IV CZ 129/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanego na postanowienie o kosztach procesu, uznając, że odstąpienie od obciążania powoda kosztami było uzasadnione jego trudną sytuacją majątkową w związku z upadłością.
Sąd Apelacyjny uchylił wyrok i umorzył postępowanie, odstępując od obciążania powoda (syndyka masy upadłości) kosztami procesu ze względu na jego złą sytuację majątkową i szczególne okoliczności cofnięcia pozwu. Pozwany zaskarżył to postanowienie, twierdząc, że nie zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, podkreślając, że stosowanie art. 102 k.p.c. jest suwerennym uprawnieniem sądu, a argumentacja Sądu Apelacyjnego była spójna i przekonująca.
Sąd Apelacyjny w postanowieniu z dnia 26 maja 2010 r. uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i umorzył postępowanie w sprawie z powodu cofnięcia pozwu. W punkcie 2. postanowienia odstąpił od obciążania powoda, Syndyka masy upadłości „R. T.” Zakładów Mięsnych Spółki z o.o. w upadłości, kosztami postępowania na podstawie art. 102 k.p.c., wskazując na jego złą sytuację majątkową i szczególne okoliczności cofnięcia pozwu, związane z potrąceniem wierzytelności przez pozwanego. Pozwany „R. – C. w W.” Spółka z o.o. zaskarżył to postanowienie w zakresie kosztów, argumentując, że nie zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony, a sprawa była skomplikowana i wymagała poniesienia przez niego znacznych kosztów. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, oddalił je. Podkreślił, że możliwość odstąpienia od zasądzenia kosztów na podstawie art. 102 k.p.c. jest suwerennym uprawnieniem sądu, podlegającym dyskrecjonalnej ocenie i wymykającym się kontroli SN, chyba że doszło do rażącego naruszenia tego przepisu. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny starannie umotywował swoje rozstrzygnięcie, a argumentacja dotycząca celu upadłości likwidacyjnej (szybkie zaspokojenie wierzycieli) oraz nieracjonalności gromadzenia przez syndyka rezerwy finansowej na koszty procesu, była przekonująca. Z uwagi na stopień skomplikowania sprawy i rozbieżność orzeczeń, nie można było uznać, by powód mógł z góry przewidzieć wynik i zabezpieczyć środki na pokrycie kosztów strony przeciwnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, odstąpienie od obciążania powoda kosztami postępowania na podstawie art. 102 k.p.c. było uzasadnione.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że stosowanie art. 102 k.p.c. jest suwerennym uprawnieniem sądu, a argumentacja Sądu Apelacyjnego była przekonująca. Wskazano, że celem upadłości jest szybkie zaspokojenie wierzycieli, a gromadzenie przez syndyka rezerwy na koszty procesu byłoby nieracjonalne. Ponadto, ze względu na skomplikowanie sprawy, powód nie mógł z góry przewidzieć jej wyniku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
Syndyk masy upadłości „R. T.” Zakładów Mięsnych Spółki z o.o. w upadłości w W.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Syndyk masy upadłości „R. T.” Zakładów Mięsnych Spółki z o.o. w upadłości w W. | osoba_fizyczna | powód |
| „R. – C. w W.” Spółka z o.o. z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (3)
Główne
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może odstąpić od zasądzenia kosztów postępowania w wypadkach szczególnie uzasadnionych. Jest to suwerenne uprawnienie jurysdykcyjne sądu, podlegające dyskrecjonalnej ocenie.
Pomocnicze
k.p.c. art. 394¹ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zła sytuacja majątkowa powoda w związku z upadłością uzasadnia odstąpienie od obciążania go kosztami postępowania na podstawie art. 102 k.p.c. Cofnięcie pozwu nastąpiło w szczególnych okolicznościach związanych z potrąceniem wierzytelności przez pozwanego. Cel postępowania upadłościowego (szybkie zaspokojenie wierzycieli) przemawia za nieobciążaniem syndyka kosztami. Stosowanie art. 102 k.p.c. jest dyskrecjonalną oceną sądu i nie podlega kontroli SN, chyba że doszło do rażącego naruszenia.
Odrzucone argumenty
W sprawie nie zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 102 k.p.c. Spór został wszczęty przez powoda, a pozwany poniósł znaczne koszty obsługi prawnej. Powód powinien zachować rezerwy finansowe na pokrycie kosztów postępowania.
Godne uwagi sformułowania
„w wypadkach szczególnie uzasadnionych” jest suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym sądu w zasadzie wymyka się spod kontroli sprawowanej przez Sąd Najwyższy chyba że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem reguł wprowadzonych w tym przepisie Gromadzenie przez syndyka rezerwy finansowej w celu ewentualnego zwrotu kosztów postępowania stronie przeciwnej byłoby z tej perspektywy działaniem nieracjonalnym.
Skład orzekający
Marian Kocon
przewodniczący
Teresa Bielska-Sobkowicz
członek
Antoni Górski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 102 k.p.c. w sprawach dotyczących kosztów postępowania, zwłaszcza w kontekście upadłości i trudnej sytuacji finansowej stron."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, a jego zastosowanie wymaga oceny "wypadku szczególnie uzasadnionego" przez sąd.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu kosztów postępowania w kontekście upadłości, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego i upadłościowego. Pokazuje, jak sąd może zastosować wyjątkowe rozwiązania w trudnych sytuacjach finansowych.
“Kiedy sąd może odstąpić od zasądzenia kosztów? Sąd Najwyższy wyjaśnia w sprawie upadłości.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmieniony.Sygn. akt IV CZ 129/10 POSTANOWIENIE Dnia 17 marca 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Antoni Górski (sprawozdawca) w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości „R. T.” Zakładów Mięsnych Spółki z o.o. w upadłości w W. przeciwko „R. – C. w W.” Spółce z o.o. z siedzibą w W. o uznanie czynności prawnych za bezskuteczne i ustalenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17 marca 2011 r., zażalenia strony pozwanej na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie 2 postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 26 maja 2010 r., oddala zażalenie. Uzasadnienie 2 Postanowieniem z 26 maja 2010 r. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i umorzył postępowanie w sprawie z powodu cofnięcia pozwu, w punkcie 2. postanawiając o odstąpieniu od obciążania powoda kosztami postępowania na podstawie art. 102 k.p.c. Jako uzasadnienie tego rozstrzygnięcia wskazano złą sytuację majątkową powoda, znajdującego się w stanie upadłości i nieposiadającego środków wystarczających do zaspokojenia wszystkich wierzycieli. Sąd Apelacyjny wskazał ponadto na szczególne okoliczności, w jakich doszło do cofnięcia powództwa. Nastąpiło ono bowiem w związku z dokonaniem przez pozwanego potrącenia wierzytelności z umów, których uznania za bezskuteczne żądał powód. Zażaleniem z 16 czerwca 2010 r. pozwany zaskarżył to postanowienie w zakresie punktu 2., wskazując, że w sprawie nie zachodzi „wypadek szczególnie uzasadniony” w rozumieniu art. 102 k.p.c. Spór sądowy został bowiem wszczęty przez powoda, a ze względu na znaczny stopień skomplikowania sprawy, postępowanie wymagało poniesienia przez pozwanego poważnych kosztów, związanych m.in. z obsługą prawną. Podnoszony przez powoda braku możliwości pokrycia roszczeń z masy upadłości nie zasługuje, zdaniem skarżącego, na uwzględnienie. W związku z toczącym się postępowaniem powinien on bowiem zachować rezerwy finansowe na pokrycie jego kosztów. Z uwagi na to skarżący wniósł o uchylenie postanowienia w zaskarżonej części i zasądzenie kosztów postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 102 k.p.c. sąd może odstąpić od zasądzenia kosztów postępowania, „w wypadkach szczególnie uzasadnionych”. Możliwość ta jest suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym sądu, dokonującego oceny dopuszczalności stosowania tego przepisu w okolicznościach faktycznych sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 3 lutego 2010 r., II PK 192/09, niepubl.; wyrok Sądu Najwyższego z 27 maja 2010 r., II PK 359/09, niepubl.). Z tego powodu sposób stosowania art. 102 k.p.c. podlega dyskrecjonalnej ocenie sędziowskiej i w zasadzie wymyka się spod kontroli sprawowanej przez Sąd Najwyższy (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 października 2010 r., I CZ 3 100/10, niepubl.), chyba że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem reguł wprowadzonych w tym przepisie. Sąd Apelacyjny starannie i wyczerpująco umotywował przesłanki odstąpienia od obciążania powoda kosztami postępowania. Argumentacja ta jest spójna i przekonująca. W szczególności, dla trafności zaskarżonego rozstrzygnięcia istotne znaczenie ma fakt, że powództwo o uznanie czynności prawnych za bezskuteczne zostało wytoczone w związku z upadłością likwidacyjną, której zasadniczym celem jest możliwie szybkie zaspokojenie należności wierzycieli. Gromadzenie przez syndyka rezerwy finansowej w celu ewentualnego zwrotu kosztów postępowania stronie przeciwnej byłoby z tej perspektywy działaniem nieracjonalnym. Z uwagi na stopień skomplikowania postępowania w sprawie oraz rozbieżność orzeczeń wydawanych w jego toku, nie można także uznać, by powód mógł z góry przewidzieć jego wynik i zabezpieczyć w związku z tym środki na pokrycie kosztów należnych stronie przeciwnej. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c. orzeczono jak na wstępie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI