II CZ 159/11

Sąd Najwyższy2012-02-10

SNCywilneprawo rzeczoweŚrednianajwyższy

podział majątkukoszty postępowaniapomoc prawna z urzęduzażalenieSąd Najwyższykoszty zastępstwa procesowegoVAT

Podsumowanie

Sąd Najwyższy uchylił postanowienie o kosztach postępowania i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu z powodu błędnego obciążenia uczestniczki kosztami pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie uczestniczki postępowania na orzeczenie o kosztach zawarte w postanowieniu Sądu Okręgowego. Uczestniczka zarzuciła naruszenie przepisów dotyczących kosztów postępowania, w tym obciążenie jej kosztami nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy z urzędu. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za uzasadnione, wskazując na błędy w uzasadnieniu rozstrzygnięcia o kosztach oraz nieprawidłowe powiększenie kosztów pomocy prawnej o podatek VAT.

Sąd Najwyższy w składzie sędziów Mariana Kocona (przewodniczącego), Józefa Frąckowiaka (sprawozdawcy) i Marty Romańskiej rozpoznał sprawę z wniosku Marka C. przy uczestnictwie Teresy Z. o podział majątku wspólnego. Przedmiotem postępowania było zażalenie uczestniczki na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Okręgowego z dnia 24 maja 2011 r. Sąd Okręgowy orzekł o kosztach na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., zasądzając między innymi od uczestniczki koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy z urzędu. Uczestniczka zarzuciła naruszenie art. 520 § 1-3 k.p.c. oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za zasadne. Wskazał, że w postępowaniu nieprocesowym, gdy sąd zamierza odstąpić od zasady ponoszenia kosztów przez strony we własnym zakresie (art. 520 § 1 k.p.c.), powinien szerzej uzasadnić swoje rozstrzygnięcie, zwłaszcza gdy bierze pod uwagę sytuację majątkową strony obciążanej kosztami. Ponadto, Sąd Najwyższy stwierdził, że obciążenie uczestniczki kosztami pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy z urzędu w kwocie powiększonej o podatek od towarów i usług było nieuzasadnione, gdyż koszty te są zasądzane od Skarbu Państwa, a jedynie w takiej sytuacji istnieje podstawa do powiększenia opłaty o VAT. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie o kosztach i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania w zakresie kosztów postępowania zażaleniowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism

Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd powinien szerzej uzasadnić takie rozstrzygnięcie, zwłaszcza biorąc pod uwagę sytuację majątkową strony.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że w postępowaniu nieprocesowym, przy odstępstwie od zasady ponoszenia kosztów przez strony we własnym zakresie, konieczne jest szczegółowe uzasadnienie, uwzględniające sytuację majątkową strony obciążanej kosztami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie postanowienia o kosztach i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

uczestniczka postępowania (Teresa Z.) w zakresie zażalenia

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Marek C.	osoba_fizyczna	wnioskodawca
Teresa Z.	osoba_fizyczna	uczestniczka postępowania

Przepisy (5)

Główne

k.p.c. art. 520 § § 1 - 3

Kodeks postępowania cywilnego

W postępowaniu nieprocesowym sąd zamierzając odstąpić od zasady ponoszenia kosztów przez strony we własnym zakresie powinien szerzej uzasadnić swoje rozstrzygnięcie, szczególnie gdy wskazuje na to sytuacja majątkowa uczestnika, którego zamierza obciążyć kosztami.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 2 § ust. 3

Koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu są zasądzane od Skarbu Państwa i tylko w tej sytuacji istnieje podstawa prawna, aby powiększyć należną opłatę o podatek od towarów i usług.

Pomocnicze

k.p.c. art. 98 § § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 39815

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 394 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 520 § 1-3 k.p.c. poprzez brak odpowiedniego uzasadnienia odstąpienia od zasady ponoszenia kosztów przez strony we własnym zakresie. Naruszenie § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, poprzez nieprawidłowe obciążenie uczestniczki kosztami pomocy prawnej udzielonej z urzędu i powiększenie ich o VAT.

Godne uwagi sformułowania

W sytuacji gdy w postępowaniu nieprocesowym sąd zamierza odstąpić od zasady określonej w art. 520 § 1 k.p.c. powinien, szczególnie gdy wskazuje na to sytuacja majątkowa uczestnika, którego zamierza obciążyć kosztami, uzasadnić swoje rozstrzygniecie szerzej, a nie tylko poprzez odwołanie się do wyniku sprawy. Nie znajduje również uzasadnienia obciążenie uczestniczki kosztami pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy w urzędu w kwocie powiększonej o podatek od towarów i usług gdy koszty te nie przysługują od Skarbu Państwa.

Skład orzekający

Marian Kocon

przewodniczący

Józef Frąckowiak

sprawozdawca

Marta Romańska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kosztów postępowania w sprawach nieprocesowych, w szczególności zasad obciążania kosztami pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz możliwości doliczania VAT."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji w postępowaniu nieprocesowym i obciążenia kosztami pomocy prawnej z urzędu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące kosztów postępowania, w tym kosztów pomocy prawnej z urzędu i VAT, co jest ważne dla praktyków prawa.

“Błąd w rozliczeniu kosztów pomocy prawnej z urzędu? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady.”

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów

Drafting pism i dokumentów

Odpowiedzi na pytania prawne

Pogłębiona analiza z doktryny

Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

podział majątku koszty postępowania pomoc prawna z urzędu zażalenie Sąd Najwyższy koszty zastępstwa procesowego VAT

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony

Sygn. akt II CZ 159/11 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
Dnia 10 lutego 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Marian Kocon (przewodniczący) 
SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) 
SSN Marta Romańska 
 
 
w sprawie z wniosku Marka C. 
przy uczestnictwie Teresy Z. 
o podział majątku wspólnego, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym  
w Izbie Cywilnej w dniu 10 lutego 2012 r., 
zażalenia uczestniczki postępowania  
na orzeczenie o kosztach zawarte w punkcie 2. postanowienia  
Sądu Okręgowego  
z dnia 24 maja 2011 r.,  
 
uchyla zaskarżone postanowienie o kosztach i w tym zakresie 
przekazuje 
sprawę 
Sądowi 
Okręgowemu 
do 
ponownego 
rozpoznania 
i 
orzeczenia 
o 
kosztach 
postępowania 
zażaleniowego 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
 
Postanowieniem zawartym w wyroku Sądu Okręgowego z dnia 24 maja 
2011 r., Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. 
zasądzając między innymi od uczestniczki postępowania koszty nieopłaconej 
pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy z urzędu. W zażaleniu uczestniczka 
zarzuciła naruszenia art. 520 § 1 - 3 k.p.c. oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 28 września w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz 
ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej 
z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). 
       
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
       
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W sytuacji gdy w postępowaniu 
nieprocesowym sąd zamierza odstąpić od zasady określonej w art. 520 § 1 k.p.c. 
powinien, szczególnie gdy wskazuje na to sytuacja majątkowa uczestnika, którego 
zamierza obciążyć kosztami, uzasadnić swoje rozstrzygniecie szerzej, a nie tylko 
poprzez odwołanie się do wyniku sprawy. Nie znajduje również uzasadnienia 
obciążenie uczestniczki kosztami pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy 
w urzędu w kwocie powiększonej o podatek od towarów i usług gdy koszty te 
nie przysługują od Skarbu Państwa. Koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu są 
zasądzane od Skarbu Państwa i tylko w tej sytuacji, zgodnie z § 2 ust. 3 
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września w sprawie opłat za 
czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej 
pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) istnieje 
podstawa prawna, aby powiększyć należną opłatę o podatek od towarów i usług. 
       
Mając na uwadze, że zarzuty poniesione w zażaleniu okazały się 
uzasadnione Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39815, w związku z art. 3941 § 3 
k.p.c., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI