IV CZ 101/10

Sygn. akt IV CZ 101/10 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 26 stycznia 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Marian Kocon 
SSN Iwona Koper 
 
 
w sprawie z wniosku J. S. 
przy uczestnictwie T. P. 
o podział majątku dorobkowego, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 26 stycznia 2011 r., 
zażalenia wnioskodawczyni  
na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie III postanowienia  
Sądu Okręgowego  
z dnia 26 maja 2010 r.,  
 
 
 
zmienia 
zaskarżone 
postanowienie 
i 
oddala 
wniosek 
uczestnika o zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego. 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 30 listopada 2009 r. dokonał na 
wniosek J. S. podziału majątku dorobkowego jej oraz byłego męża T. P. w ten 
sposób, że cały majątek przyznał uczestnikowi i  z tytułu rozliczenia udziałów w tym 
majątku zasądził na rzecz wnioskodawczyni kwotę 257.694 zł płatną w dwóch 
ratach: pierwsza w wysokości 200.000 zł w terminie trzech miesięcy po 
uprawomocnieniu się postanowienia, druga w kwocie 57.694 zł do dnia 31 grudnia 
2010 r., rozliczył ponadto nakłady i pożytki związane z tym majątkiem oraz ustalił 
jego wartość na kwotę 515.387 zł. Sąd uznał, że koszty sądowe powinny obciążać 
wnioskodawczynię i uczestnika po połowie, natomiast pozostałe koszty, które 
zostały przez nich poniesione w postępowaniu, wzajemnie zniesione.  
 
Postanowienie to zaskarżył osobiście apelacją uczestnik w części ustalającej 
wartość majątku objętego podziałem oraz dotyczącej zasądzenia na rzecz 
wnioskodawczyni z tytułu rozliczenia udziałów w majątku wspólnym stosownej 
spłaty, oznaczając wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 12.529 zł. Skarżący 
wniósł o zmianę zaskarżonego w tym zakresie postanowienia przez zasądzenie   
od niego kwoty 251.429,50 zł płatnej w dwóch ratach: w wysokości 200.000 zł 
w terminie trzech miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia oraz 
w wysokości 51.429,50 zł do dnia 31 marca 2011 r. oraz o ustalenie wartości 
majątku wspólnego na kwotę 502.858 zł ewentualnie o uchylenie zaskarżonego 
postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego 
rozpoznania oraz o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. 
Zdaniem uczestnika, Sąd błędnie ustalił wartość majątku podlegającego podziałowi, 
pomniejszając wartość jednego z jego składników o wartość poczynionego przez 
uczestnika „nakładu” w niepełnej wysokości, a w konsekwencji wadliwie także 
ustalił wysokość udziałów w tym majątku oraz wysokość należnej spłaty, która 
została zawyżona o kwotę 6.264,50 zł.  
W odpowiedzi na apelację wnioskodawczyni zastępowana przez adwokata 
wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego, 
wskazując na prawidłowość ustaleń Sądu w zakresie wartości majątku wspólnego, 
 

 
3 
jego poszczególnych składników oraz rozliczenia nakładów, a także bezzasadność 
żądania przesunięcia terminu spłaty. 
 
Postanowieniem z dnia 26 maja 2010 r. Sąd Okręgowy uwzględnił 
częściowo apelację uczestnika, obniżając zgodnie z wnioskiem wysokość 
zasądzonej spłaty, w tym drugiej raty, o połowę wysokości nieuwzględnionej części 
wydatku poczynionego przez uczestnika na jeden ze składników majątku 
wspólnego, w zakresie natomiast wniosku o przesunięcie terminu płatności oraz 
zmianę wartości majątku podlegającego podziałowi apelację oddalił, stwierdzając 
wprawdzie, że Sąd pierwszej instancji wartość tę błędnie pomniejszył o ten 
wydatek, lecz zmiana jej wiązałaby się z orzeczeniem na niekorzyść skarżącego. 
Sąd uznał, że rozstrzygnięcie o kosztach należało oprzeć na podstawie art. 520 § 2 
k.p.c. wobec sprzeczności interesów uczestników, o której świadczą przeciwstawne 
stanowiska prezentowane w postępowaniu apelacyjnym. Mając na względzie wynik 
apelacji oraz to, że pełnomocnik wnioskodawczyni konsekwentnie wnosił o 
oddalenie apelacji i nie kwestionował faktów związanych m.in. z wydatkami 
uczestnika na majątek wspólny, która to okoliczność przesądzała o bezzasadności 
wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wnioskodawczyni w 
jakiejkolwiek części, Sąd zasądził na rzecz uczestnika kwotę 700 zł tytułem 
częściowego zwrotu kosztów postępowania odwoławczego (stanowiącej część 
opłaty od apelacji uiszczonej przez niego w wysokości tysiąca złotych). 
 
W zażaleniu na rozstrzygnięcie o kosztach wnioskodawczyni wniosła 
o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego 
rozpoznania bądź też o jego zmianę i obciążenie uczestnika kosztami 
postępowania odwoławczego w całości. Wskazała, że w sprawie powinien znaleźć 
zastosowanie art. 520 § 1 k.p.c. oraz iż brak było podstaw do stosowania paragrafu 
drugiego bądź trzeciego tego artykułu, gdyż w sprawie nie wystąpiła żadna 
z  przewidzianych w nich sytuacji. Uczestnicy nie byli w różnym stopniu 
zainteresowani wynikiem postępowania, ani nie dzieliły ich sprzeczne w rozumieniu 
tych przepisów interesy.    
 
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: 
 
Zgodnie z art. 520 § 1 k.p.c., każdy z uczestników ponosi koszty 

 
4 
postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, obciążają go zatem koszty 
tych czynności, których dokonał sam bądź zostały podjęte w jego interesie przez sąd 
z urzędu lub na jego wniosek. Z przepisu tego wynika, że w postępowaniu 
nieprocesowym w zasadzie nie ma podstaw do domagania się przez uczestnika, 
który poniósł określone koszty, zwrotu ich od pozostałych uczestników. Wyjątki od tej 
zasady przewidziane są w § 2 art. 520 k.p.c., który przewiduje możliwość 
stosunkowego rozdzielenia obowiązku zwrotu kosztów lub włożenia go na jednego 
z uczestników w całości, gdy są oni w różnym stopniu zainteresowani wynikiem 
postępowania lub ich interesy są ze sobą sprzeczne oraz w § 3, zgodnie z którym 
sąd może włożyć na uczestnika, którego wnioski zostały oddalone lub odrzucone, 
obowiązek zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez innego uczestnika, gdy 
interesy uczestników są sprzeczne lub uczestnik postępował niesumiennie lub 
oczywiście niewłaściwie.  
W sprawie brak podstaw, by odstępować od reguły przewidzianej w art. 520 § 
1 k.p.c., wbrew bowiem temu co przyjął Sąd odwoławczy, nie zachodziła 
sprzeczność interesów wnioskodawczyni i uczestnika, o której mowa w § 2  art. 520 
k.p.c. Gdyby tak tę sprzeczność rozumieć, w każdym przypadku wniesienia apelacji i 
zgłoszenia wniosku o jej oddalenie należałoby odstępować od zasady przewidzianej 
w art. 520 § 1 k.p.c., a to podważałaby istotę regulacji.  
Uczestnik w apelacji kwestionował - w niewielkim zresztą zakresie - ustaloną 
przez Sąd wartość majątku dorobkowego, a w konsekwencji wartość udziałów oraz 
wysokość należnej od niego spłaty. Taka sytuacja nie jest wystarczająca dla 
stwierdzenia sprzeczności interesów w rozumieniu art. 520 § 2 k.p.c. Należy zwrócić 
uwagę, że sprzeczność taka nie występuje nawet wówczas, gdy uczestnicy wskazują 
różne sposoby podziału majątku wspólnego i zgłaszają w tym zakresie odmienne 
wnioski. Osoby uprawnione mogą dążyć do zniesienia wspólności w taki sposób, jaki 
jest ich zdaniem dla nich najkorzystniejszy i nie ma to znaczenia dla oceny, że ich 
interesy są wspólne i niesprzeczne (por. postanowienie SN z dnia 19 listopada 2010 
r., III  CZ 47/10, niepubl.). W sprawie o podział majątku wspólnego doszło do 
kwestionowania jego składu, różnie też kształtowała się wizja jego podziału, 
nie  świadczyło to jednak o sprzeczności interesów wnioskodawczyni i uczestnika, 
o której mowa w art. 520 § 2 k.p.c. Tym bardziej nie można mówić o takiej 

 
5 
sprzeczności w postępowaniu apelacyjnym, gdy weźmie się pod uwagę zakres 
zaskarżenia i podniesione w apelacji zarzuty. 
Z omówionych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji, 
na  podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w związku (odpowiednio) z art. 39816 k.p.c.