sprawie z urzędu 
przy uczestnictwie J. B. 
o przyjęcie do szpitala psychiatrycznego, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 9 listopada 2012 r., 
zażalenia uczestnika postępowania 
na postanowienie Sądu Okręgowego w B. 
z dnia 14 czerwca 2012 r.,  
 
1) oddala zażalenie, 
2) przyznać adwokatowi M. J. od Skarbu Państwa - Sądu 
Okręgowego w B. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych 
powiększoną o należny  podatek od towarów i usług, 
tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z 
urzędu J. B. w postępowaniu zażaleniowym przed Sądem 
Najwyższym 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2012 r., Sąd Okręgowy odrzucił skargę 
uczestnika J. B. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym 
postanowieniem tego Sądu z dnia 17 września 2010 r., w sprawie o przyjęcie 
uczestnika bez jego zgody do szpitala psychiatrycznego. Jako podstawę 
odrzucenia skargi Sąd Okręgowy przyjął art. 410 § 1 k.p.c., uznając że nie została 
ona oparta na ustawowej podstawie. W ocenie Sądu Okręgowego, opinia biegłego 
psychiatry, wydana w sprawie o sygn. I C … przed Sądem Rejonowym w S.e, nie 
może stanowić podstawy wznowienia przewidzianej w art. 403 § 2 k.p.c., gdyż 
późniejsze wykrycie nowych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, o 
których mowa w tym przepisie, może dotyczyć jedynie takich okoliczności 
faktycznych lub środków dowodowych, które istniały przed prawomocnym 
wznowieniem postępowania. Wznowienia nie uzasadnia także uzyskanie po 
uprawomocnieniu się zaskarżonego orzeczenia opinii biegłego psychiatry 
zawierającej ocenę stanu zdrowia skarżącego odmienną od wyrażonej przez 
biegłego przed prawomocnym zakończeniem postępowania. Ponadto wykrycie w 
rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. nie może dotyczyć okoliczności faktycznych lub 
środków dowodowych objętych materiałem zgromadzonym w sprawie, ale 
niedostrzeżonych przez stronę lub nie powołanych na skutek błędnej oceny co do 
potrzeby ich powołania. Z tego względu Sąd Okręgowy przyjął, że podstawy 
wznowienia nie mogą stanowić karty informacyjne ujawnione w sprawie o sygn. II 
Ca … przed Sądem Okręgowym, bądź wówczas istniejące, ale nie powołane przez 
uczestnika ze względu na błędną ocenę ich mocy dowodowej. Z kolei odnośnie do 
podstawy wznowienia przewidzianej w art. 401 pkt 2 k.p.c. Sąd Okręgowy podniósł, 
że pozbawienie uczestnika możliwości podważenia opinii biegłego psychiatry ustało 
jeszcze przed prawomocnym zakończeniem postępowania, albowiem uczestnik 
złożył środek odwoławczy, w którym wnosił o ponowne wysłuchanie biegłego 
psychiatry, który to wniosek został oddalony. 
Na postanowienie Sądu Okręgowego odrzucające skargę o wznowienie 
uczestnik wniósł zażalenie, żądając jego uchylenia. W zażaleniu zarzucił 
naruszenie art. 410 § 1 k.p.c. polegające na błędnym przyjęciu, że skarga 
uczestnika nie została oparta na ustawowej podstawie, mimo powołania w skardze 

 
3 
okoliczności usprawiedliwiających żądanie wznowienia, a ponadto na dokonaniu 
merytorycznej oceny skargi, zamiast zbadania jedynie istnienia ustawowych 
podstaw wznowienia. Reprezentujący uczestnika adwokat, ustanowiony z urzędu, 
wniósł o przyznanie nieopłaconych w całości ani w części kosztów pomocy prawnej 
udzielonej w postępowaniu zażaleniowym. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 
Według art. 410 § 1 k.p.c. przyczynę odrzucenia skargi o wznowienie 
postępowania stanowi nieoparcie jej na ustawowej podstawie. W judykaturze Sądu 
Najwyższego przeważa pogląd, podzielany również w niniejszej sprawie, 
że sytuacja taka występuje nie tylko wtedy, gdy skarżący jako podstawę 
wznowienia przywoła okoliczności, które nie kwalifikują się jako podstawa 
wznowienia przewidziana w art. 401 – 403 k.p.c., ale także wówczas, 
gdy okoliczności będące podstawą skargi, co prawda spełniają ustawową 
podstawę, lecz w rzeczywistości nie występują (por. postanowienie Sądu 
Najwyższego z dnia 30 maja 2007 r., IV CZ 22/07, niepubl., oraz orzeczenia tam 
powołane). Ocena w tym zakresie może być dokonana już na wstępnym etapie 
postępowania ze skargi o wznowienie, jeśli wniosek, że skarga nie została oparta 
na ustawowej podstawie, wynika już z samego jej uzasadnienia i nie wymaga 
wezwania skarżącego na podstawie art. 410 § 2 k.p.c. do uprawdopodobnienia 
okoliczności warunkujących wznowienie, co ograniczać się musi do przypadków 
niewątpliwych. 
W rozpoznawanej sprawie już w oparciu o twierdzenia zawarte w skardze 
można było przyjąć, że opinia sądowo – psychiatryczna, sporządzona w dniu 
1 marca 2012 r. w sprawie o sygn. I C … przed Sądem Rejonowym w S., powstała 
po prawomocnym zakończeniu postępowania, którego wznowienia uczestnik się 
domaga. Ponadto z treści tej opinii wynika jednoznacznie, że karty informacyjne z 
leczenia szpitalnego, które stały się podstawą tej opinii, a pominięte zostały przy 
sporządzaniu opinii sądowo - psychiatrycznej sporządzonej w postępowaniu 
prawomocnie zakończonym, były wówczas w dyspozycji uczestnika. Z treści opinii 
z dnia 1 marca 2012 r. wynika bowiem, że uczestnik udostępnił je biegłemu 

 
4 
sporządzającemu opinię. Z tych względów przyjęcie przez Sąd Okręgowy, że 
skarga nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia nie narusza art. 403 
§ 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. 
Z kolei podstawa wznowienia polegająca na pozbawieniu uczestnika 
możliwości kwestionowania opinii biegłego, wynikła z niedoręczenia mu odpisu tej 
opinii przed wydaniem orzeczenia przez Sąd Rejonowy oraz z oddalenia przez Sąd 
Okręgowy na rozprawie apelacyjnej wniosku uczestnika o przeprowadzenie 
dowodu z ustnych wyjaśnień biegłego sporządzającego tę opinię, podniesiona 
została z uchybieniem trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 407 § 1 
k.p.c. Gdy podstawą skargi o wznowienie postępowania  jest  pozbawienia strony 
możności działania (art. 401 pkt 2 k.p.c.), trzymiesięczny termin do wniesienia 
skargi należy w każdym przypadku liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się 
wyroku, czy też jak w niniejszej, o postanowieniu co do istoty sprawy (art. 407 § 1 
w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). Uczestnik brał udział w posiedzeniu Sądu Okręgowego 
w dniu 17 września 2010 r., na którym ogłoszono postanowienie oddalające 
wniesioną przez niego apelację. Skarga o wznowienie postępowania zakończonego 
tym postanowieniem została wniesiona dopiero w dniu 11 maja 2012 r. 
Zatem i w tym zakresie skarga o wznowienie postepowania podlegała odrzuceniu 
na  podstawie art. 410 § 1 k.p.c.  
Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 
§ 3 k.p.c., postanowił jak w sentencji. Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach 
postępowania zażaleniowego stanowi art. 520 § 1 k.p.c. oraz § 19, § 20, § 2 ust. 3, 
§ 13 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości 
z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie … (Dz. U. 
Nr 163, poz. 1348 ze zm.). 
  
jw