IV CZ 114/12

Sygn. akt IV CZ 114/12 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
Dnia 7 listopada 2012 r. 
 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Marian Kocon 
SSN Anna Kozłowska 
 
 
 
w sprawie ze skargi W. R.  
o wznowienie postępowania w sprawach I Ns …/06 Sądu Rejonowego                    
w W. oraz III Ca …/08 Sądu Okręgowego w G. 
z wniosku E. R. 
przy uczestnictwie W. R. i M. R. 
o stwierdzenie nabycia spadku po E. R., 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 7 listopada 2012 r., 
zażalenia uczestnika postępowania W. R.  
na postanowienie Sądu Okręgowego w G. 
z dnia 22 grudnia 2011 r.,  
 
 
oddala zażalenie. 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
 
2 
 
 
Postanowieniem z dnia 25 października 2007 r. Sąd Rejonowy w  W.  w 
sprawie z wniosku  E. R. stwierdził, że spadek po  E. R. nabyli na podstawie ustawy 
synowie W. R. i  M. R.; apelacja od tego postanowienia została w dniu 3 września 
2008  r.  oddalona przez Sąd Okręgowy w G. W toku sprawy uczestnik W. R., 
którego miejsce pobytu nie było znane, był zastępowany przez kuratora 
ustanowionego przez Sąd Rejonowy na podstawie art. 510 § 2 zdanie 2. k.p.c. 
 
Wniesioną w dniu 1 kwietnia 2011 r. skargę o wznowienie postępowania W. 
R. oparł na podstawie „nieważności postępowania przez pozbawienie (…) 
możności obrony swych praw  (przez uniemożliwienie złożenia oświadczenia o 
przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza)”.   
 
Skargę 
tę 
Sąd 
Okręgowy 
w 
G. 
odrzucił 
zaskarżonym 
obecnie 
postanowieniem z dnia 22 grudnia 2011 r., stwierdzając, że nie została ona oparta 
na ustawowej podstawie wznowienia. Uczestnika zastępował w postępowaniu 
spadkowym kurator ustanowiony prawidłowo przez Sąd, a zatem brak podstaw 
do  twierdzenia, że został on pozbawiony możności działania w rozumieniu art. 401 
pkt 2 k.p.c. Kwestia niezłożenia w tym postępowaniu oświadczenia co do sposobu 
przyjęcia spadku nie mieści się w granicach powołanej przesłanki wznowienia. 
 
W zażaleniu na to postanowienie skarżący zarzucił naruszenie prawa 
materialnego „przez odmówienie skarżącemu prawa do odrzucenia spadku 
(w  sytuacji gdy był on pozbawiony możności działania)”, a także naruszenie art. 
401 pkt 2 i art. 410 k.p.c. „przez pozbawienie skarżącego prawa do odrzucenia 
spadku”. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpoznanie 
sprawy na nowo lub o „stwierdzenie w całości nieważności postępowania (…) 
z  uwagi na pozbawienie skarżącego obrony swych praw i prowadzenie 
postępowania bez jego obecności”. 
 
 
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. 
 
Wznowienie postępowania nieprocesowego normuje art. 524 k.p.c., jednak 
w  sprawach o stwierdzenie nabycia spadku instytucję wznowienia zastępuje 

 
 
3 
art.  679 k.p.c. (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 1994 r., III CZP 
40/96, OSNC 1994, nr 11, poz. 210). Przewidziana w art.679 k.p.c. możliwość 
zmiany lub uchylenia prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia 
spadku, stanowi negatywną przesłankę wznowienia  postępowania w takiej sprawie 
(art. 524 § 1 k.p.c.). 
Przy utrzymującym się sporze co do tego, czy wyłączenie to jest absolutne, 
niewątpliwie ma ono zastosowanie w wypadku zbiegu podstaw wznowienia 
z  podstawami zmiany lub uchylenia prawomocnego postanowienia. 
W sprawie niniejszej nie znajdował zastosowania art. 524 § 2 k.p.c., 
gdyż  udział w sprawie reprezentanta w osobie ustanowionego przez sąd kuratora 
jest równoznaczny z udziałem samego reprezentowanego. 
Wznowieniu na podstawie przewidzianej w art. 524 § 1 k.p.c. stało na 
przeszkodzie wyłączenie w nim przewidziane.  
Gdyby nawet, pomimo wskazanych przeszkód, dopuścić hipotetyczną 
dopuszczalność wznowienia i oceniać ją na takiej podstawie, jaką powołał skarżący 
i zastosował Sąd, to wynik tej oceny także byłby dla skarżącego negatywny.   
Na podstawie art. 401 pkt 2 k.p.c. można żądać wznowienia postępowania 
z  powodu nieważności jeżeli strona wskutek naruszenia przepisów prawa była 
pozbawiona możności działania. Rację ma Sąd Okręgowy, że w skardze nie zostały 
wskazane okoliczności mogące świadczyć o pozbawieniu uczestnika uprawnień 
procesowych;  okoliczności takich brak również w zażaleniu. Skarżący nie zarzucił  
żadnych uchybień związanych z ustanowieniem kuratora dla zastępowania go 
w  postępowaniu spadkowym ze względu na to, że miejsce jego pobytu nie było 
znane. Jedynie wadliwe ustanowienie kuratora mogłoby odpowiadać przesłance, 
o  której mowa w art. 401 pkt 2 k.p.c., a za nieporozumienie należy uznać 
sformułowanie jako podstawy skargi twierdzenia o „pozbawieniu” możliwości 
złożenia oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza (tak 
w  skardze) albo złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku (tak w zażaleniu). 
Ubocznie można zauważyć, że skarżący nie skorzystał z możliwości 
prawnych związanych ze składaniem oświadczeń spadkowych oraz że zagadnienie 
nabycia spadku wprost lub z dobrodziejstwem inwentarza nie ma znaczenia 

 
 
4 
dla  samego stwierdzenia nabycia spadku (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 
13 października 2010 r., III CZP 64/10, OSNC 20011, nr 3, poz. 26). 
Na koniec, należy stwierdzić, że przy powołanej przez skarżącego podstawie 
wznowienia skarga, przy uwzględnieniu jego twierdzeń, byłaby w świetle art. 407 
§  1 k.p.c. spóźniona. 
Z omówionych względów zażalenie jako nieuzasadnione podlegało 
oddaleniu, na podstawie art. 3941  § 3 w zw. z art. 39814  k.p.c. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
es