IV CZ 121/12

Sygn. akt IV CZ 121/12 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
Dnia 6 grudnia 2012 r. 
 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Wojciech Katner 
SSN Anna Owczarek 
 
 
 
w sprawie z powództwa W. P. i K. O. – P. 
przeciwko Bankowi Spółdzielczemu w Z. 
o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 6 grudnia 2012 r., 
zażalenia strony pozwanej  
na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie drugim wyroku  
Sądu Apelacyjnego  
z dnia 4 kwietnia 2012 r.,  
 
 
1) oddala zażalenie; 
2) oddala wniosek powodów o zasądzenie kosztów postępowania 
zażaleniowego przed Sądem Najwyższym. 
 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2012 r., Sąd Apelacyjny w pkt I. oddalił apelację 
pozwanego Banku Spółdzielczego w Z. od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 15 
listopada 2011 r., wydanego w sprawie z powództwa W. P. i K. O. – P., 
pozbawiającego wykonalności wystawiony przez pozwanego bankowy tytuł 
egzekucyjny nr 1/2011 z  dnia 3 stycznia 2011 r., zaopatrzony w klauzulę 
wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 13 stycznia 2011 r., a w 
pkt II wyroku zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 5.400 zł tytułem 
zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Za podstawę prawną rozstrzygnięcia 
zawartego w pkt II. Sąd Apelacyjny przyjął art. 98 k.p.c. Wskazał, że nawet 
w  przypadku zwrotu tytułu wykonawczego w końcowej fazie procesu nie byłoby 
podstaw do obciążania powodów kosztami procesu, gdyż nadal aktualna byłaby 
ocena, iż pozwany dał powód do wytoczenia powództwa, skoro nie zwrócił tytułu 
przed wszczęciem procesu. Wprawdzie art. 101 k.p.c. nie ma zastosowania 
w  sprawach dotyczących stosunku prawnego, który może być ukształtowany tylko 
wyrokiem, to jednak w ocenie Sądu Apelacyjnego uznanie powództwa na pierwszej 
rozprawie i zwrot tytułu wykonawczego powodom mogłyby zostać wzięte pod 
uwagę przy rozważeniu zastosowania art. 102 k.p.c. Jednak wobec niepodjęcia 
przez pozwanego takich czynności, brak jest przesłanek do przyjęcia, że w sprawie 
zachodzi 
wypadek 
szczególnie 
uzasadniony, 
pozwalający 
na 
odstąpienie 
od  podstawowej zasady orzekania o kosztach procesu według odpowiedzialności 
za wynik sprawy, oraz że obciążanie pozwanego kosztami procesu stoi 
w  sprzeczności z zasadą słuszności. 
Postanowienie zawarte w pkt II. wyroku Sądu Apelacyjnego pozwany 
zaskarżył zażaleniem, żądając jego uchylenia i przekazania sprawy w tym zakresie 
do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego 
według norm przepisanych. W zażaleniu zarzucił: 1) naruszenie art. 101 k.p.c. 
polegające na przyjęciu, że przepis ten mógł znajdować zastosowanie 
w  rozpoznawanej sprawie, podczas gdy przepis ten nie znajduje zastosowania 
w  sprawach, w których osiągnięcie zamierzonego skutku prawnego nie może 
nastąpić w inny sposób, jak tylko przez wytoczenie powództwa, a sprawą taką jest 
sprawa o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego; 2) naruszenie art. 102 

 
3 
i  233 § 1 k.p.c. polegające na nieuwzględnieniu istniejącej po stronie pozwanego 
woli zwrotu powodom spornego tytułu wykonawczego i odmowy wyrażenia na to 
zgody przez powodów, pominięciu próby pozwanego dokonania zwrotu tytułu 
wykonawczego do rąk powodów na rozprawie przed Sądem Apelacyjnym, 
nieuwzględnieniu umorzenia egzekucji prowadzonej na podstawie spornego tytułu 
na wniosek pozwanego i związanego z tym braku zagrożenia powodów egzekucją 
ze  względu na propozycję zwrotu tytułu wykonawczego, pominięcie nadużycia 
przez powodów powództwa z art. 840 k.p.c. i jego wytoczenia wyłącznie w celu 
uzyskania kosztów procesu. 
Następnie w piśmie z dnia 5 lipca 2012 r. uzupełniającym zażalenie, 
pozwany podniósł, że zwrócił sporny tytuł wykonawczy pełnomocnikowi 
procesowemu powodów. 
Odpowiedź na zażalenie została wniesiona z uchybieniem tygodniowego 
terminu przewidzianego w art. 395 § 1 zd. drugie w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. (k. 331, 
k. 314) 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 
Wbrew 
twierdzeniom 
skarżącego, 
Sąd 
Apelacyjny 
nie 
przyjął, 
że  w  rozpoznawanej sprawie mógł znajdować zastosowanie art. 101 k.p.c., 
nakazujący zwrot kosztów procesu pozwanemu pomimo uwzględnienia powództwa 
w sytuacji, gdy nie dał powodu do wytoczenia sprawy i uznał przy pierwszej 
czynności procesowej żądanie pozwu. Uzasadnienie Sądu Apelacyjnego zawiera 
bowiem jednoznaczne stwierdzenie, że przepis ten nie mógł znaleźć zastosowania 
w rozpoznawanej sprawie, a ewentulane uznanie powództwa mogłoby zostać 
wzięte pod uwagę przy ocenie przesłanek odstąpienia od obciążania pozwanego 
kosztami procesu na podstawie art. 102 k.p.c. Takie stwierdzenie nie budzi zaś 
wątpliwości, bowiem stosując art. 102 k.p.c. sąd władny jest wziąć pod uwagę 
wszelkie związane ze sprawą okoliczności, zarówno zaistniałe w procesie jak i poza 
nim. Jeśli zachodzą okoliczności stanowiące podstawę powództwa opozycyjnego, 
o  którym mowa w art. 840 k.p.c., sam fakt dysponowania przez wierzyciela tytułem 
wykonawczym, który może stanowić podstawę egzekucji, daje dłużnikowi powód 

 
4 
do  wytoczenia sprawy w rozumieniu art. 101 k.p.c. Jeśli więc w takiej sytuacji 
powództwo zostaje wytoczone przez dłużnika i w toku procesu wierzyciel wydaje 
dłużnikowi sporny tytuł wykonawczy, to dłużnik zasadnie może domagać się 
zasądzenia zwrotu kosztów procesu na podstawie art. 98 k.p.c., podnosząc, 
że  zaspokojenie roszczenia nastąpiło na skutek wytoczenia powództwa. Z tego 
względu dołączenie przez pozwanego spornego tytułu wykonawczego do pisma 
procesowego z dnia 3 kwietnia 2012 r. wraz z wnioskiem, aby Sąd Apelacyjny 
dokonał bezwarunkowego zwrotu tego tytułu powodom (k. 269), w połączeniu 
z  oświadczeniem pełnomocnika procesowego powodów, złożonym na rozprawie 
apelacyjnej w dniu 4 kwietnia 2012 r. o przyjęciu bezwarunkowego zwrotu tego  
tytułu (k. 278), nie mogły spowodować innego rozstrzygnięcia w przedmiocie 
kosztów 
postępowania 
apelacyjnego, 
wszczętego 
z 
apelacji 
pozwanego, 
niż  zawarte w zaskarżonym postanowieniu, niezależnie od tego, że zwrot tytułu 
wykonawczego stanowi czynność materialnoprawną dokonywaną pomiędzy 
stronami, nawet w obecności sądu, a nie czynność procesową, dokonywaną 
za  pośrednictwem sądu. 
Nietrafnie skarżący zarzuca również Sądowi Apelacyjnemu naruszenie 
art.  102 k.p.c. W judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, że dokonywana 
w  oparciu o ten przepis ocena, czy w danej sprawie istnieje wypadek szczególnie 
uzasadniony, stanowi przejaw dyskrecjonalnej władzy sądu orzekającego i może 
zostać zakwestionowana jedynie w przypadku rażącego naruszenia tego przepisu 
(por. m. in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2012 r. IV CZ 
120/12;  z dnia 12 października 2012 r., IV CZ 69/12 oraz z dnia 5 października 
2012 r., IV CZ 63/12 – niepubl.), a taka sytuacja  w rozpoznawanej sprawie 
nie  wystąpiła. 
Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 
§  3 k.p.c., postanowił jak w sentencji, oddalając wniosek powodów o zasądzenie 
kosztów postępowania zażaleniowego z uwagi na spóźnioną odpowiedź 
na  zażalenie ( art. 372 w zw. z art. 394 1 § 3 oraz art. 398 21 k.p.c. – zob. też 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2010 r., II CZ 50/10 niepubl. oraz 
uzasadnienie uchwały z dnia 16 grudnia 2012 r., III CZP 1/12, OSNC 2012/10/114). 
 

 
5