IV CZ 122/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania, uznając brak podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania.
Powód J. K. wniósł skargę o wznowienie postępowania, zarzucając nieważność postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z 2007 r. z powodu naruszenia równości stron, braku ustanowienia pełnomocnika z urzędu w pierwszej instancji oraz korumpowania sądu. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę, uznając brak ustawowych podstaw do wznowienia. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda, potwierdzając, że nie doszło do pozbawienia strony możności działania, gdyż pełnomocnik z urzędu został ustanowiony na etapie międzyinstancyjnym, a niemożność działania ustała przed uprawomocnieniem się wyroku.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie powoda J. K. na postanowienie Sądu Apelacyjnego, które odrzuciło jego skargę o wznowienie postępowania. Skarga o wznowienie dotyczyła postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z 25 kwietnia 2007 r. Powód zarzucał nieważność postępowania, wskazując na naruszenie równości stron, zasad współżycia społecznego, przeprowadzenie procesu w czasie jego choroby i niezdolności do pracy, a także korumpowanie sądu i jego stronniczość. Kluczowym zarzutem było pozbawienie go możności obrony z powodu nieustanowienia pełnomocnika z urzędu w pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny uznał te zarzuty za nieuzasadnione, wskazując, że okoliczności podnoszone przez skarżącego nie odpowiadają przesłankom nieważności określonym w art. 401 k.p.c. Sąd Najwyższy podzielił to stanowisko. Stwierdził, że nie doszło do pozbawienia strony możności działania, ponieważ pełnomocnik z urzędu został ustanowiony na etapie postępowania międzyinstancyjnego, a niemożność działania ustała przed uprawomocnieniem się wyroku. Podkreślono również, że odmowa ustanowienia adwokata z urzędu sama w sobie zazwyczaj nie pozbawia strony możności obrony, a nienależyte wykonywanie obowiązków przez ustanowionego adwokata nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie jako nieuzasadnione i nie obciążył powoda kosztami postępowania zażaleniowego, przyznając jednocześnie wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeżeli niemożność działania ustała przed uprawomocnieniem się wyroku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że skoro pełnomocnik z urzędu został ustanowiony na etapie międzyinstancyjnym, a niemożność działania strony ustała przed uprawomocnieniem się wyroku, to nie zachodzi podstawa do wznowienia postępowania z powodu nieważności na podstawie art. 401 pkt 2 k.p.c.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
Sąd Apelacyjny
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Gospodarstwo Rolne M. Spółka z o.o. | spółka | pozwany |
| Agencja Nieruchomości Rolnych w Warszawie | instytucja | pozwany |
| Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski SA w Warszawie | spółka | pozwany |
| Skarb Państwa - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w Warszawie | organ_państwowy | pozwany |
| Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie | instytucja | pozwany |
| Z. i W. G. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 401 § pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania zachodzi m.in. z powodu pozbawienia strony możności działania. Jeżeli niemożność działania ustała przed uprawomocnieniem się wyroku, istniejąca uprzednio niemożność działania nie może być podstawą wznowienia postępowania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący oddalenia zażalenia.
k.p.c. art. 3941 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zażalenia na postanowienia sądu pierwszej instancji.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zasad orzekania o kosztach postępowania w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm. § § 19, 20 i 2 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Podstawa rozstrzygnięcia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pełnomocnik z urzędu został ustanowiony na etapie międzyinstancyjnym, a niemożność działania strony ustała przed uprawomocnieniem się wyroku. Odmowa ustanowienia adwokata z urzędu nie pozbawia strony możności obrony. Nienależyte wykonywanie obowiązków przez adwokata z urzędu nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania.
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania z powodu naruszenia równości stron. Nieważność postępowania z powodu nieustanowienia pełnomocnika z urzędu w pierwszej instancji. Nieważność postępowania z powodu korumpowania sądu i stronniczości. Pozbawienie możności obrony na skutek nieustanowienia pełnomocnika z urzędu i niepowołania biegłych.
Godne uwagi sformułowania
nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania nie zachodzi nieważność postępowania spowodowana pozbawieniem skarżącego możności działania niemożność działania ustała przed uprawomocnieniem się wyroku, istniejąca uprzednio niemożność działania nie może być podstawą wznowienia postępowania odmowa ustanowienia adwokata z urzędu w zasadzie nie pozbawia strony możności obrony swych praw uzasadniającej zarzut nieważności postępowania nienależyte wykonywanie obowiązków procesowych przez adwokata ustanowionego z urzędu nie może bowiem stanowić podstawy do wznowienia postępowania
Skład orzekający
Marian Kocon
przewodniczący
Krzysztof Strzelczyk
członek
Hubert Wrzeszcz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania z powodu nieważności, w szczególności w kontekście ustanowienia pełnomocnika z urzędu i ustania niemożności działania strony."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności sprawy i interpretacji przepisów k.p.c. dotyczących wznowienia postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z prawem do obrony i możliwością wznowienia postępowania, co jest istotne dla praktyków prawa procesowego.
