IV CZ 108/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Okręgowego o odrzuceniu apelacji Ryszarda S. w sprawie o rozgraniczenie, uznając, że miał on interes prawny do jej wniesienia mimo zbycia nieruchomości.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie Ryszarda S. na postanowienie Sądu Okręgowego, które odrzuciło jego apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości. Sąd Okręgowy uznał, że Ryszard S. stracił interes prawny do zaskarżenia orzeczenia merytorycznego po zbyciu nieruchomości. Sąd Najwyższy uchylił to postanowienie, stwierdzając, że Ryszard S. nadal był uczestnikiem postępowania i miał prawo do wniesienia apelacji, zwłaszcza że postanowienie Sądu Rejonowego dotyczyło również jego kosztów.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie Ryszarda S. na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 21 kwietnia 2011 r., które odrzuciło apelację Ryszarda S. od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 25 sierpnia 2010 r. w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości. Sąd Rejonowy dokonał rozgraniczenia nieruchomości należących do Jadwigi S. i Zbigniewa Z., nakazał wydanie pasa gruntu, zwrot nadpłaconych zaliczek oraz zasądził od Ryszarda S. część kosztów postępowania. Apelacje od tego postanowienia wnieśli Ryszard S. i Zbigniew Z. Sąd Okręgowy odrzucił apelację Ryszarda S., uznając ją za niedopuszczalną z powodu braku interesu prawnego w zaskarżeniu orzeczenia merytorycznego, ponieważ Ryszard S. zbył swoją nieruchomość w toku postępowania. Sąd Okręgowy podkreślił, że rozstrzygnięcie o rozgraniczeniu dotyczy aktualnych właścicieli, a rozstrzygnięcie o kosztach jest pochodne. Sąd Najwyższy uznał jednak, że zażalenie Ryszarda S. zasługuje na uwzględnienie. Stwierdził, że Ryszard S. był uczestnikiem postępowania, a zbycie nieruchomości w toku sprawy niekoniecznie pozbawia go przymiotu uczestnika, zwłaszcza że postanowienie Sądu Rejonowego dotyczyło również jego kosztów. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując na potrzebę wyjaśnienia statusu Ryszarda S. jako uczestnika postępowania po zbyciu nieruchomości.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zbycie nieruchomości w toku postępowania nie pozbawia zbywcy interesu prawnego do zaskarżenia orzeczenia merytorycznego, zwłaszcza jeśli postanowienie dotyczy również kosztów postępowania związanych z jego udziałem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z art. 192 pkt 3 k.p.c., zbycie rzeczy lub prawa objętych sporem nie ma wpływu na dalszy bieg sprawy, a nabywca może wejść na miejsce zbywcy. W sytuacji, gdy postanowienie Sądu Rejonowego dotyczyło również kosztów postępowania w stosunku do zbywcy (Ryszarda S.), nie można mu odmówić prawa do wniesienia apelacji od orzeczenia merytorycznego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie postanowienia
Strona wygrywająca
Ryszard S.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Jadwiga S. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Ryszard S. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| Zbigniew Z. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 192 § pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zbycie w toku sprawy rzeczy lub prawa, objętych sporem, nie ma wpływu na dalszy bieg sprawy; nabywca może jednak wejść na miejsce zbywcy za zezwoleniem strony przeciwnej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy odpowiedniego zastosowania przepisów o postępowaniu procesowym do innych postępowań.
k.p.c. art. 518
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zaskarżania postanowień w postępowaniu nieprocesowym.
k.p.c. art. 510 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy interesu prawnego w zaskarżaniu orzeczeń.
k.p.c. art. 3941 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozpoznawania zażaleń na postanowienia sądu okręgowego.
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy uchylenia zaskarżonego postanowienia przez Sąd Najwyższy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ryszard S. zachował przymiot uczestnika postępowania mimo zbycia nieruchomości, ponieważ postanowienie Sądu Rejonowego dotyczyło również jego kosztów. Zbycie nieruchomości w toku postępowania nie pozbawia automatycznie zbywcy interesu prawnego do zaskarżenia orzeczenia merytorycznego.
Odrzucone argumenty
Apelacja Ryszarda S. była niedopuszczalna z uwagi na brak interesu prawnego w zaskarżeniu orzeczenia merytorycznego po zbyciu nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
nie ma on tym samym interesu w zaskarżeniu rozstrzygnięcia, którego przedmiotem jest ustalenie przebiegu linii granicznej obu nieruchomości. rozstrzygnięcie o kosztach jest wobec przedmiotu sprawy pochodne. Ryszard S. bez wątpienia był uczestnikiem postępowania o rozgraniczenie dwóch nieruchomości, skoro był właścicielem jednej z nich. Nie jest w tej sytuacji trafny pogląd Sądu Okręgowego odbierający Ryszardowi S. możliwość wniesienia apelacji od postanowienia Sądu Rejonowego.
Skład orzekający
Dariusz Dończyk
przewodniczący
Wojciech Katner
członek
Krzysztof Pietrzykowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, że zbycie nieruchomości w toku postępowania o rozgraniczenie nie zawsze pozbawia zbywcę interesu prawnego do zaskarżenia orzeczenia merytorycznego, zwłaszcza gdy dotyczy ono również kosztów postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i rodzaju sprawy (rozgraniczenie nieruchomości).
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne ustalenie statusu strony w postępowaniu po zmianie okoliczności faktycznych (zbycie nieruchomości) i jak sąd niższej instancji może błędnie zinterpretować przepisy proceduralne.
“Czy sprzedaż działki oznacza koniec praw do jej obrony w sądzie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt IV CZ 108/11 POSTANOWIENIE Dnia 12 stycznia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Wojciech Katner SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) w sprawie z wniosku Jadwigi S. przy uczestnictwie Ryszarda S. i Zbigniewa Z. o rozgraniczenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 12 stycznia 2012 r., zażalenia uczestnika postępowania Ryszarda S. na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 21 kwietnia 2011 r., uchyla zaskarżone postanowienie. 2 Uzasadnienie Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2010 r.: I. dokonał rozgraniczenia nieruchomości położonej w M., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 600, objętej księgą wieczystą Kw nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy stanowiącą własność Jadwigi S., z nieruchomością oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr 602, dla której Sąd Rejonowy. prowadzi księgę wieczystą Kw nr [...], będącą własnością Zbigniewa Z.; II. nakazał uczestnikowi Zbigniewowi Z. wydanie wnioskodawczyni Jadwidze S. bliżej oznaczonego w postanowieniu pasa gruntu; III. nakazał zwrócić wnioskodawczyni Jadwidze S. kwoty 113,73 zł oraz 396,40 zł tytułem nadpłaconych zaliczek; IV. zasądził od uczestnika Ryszarda S. na rzecz wnioskodawczyni Jadwigi S. kwotę 1 333,91 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania; V. stwierdził, że w pozostałym zakresie wnioskodawczyni oraz uczestnicy ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Apelacje od powyższego postanowienia wnieśli uczestnicy Ryszard S. i Zbigniew Z., zaskarżając je w całości. Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2011 r. odrzucił apelację Ryszarda S. od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 25 sierpnia 2010 r. w sprawie o rozgraniczenie oraz oddalił wniosek uczestnika postępowania Ryszarda S. o zasądzenie od Jadwigi S. kosztów postępowania odwoławczego. Podkreślił, że apelacja Ryszarda S. jest niedopuszczalna z uwagi na brak interesu prawnego w zaskarżeniu orzeczenia merytorycznego, wydanego w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości, i jako taka podlega odrzuceniu. Bezsporne jest, że w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji Ryszard S. zbył nieruchomość stanowiącą jego własność. Skoro sprawa dotyczy rozgraniczenia tej nieruchomości z nieruchomością stanowiącą własność wnioskodawczyni, nie ma on tym samym interesu w zaskarżeniu rozstrzygnięcia, którego 3 przedmiotem jest ustalenie przebiegu linii granicznej obu nieruchomości. Z samej istoty rozgraniczenia nieruchomości wynika bowiem, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie dotyka uprawnień aktualnych właścicieli rozgraniczanych gruntów. W ocenie Sądu Okręgowego, wydanie przez Sąd pierwszej instancji także rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, odnoszącego się do Ryszarda S., nie może uzasadniać dopuszczalności apelacji, mającej wszakże za zadanie wzruszenie orzeczenia o charakterze merytorycznym. Przyjęcie dopuszczalności zaskarżenia postanowienia apelacją tylko z uwagi na istnienie interesu do zaskarżenia rozstrzygnięcia o kosztach byłoby odwróceniem zasady, iż rozstrzygnięcie o kosztach jest wobec przedmiotu sprawy pochodne. Ryszard S. wniósł zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego, zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie art. 518 w związku z art. 510 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Ryszard S. bez wątpienia był uczestnikiem postępowania o rozgraniczenie dwóch nieruchomości, skoro był właścicielem jednej z nich. Wyjaśnienia jednak wymaga, czy zachował przymiot uczestnika postępowania po przeniesieniu własności nieruchomości w trakcie postępowania na rzecz Zbigniewa Z. Zgodnie z mającym odpowiednie zastosowanie art. 192 pkt 3 k.p.c. (w związku z art. 13 § 2 k.p.c.), zbycie w toku sprawy rzeczy lub prawa, objętych sporem, nie ma wpływu na dalszy bieg sprawy; nabywca może jednak wejść na miejsce zbywcy za zezwoleniem strony przeciwnej. W niniejszej sprawie nie jest jasne, czy Zbigniew Z. wszedł do postępowania rozgraniczeniowego na miejsce zbywcy (Ryszarda S.), czy obok zbywcy. Postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 25 sierpnia 2010 r. dotyczy ich obydwu, choć Ryszarda S. tylko w punktach IV i V. Z punktu V wyroku wynika zresztą expressis verbis, że Ryszard S. nadal był traktowany przez Sąd Rejonowy jako uczestnik postępowania. Nie jest w tej sytuacji trafny pogląd Sądu Okręgowego odbierający Ryszardowi S. możliwość wniesienia apelacji od postanowienia Sądu Rejonowego. 4 Z przedstawionych powodów orzeczono, jak w sentencji (art. 39815 § 1 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI