IV CZ 126/12

Sygn. akt IV CZ 126/12 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 13 grudnia 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Wojciech Katner 
SSN Anna Kozłowska 
 
 
w sprawie z powództwa A. K. 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w W. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej 
w dniu 13 grudnia 2012 r., 
zażalenia powódki  
na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie czwartym wyroku 
Sądu Apelacyjnego  
z dnia 11 stycznia 2012 r.,  
 
 
1) uchyla zaskarżone postanowienie i nie obciąża powódki 
kosztami postępowania apelacyjnego; 
2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. na  rzecz 
A. K. kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów 
postępowania 
zażaleniowego 
przed 
Sądem 
Najwyższym, 
związanych z udziałem w tym postępowaniu pełnomocnika z 
urzędu powódki - adw. Z. D.  
 
 
Uzasadnienie 
 

 
2 
Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2012r. Sąd Apelacyjny między innymi oddalił 
apelację powódki A. K. od wyroku Sądu pierwszej instancji oddalającego 
powództwo przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w W. Oddziałowi w B. i 
Skarbowi Państwa- Sądowi Okręgowemu o odszkodowanie w kwocie 350 000 zł 
oraz zasądził od powódki na  rzecz pozwanych kwoty po 1000 zł. na rzecz każdego 
z nich, tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. 
W zażaleniu na zawarte w powyższym wyroku postanowienie o kosztach 
postępowania apelacyjnego pełnomocnik powódki wnosił o jego uchylenie i nie 
obciążenie powódki tymi kosztami na podstawie art. 102 k.p.c. oraz zasądzenie 
na  jego rzecz od Skarbu Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej powódce 
z  urzędu w postępowaniu zażaleniowym. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z art. 102 k.p.c., w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd 
może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów postępowania albo 
nie obciążać jej w ogóle kosztami. Ocena w tym przedmiocie jest wprawdzie 
suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym Sądu orzekającego, jednak może być 
poddana weryfikacji instancyjnej, jeżeli w wyniku niezastosowania art. 102 k.p.c. 
doszło do wydania w tym przedmiocie orzeczenia oczywiście niesprawiedliwego, 
naruszającego zasady współżycia społecznego i zasady słuszności (porównaj 
między innymi postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2007 r. I CZ 
110/07, z dnia 4 marca 2011 r. I CZ 13/11 i z dnia 3 grudnia 2010r. I CZ 120/10, 
niepubl.). 
Sąd Apelacyjny obciążając powódkę częścią kosztów postępowania 
apelacyjnego w niedostatecznym stopniu uwzględnił jej trudną sytuację życiową 
wynikającą z wieku,  złego stanu zdrowia oraz niskich dochodów ograniczających 
się do renty ZUS w wysokości 2 683,44 zł. miesięcznie,  przyznanej z tytułu 
inwalidztwa wojennego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. 
o  kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych 
i  okresu powojennego (jedn. tekst: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz.371 ze zm.). 
Sytuacja ta uzasadniała zastosowanie art. 102 k.p.c. i odstąpienie w całości 
od  obciążenia powódki kosztami postępowania apelacyjnego. Podobne stanowisko 

 
3 
zajął także Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 16 października 2012 r. IV CSK 
353/12 w odniesieniu do kosztów postępowania kasacyjnego, nie obciążając 
powódki kosztami tego postępowania na podstawie art. 102 k.p.c. w związku 
z  odmową przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej powódki. 
Uznać zatem należy, że obciążenie powódki kosztami postępowania 
apelacyjnego, w sposób oczywisty naruszało zasady współżycia społecznego. 
Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 102 k.p.c. w zw. z art. 
3941 § 1 pkt.2 i § 3, w zw. z art. 39816 k.p.c. zmienił zaskarżone postanowienie 
i  nie  obciążył powódki kosztami tego postępowania. 
Na podstawie art. 98 w zw. z art. 108 § 1, w zw. z art. 391 § 1, art. 397 § 3 
i  art. 39821 k.p.c. zasądzono na rzecz powódki, która wygrała sprawę 
w  postępowaniu zażaleniowym, zwrot kosztów tego postępowania od strony 
pozwanej. W takiej sytuacji nie ma zastosowania przepis § 19 rozporządzenia 
Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności 
adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy 
prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) o ponoszeniu tych 
kosztów przez Skarb Państwa, natomiast zgodnie z art. 122 k.p.c. adwokat 
ustanowiony z  urzędu może ściągnąć sumę należną mu tytułem wynagrodzenia 
i  zwrotu wydatków z kosztów zasądzonych na rzecz strony od przeciwnika.