“Czy brak pełnomocnika z urzędu w pierwszej instancji zawsze oznacza nieważność postępowania? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt IV CZ 122/10 POSTANOWIENIE Dnia 17 lutego 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Krzysztof Strzelczyk SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) ze skargi powoda o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego […] z dnia 25 kwietnia 2007 r., w sprawie z powództwa J. K. przeciwko Gospodarstwu Rolnemu M. Spółce z o.o., Agencji Nieruchomości Rolnych w Warszawie, Powszechnej Kasie Oszczędności Banku Polskiego SA w Warszawie, Skarbowi Państwa - Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi w Warszawie, Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie, Z. i W. G. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17 lutego 2011 r., zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego […] z dnia 8 lutego 2010 r., 1. oddala zażalenie i nie obciąża J. K. kosztami postępowania zażaleniowego; 2. przyznaje adwokatowi W. S. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego kwotę 1500 (tysiąc pięćset) zł kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej J. K. z urzędu w postępowaniu zażaleniowym, podlegającą podwyższeniu o należny podatek od towarów i usług. Uzasadnienie 2 Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił skargę o wznowienie postępowania. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że J. K. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 25 kwietnia 2007 r., wydanym po rozpoznaniu apelacji od wyroku Sądu Okręgowego […] z dnia 25 lipca 2006 r. I C …/04. W uzasadnieniu skargi zarzucił nieważność postępowania w sprawie I C …/04 spowodowaną naruszeniem równości stron zagwarantowanej w Konstytucji, zasad współżycia społecznego i „kryteriów zwyczaju” oraz przeprowadzeniem postępowania, mimo że w toku procesu był przed i po operacji serca, był bezrobotnym bez prawa do zasiłku i całkowicie niezdolnym do pracy. Zarzucił również korumpowanie Sądu przez pozwanych i stronniczość Sądu. Ponadto podniósł, że na skutek nieustanowienia dla niego pełnomocnika z urzędu i niepowołania biegłych sądowych został pozbawiony możności obrony. Zdaniem Sąd Apelacyjnego nie ma podstaw do wznowienia postępowania z powodu nieważności postępowania w sprawie I C …/07. Żadna ze wskazanych przez wnoszącego skargę okoliczności nie odpowiada bowiem określonym w art. 401 k.p.c. przyczynom nieważności postępowania. Wznowienia postępowania nie uzasadnia zwłaszcza nieustanowienie w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji pełnomocnika z urzędu. Adwokat z urzędu został bowiem ustanowiony w postępowaniu międzyinstancyjnym. Zatem nawet, gdyby przyjąć, że brak adwokata z urzędu w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji oznaczał pozbawienie J. K. możności działania, to przed uprawomocnieniem się wyroku Sądu Okręgowego, na skutek oddalenia apelacji, niemożność działania ustała. Ponadto Sąd podkreślił, że ustanowiony dla J. K. adwokat z urzędu złożył opinię, w której odmówił wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 25 kwietnia 2007 r. z powodu braku podstaw do zaskarżenia wyroku. W zażaleniu pełnomocnik skarżącego zarzucił, że Sąd z naruszeniem art. 401 pkt 2 k.p.c. uznał, iż nie zachodzi nieważność postępowania spowodowana 3 pozbawieniem J. K. możności działania. W konkluzji zażalenia wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Apelacyjny trafnie uznał, że wniesiona przez skarżącego skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na ustawowych podstawach wznowienie, albowiem w okolicznościach sprawy – wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego – nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania. Nie zachodzi nieważność postępowania spowodowana pozbawieniem skarżącego możności działania na skutek nieustanowienia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji. Z akt sprawy wynika bowiem, że do ustanowienia adwokata z urzędu doszło na etapie postępowania międzyinstancyjnego. Ustanowiony pełnomocnik z urzędu uzupełnił apelację i w postępowaniu odwoławczym skarżący działał z profesjonalnym pełnomocnikiem. W tej sytuacji nie można podzielić zarzutu skarżącego, że zachodziła przewidziana w art. 401 pkt 2 k.p.c. przyczyna nieważności postępowania w postaci pozbawienia go możności działania na skutek nieustanowienia mu wcześniej pełnomocnika z urzędu. Zgodnie bowiem z art. 401 pkt 2 in fine k.p.c., jeżeli niemożność działania ustała przed uprawomocnieniem się wyroku, istniejąca uprzednio niemożność działania nie może być podstawą wznowienia postępowania. Należy także przypomnieć, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem odmowa ustanowienia adwokata z urzędu w zasadzie nie pozbawia strony możności obrony swych praw uzasadniającej zarzut nieważności postępowania (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 2 marca 2005 r., III CK 533/04, z dnia 12 września 2007 r., I CSK 199/07, niepubl., i z dnia 16 lutego 1999 r., II UKN 418/98, OSNP 2000, nr 9, poz. 359). Zaskarżonego postanowienia nie podważają zarzuty dotyczące – zdaniem skarżącego – nienależytego wykonywania obowiązków przez adwokata z urzędu. Nienależyte wykonywanie obowiązków procesowych przez adwokata ustanowionego z urzędu nie może bowiem stanowić podstawy do wznowienia postępowania, polegającej – w rozumieniu art. 401 pkt 2 k.p.c. – na pozbawieniu 4 strony możności działania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2003 r., II CZ 26/03, OSNC 2004, nr 6, poz. 95). Z przedstawionych powodów zażalenie podlegało oddaleniu jako nieuzasadnione (art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.). Orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego jest oparte na art. 102 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu zażaleniowym stanowią § 19, 20 i 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). jz
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI