IV CZ 111/09

Sygn. akt IV CZ 111/09 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
 
Dnia 14 stycznia 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Marian Kocon 
SSN Dariusz Zawistowski 
 
w sprawie z wniosku E. B. 
przy uczestnictwie J. S., R. S. i J. S. 
o stwierdzenie nabycia spadku po F. B., 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 14 stycznia 2010 r., 
zażalenia uczestnika postępowania J. S. 
na postanowienie Sądu Okręgowego w B. 
z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt II Ca (…), 
 
oddala zażalenie. 
 
Uzasadnienie 
 
Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 30 września 2009 r. odrzucił apelację 
uczestnika postępowania J. S. w związku z wniesieniem jej po upływie terminu 
przewidzianego w art. 369 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie to zostało wydane na podstawie 
art. 373 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. 
W zażaleniu na to postanowienie uczestnik postępowania J. S. wnosił o jego 
uchylenie, podnosząc naruszenie art. 73 § 2 k.p.c. i art. 384 k.p.c. W zażaleniu skarżący 

 
2 
kwestionuje stanowisko Sądu Okręgowego, że złożenie wniosku o uzasadnienie 
postanowienia co do istoty sprawy przez jednego z uczestników postępowania 
nieprocesowego nie wywołuje skutków prawnych wobec pozostałych uczestników i 
prowadzi do upływu ustanowionego terminu do wniesienia apelacji. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Apelacja uczestnika postępowania J. S. została wniesiona od postanowienia 
Sądu Rejonowego z dnia 22 maja 2009 r., w którym oddalono wniosek wnioskodawczyni 
o stwierdzenie nabycia spadku. Wniosek o sporządzenie uzasadnienia tego 
postanowienia złożyła tylko wnioskodawczyni. Postanowieniem z dnia 13 lipca 2009 r. 
Sąd Rejonowy odrzucił apelację J. S. w związku z tym, że uczestnik ten nie złożył 
wniosku o sporządzenie uzasadnienia postanowienia z dnia 22 maja 2009 r., a apelację 
przedstawił po upływie ustawowego terminu (art. 369 § 2 k.p.c.). Następnie tenże Sąd 
na podstawie art. 395 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. uchylił (zaskarżone zażaleniem 
uczestnika postępowania J. S.) postanowienie o odrzuceniu apelacji z dnia 13 lipca 
2009 r. Ostatecznie Sąd Okręgowy wspomnianym na wstępie postanowieniem z dnia 30 
września 2009 r. odrzucił apelację uczestnika J. S. od postanowienia z dnia 22 maja 
2009 r., zawierającego oddalenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku. 
Zasadniczą kwestią pozostaje to, czy złożenie wniosku o uzasadnienie 
postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku przez wnioskodawczynię 
powoduje ten skutek procesowy, iż otwiera się możliwość złożenia apelacji także przez 
uczestnika takiego postępowania, który nie składał wniosku o uzasadnienie. 
Niewątpliwie bowiem uczestnik J. S. złożył apelację po terminie ustawowym 
przewidzianym w art. 369 § 2 k.p.c. 
Nietrafnie 
skarżący 
eksponuje 
możliwość 
zastosowania 
przepisów 
o współuczestnictwie procesowym (w tym – także przepisu art. 73 § 1 k.p.c.) w 
postępowaniu 
nieprocesowym. 
Taką 
możliwość 
wyklucza 
się 
w 
literaturze 
i orzecznictwie. Stanowisko takie trafnie motywuje się już samą konstrukcją 
postępowania procesowego, a zwłaszcza – jego regułą dwustronności. W postępowaniu 
nieprocesowym inaczej skonstruowany został także przedmiot tego postępowania i 
przyjęto w nim inne konsekwencje prawno-procesowe merytorycznego rozstrzygnięcia. 
Warto też zauważyć, że w przepisach art. 72-74 k.p.c. mówi się wprost o 
„współuczestnictwie w sporze” i współuczestnikach sporu, co usprawiedliwia dodatkowo 

 
3 
wniosek o usytuowaniu tej instytucji procesowej jedynie w jednej w dwóch postaci 
postępowania rozpoznawczego, tj. w postępowaniu procesowym. 
De 
lege 
lata 
bezpodstawne 
byłoby 
konstruowanie 
w 
postępowaniu 
nieprocesowym – jak sugeruje skarżący – jakiejś ogólniejszej formuły współuczestnictwa 
przy eksponowaniu tego, iż „rozstrzygnięcie wywoływać będzie niepodzielne skutki 
prawne w sferze stron (...) sprawy cywilnej (s. 2 zażalenia). Czym innym jest natomiast 
sytuacja, w której przepisy k.p.c. odsyłają jedynie do odpowiedniego stosowania 
przepisów o współuczestnictwie (np. art. 56 § 1 k.p.c., art. 198 § 4 k.p.c.). Także takich 
przepisów brak w księdze drugiej k.p.c. poświęconej postępowaniu nieprocesowemu. 
Możliwość przyjęcia współuczestnictwa w postępowaniu cywilnym nie sposób 
uzasadniać też tym, że w praktyce dopuszcza się ustanowienie jednego z uczestników 
postępowania procesowego pełnomocnikiem innego uczestnika tego postępowania (por. 
art. 87 § 1 k.p.c.). 
Zakładając trafnie brak zastosowania w postępowaniu o stwierdzenie nabycia 
spadku przepisów o współuczestnictwie i przy ustaleniu tego, że apelacja skarżącego 
wniesiona została jednak po terminie (art. 369 § 2 k.p.c.), Sąd drugiej instancji miał 
usprawiedliwione podstawy, wbrew stanowisku Sądu Rejonowego wyrażonym w 
postanowieniu z dnia 13 lipca 2009 r., ostatecznie odrzucić wniesioną apelację.