IV CZ 116/12

Sygn. akt IV CZ 116/12 POSTANOWIENIE Dnia 9 listopada 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Mirosław Bączyk SSN Marta Romańska w sprawie z powództwa M. P. przeciwko Gminie L. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 listopada 2012 r., zażalenia powoda na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie drugim wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 21 lutego 2012 r., 1) uchyla i zmienia zaskarżone postanowienie w ten sposób, że nie obciąża powoda kosztami postępowania apelacyjnego; 2) zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego przed Sądem Najwyższym Uzasadnienie 2 Wyrokiem z dnia 21 lutego 2012 r., Sąd Apelacyjny w pkt I. oddalił apelację powoda M. P., wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 21 listopada 2011 r., oddalającego powództwo skierowane przeciwko pozwanej Gminie L. o zapłatę kwoty 438.000 zł tytułem odszkodowania, a w pkt II. zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 5.400 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. Uzasadniając rozstrzygnięcie o kosztach Sąd Apelacyjny wskazał, że w sprawie zastosowanie znajdowała przewidziana w art. 98 § 1 k.p.c. zasada odpowiedzialności za wynik procesu. Sam fakt trudnej sytuacji majątkowej powoda nie uzasadniał zastosowania zasady słuszności. Powód miał świadomość treści rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego i przedstawionej argumentacji, a decydując się na wniesienie apelacji musiał się liczyć z koniecznością ponoszenia kosztów w przypadku niekorzystnego rozstrzygnięcia. Powód zaskarżył zażaleniem postanowienie zawarte w pkt II. wyroku Sądu Apelacyjnego, żądając zmiany tego postanowienia i nieobciążania go obowiązkiem zwrotu pozwanemu kosztów postępowania apelacyjnego, ewentualnie uchylenia tego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu w tym zakresie do ponownego rozpoznania. W zażaleniu podniósł błędne niezastosowanie art. 102 k.p.c. Ponadto reprezentujący powoda adwokat, ustanowiony z urzędu, wniósł o przyznanie nieopłaconych w całości ani w części kosztów pomocy prawnej udzielonej w postępowaniu zażaleniowym. W odpowiedzi na zażalenie pozwana wniosła o jego oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sąd Najwyższego w rozpoznawanej sprawie Sąd Apelacyjny bezzasadnie odmówił zastosowania względem powoda art. 102 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., przyjmując, że w świetle argumentacji przywołanej przez Sąd Okręgowy na uzasadnienie wyroku oddalającego powództwo powód powinien był liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów procesu wynikłych z wniesionej przez niego apelacji. Nie zostało bowiem uwzględnione, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, a zwłaszcza wobec treści pisma Wojewody z dnia 10 grudnia 2010 r., z 3 którego wynika, że Skarb Państwa – Wojewoda nie jest właściwy do naprawienia szkody, powód mógł mieć przekonanie, iż to właśnie pozwana ma legitymację bierną. Jedyną podstawą oddalenia powództwa wobec Gminy L. był brak po jej stronie materialnoprawnej legitymacji. Jak wskazuje sam Sąd Apelacyjny pisemna argumentacja Sądu pierwszej instancji była mało precyzyjna. Dodać też trzeba, że powód występujący w postępowaniu bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika zarzucał także naruszenie przepisów postępowania. To wszystko, w połączeniu z trudną sytuacją materialną powoda, którą obrazuje treść złożonego oświadczenia majątkowego, mogło uzasadniać odstąpienie od obciążania go kosztami procesu poniesionymi przez pozwaną Gminę w postępowaniu apelacyjnym na podstawie art. 102 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39816 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., postanowił jak w sentencji, o kosztach postępowania zażaleniowego orzekając według art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 391 § 1, art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c. oraz § 21 na podstawie § 13 ust. 2 pkt 2 i § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie … (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). es