IV CZ 128/13

Sąd Najwyższy2014-02-12
SNCywilneochrona dóbr osobistychŚrednianajwyższy
pomoc prawna z urzędukoszty zastępstwa procesowegowynagrodzenie adwokataSąd Najwyższyzażalenieochrona dóbr osobistychrozporządzenie Ministra Sprawiedliwościinterpretacja przepisów

Sąd Najwyższy podwyższył wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie o ochronę dóbr osobistych, uznając, że nie dotyczyła ona bezpośrednio warunków wykonywania kary pozbawienia wolności.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie pełnomocnika powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego dotyczące wynagrodzenia za pomoc prawną z urzędu. Sąd Apelacyjny przyznał jedynie 120 zł plus VAT za opinię o braku podstaw do skargi kasacyjnej, opierając się na przepisach dotyczących spraw o zadośćuczynienie związane z warunkami odbywania kary pozbawienia wolności. Sąd Najwyższy uznał, że sprawa o ochronę dóbr osobistych przeciwko osobie fizycznej, mimo związku z pobytem w więzieniu, wykracza poza ten zakres, i podwyższył wynagrodzenie do 5 400 zł plus VAT.

Przedmiotem postępowania przed Sądem Najwyższym było zażalenie pełnomocnika powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu. Sąd Apelacyjny przyznał pełnomocnikowi kwotę 120 zł plus VAT za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Podstawą takiego rozstrzygnięcia był § 11 pkt 25 w zw. z § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r., który określał minimalną stawkę za sprawy o odszkodowanie lub zadośćuczynienie związane z warunkami wykonywania kary pozbawienia wolności. Sąd Apelacyjny uznał, że sprawa powoda, dotycząca ochrony dóbr osobistych i zadośćuczynienia w kwocie 2 mln zł, w istocie wiązała się z warunkami odbywania kary. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, zinterpretował pojęcie „związane z warunkami wykonywania kary” jako odnoszące się do szkody lub krzywdy wynikającej z fizycznych warunków zakładu penitencjarnego. Wskazał, że powód dochodził roszczeń przeciwko osobie fizycznej (Dyrektorowi Zakładu Karnego) za naruszenie dóbr osobistych, co wykraczało poza ścisłe ramy określone w § 11 pkt 25 rozporządzenia. W związku z tym, Sąd Najwyższy zmienił zaskarżone postanowienie, przyznając pełnomocnikowi wynagrodzenie w kwocie 5 400 zł plus VAT, stosując przepisy dotyczące roszczeń majątkowych (§ 6 pkt 7 rozporządzenia) ze względu na wartość przedmiotu sporu wynoszącą 2 mln zł.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Właściwą stawką jest stawka określona dla spraw o odszkodowanie lub zadośćuczynienie związane z warunkami wykonywania kary pozbawienia wolności, jeśli podstawa faktyczna żądania bezpośrednio wiąże się z warunkami fizycznymi zakładu penitencjarnego. W przypadku, gdy roszczenie, mimo związku z pobytem w zakładzie karnym, dotyczy ochrony dóbr osobistych przeciwko osobie fizycznej, należy stosować przepisy ogólne dotyczące wynagrodzenia, zależne od wartości przedmiotu sporu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy zinterpretował pojęcie 'związane z warunkami wykonywania kary' jako odnoszące się do szkody wynikającej z fizycznych warunków zakładu. Ponieważ sprawa dotyczyła ochrony dóbr osobistych przeciwko osobie fizycznej, a nie bezpośrednio warunków fizycznych celi, zastosowanie stawki minimalnej 120 zł było nieprawidłowe. Należało zastosować przepisy ogólne, uwzględniając wartość przedmiotu sporu (2 mln zł).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Zażalenie uwzględniono

Strona wygrywająca

Pełnomocnik powoda z urzędu

Strony

NazwaTypRola
A. K.osoba_fizycznapowód
Z. D.osoba_fizycznapozwany
M. B.osoba_fizycznapełnomocnik powoda z urzędu

Przepisy (7)

Główne

rozporządzenie art. 6 § pkt 7

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

Stawka minimalna za prowadzenie sprawy o odszkodowanie wynosi 7 200 zł, gdy wartość przedmiotu sporu przekracza 200 000 zł.

Pomocnicze

rozporządzenie art. 11 § pkt 25

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

Stawka minimalna za prowadzenie sprawy o odszkodowanie lub o zadośćuczynienie związane z warunkami wykonywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania wynosi 120 zł. Sąd Najwyższy zinterpretował to pojęcie jako odnoszące się do szkody lub krzywdy wynikającej z warunków fizycznych zakładu penitencjarnego.

rozporządzenie art. 19 § pkt 1

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

Określa zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

rozporządzenie art. 2 § ust. 3

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

rozporządzenie art. 13 § ust. 4 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

k.p.c. art. 398 § 16

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 394 § 1 § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprawa o ochronę dóbr osobistych przeciwko osobie fizycznej, mimo związku z pobytem w zakładzie karnym, wykracza poza zakres spraw związanych z warunkami wykonywania kary pozbawienia wolności w rozumieniu § 11 pkt 25 rozporządzenia. Wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu powinno być ustalone na podstawie przepisów ogólnych, uwzględniając wartość przedmiotu sporu (2 mln zł), a nie stawki minimalnej dla spraw o zadośćuczynienie związane z warunkami odbywania kary.

Godne uwagi sformułowania

Określenie „związane z warunkami wykonywania kary…” wiąże podstawę faktyczną żądania zadośćuczynienia lub odszkodowania z powstaniem krzywdy lub szkody wskutek zdarzenia mającego swe źródło w warunkach fizycznych zakładu penitencjarnego. Tak określona podstawa faktyczna, aczkolwiek pozostająca w funkcjonalnym związku z pobytem powoda w zakładzie karnym, wykracza poza ramy określone w § 11 pkt 25 rozporządzenia.

Skład orzekający

Zbigniew Kwaśniewski

przewodniczący

Agnieszka Piotrowska

członek

Maria Szulc

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'sprawy związane z warunkami wykonywania kary pozbawienia wolności' w kontekście ustalania wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu oraz rozróżnienie między ochroną dóbr osobistych a roszczeniami z tytułu warunków odbywania kary."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu w oparciu o konkretne rozporządzenie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników zajmujących się kosztami zastępstwa procesowego i pomocą prawną z urzędu, ponieważ wyjaśnia niuanse w interpretacji przepisów dotyczących wynagrodzenia.

Sąd Najwyższy podwyższa wynagrodzenie adwokata z urzędu: kluczowa interpretacja przepisów o kosztach.

Dane finansowe

WPS: 2 000 000 PLN

wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu (wraz z VAT): 6642 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV CZ 128/13
POSTANOWIENIE
Dnia 12 lutego 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)
‎
SSN Agnieszka Piotrowska
‎
SSN Maria Szulc (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa A. K.
‎
przeciwko Z. D.
‎
o zapłatę,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 12 lutego 2014 r.,
‎
zażalenia pełnomocnika powoda
na postanowienie Sądu Apelacyjnego
‎
z dnia 5 lutego 2013 r.
zmienia zaskarżone postanowienie w ten sposób,                   że przyznaje ze Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego pełnomocnikowi powoda z urzędu adw. M. B. wynagrodzenie w kwocie 5 400,- (pięć tysięcy czterysta) złotych podwyższone o 23% podatku VAT (łącznie 6 642 zł)                       za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny przyznał ze Skarbu Państwa Sądu Apelacyjnego pełnomocnikowi powoda z urzędu wynagrodzenie w kwocie 120 zł powiększone o stawkę podatku VAT za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Podstawę orzeczenia stanowił § 11 pkt 25 w zw. z § 19 pkt1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461; dalej rozporządzenie), gdyż sprawa o ochronę dóbr osobistych i zadośćuczynienie w kwocie 2 mln zł dotyczyła w istocie zadośćuczynienia związanego z warunkami wykonywania kary pozbawienia wolności, którego to pojęcia nie można ograniczać jedynie do roszczeń związanych z warunkami fizycznymi cel, w których skazani odbywają karę pozbawienia wolności.
W zażaleniu od powyższego postanowienia pełnomocnik powoda wniósł o  jego zmianę poprzez określenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu na kwotę 6 642 zł i zarzucił obrazę § 6 pkt 7 oraz § 11 pkt 25 w zw. z § 19 pkt 1 rozporządzenia poprzez zastosowanie stawki stałej w sytuacji, gdy sprawa nie dotyczy odszkodowania lub zadośćuczynienia związanego z warunkami wykonywania kary pozbawienia wolności.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z § 11 pkt 25 rozporządzenia stawka minimalna za prowadzenie sprawy o odszkodowanie lub o zadośćuczynienie związane z warunkami wykonywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania wynosi 120 zł. Określenie „związane z warunkami wykonywania kary…” wiąże podstawę faktyczną żądania zadośćuczynienia lub odszkodowania z powstaniem krzywdy lub szkody wskutek zdarzenia mającego swe źródło w warunkach fizycznych zakładu penitencjarnego. Skazany (aresztowany) zostaje osadzony w zakładzie, w którym standardy wykonywania kary w zakresie wielkości, wyposażenia celi, odżywienia stosownie do stanu zdrowia, opieki lekarskiej i innych świadczeń, do których ten zakład jest obowiązany nie odpowiadają wymaganiom ustawowym, co powoduje określoną szkodę albo krzywdę. W sprawie niniejszej powód wywodzi roszczenie o  złożenie oświadczenia o przeproszeniu oraz roszczenie o zadośćuczynienie nie przeciwko jednostce penitencjarnej, a przeciwko osobie fizycznej – Dyrektorowi Zakładu Karnego, wskazując na naruszenie jego dóbr osobistych w postaci czci, dobrego imienia i prawa do prawdy w związku z pomówieniem go o przygotowanie zbiorowego wystąpienia przeciwko administracji zakładu karnego. Tak określona podstawa faktyczna, aczkolwiek pozostająca w funkcjonalnym związku z pobytem powoda w zakładzie karnym, wykracza poza ramy określone w § 11 pkt 25 rozporządzenia, wobec czego wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu powinno być określone na podstawie § 11 pkt 2 oraz § 6 – w zależności od wartości przedmiotu sporu w zakresie roszczenia majątkowego. Z zakresu zaskarżenia wynika, że  skarżący kwestionuje wysokość wynagrodzenia tylko w zakresie roszczenia majątkowego (2 mln zł), co do którego stawka minimalna wynosi 7 200 zł (§ 6 pkt 7), wobec czego należało orzec jak w sentencji na podstawie powołanego przepisu oraz § 2 ust. 3, § 13 ust. 4 pkt 2 i § 19 rozporządzenia oraz art. 398
16
w zw. z art. 394
1
§ 3 k.p.c.
es

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI