Orzeczenie · 2021-05-26

IV CSKP 8/21

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2021-05-26

SNnieruchomościsłużebnościnajwyższy

służebność przesyłuzasiedzenienieruchomośćlinia energetycznaprzedsiębiorstwo państwoweuwłaszczeniedobra wiarawłasnośćSąd Najwyższy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Parafii (...) w I. od postanowienia Sądu Okręgowego w B., które oddaliło apelację parafii od postanowienia Sądu Rejonowego w I. oddalającego wniosek o ustanowienie służebności przesyłu na rzecz E. Sp. z o.o. w P. na działkach parafii. Służebność dotyczyła znoszenia istnienia urządzeń przesyłowych linii energetycznej 15 kV. Sąd Okręgowy uznał, że służebność została zasiedziana przez poprzednika prawnego spółki (Przedsiębiorstwo Państwowe „Z. B.”) w dniu 7 stycznia 2011 r., po upływie 20 lat od objęcia w samoistne posiadanie urządzeń energetycznych, które rozpoczęło się 7 stycznia 1991 r. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego za chybione. Podkreślono, że nabycie urządzeń przesyłowych i posiadania służebności przez przedsiębiorstwo państwowe nastąpiło z mocy prawa w wyniku uwłaszczenia, a posiadanie to było w dobrej wierze. Nabycie nieruchomości przez parafię w 2000 r. nie przerwało biegu zasiedzenia, ponieważ parafia nie była wówczas właścicielem i nie miała legitymacji do ochrony swoich praw. Sąd Najwyższy potwierdził, że zasiedzenie służebności przesyłu nastąpiło w dobrej wierze od 1991 r., a późniejsze przekształcenia własnościowe przedsiębiorstw nie wymagały dodatkowych umów czy decyzji administracyjnych.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Zagadnienia prawne (3)

Czy możliwe jest zasiedzenie służebności przesyłu przez przedsiębiorstwo państwowe, które korzystało z urządzeń energetycznych posadowionych na nieruchomości Skarbu Państwa, a następnie na nieruchomości nabytej przez osobę fizyczną?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, służebność przesyłu mogła zostać zasiedziana przez przedsiębiorstwo państwowe, a bieg zasiedzenia rozpoczął się w 1991 roku, jeszcze przed nabyciem nieruchomości przez parafię.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że nabycie urządzeń przesyłowych i posiadania służebności przez przedsiębiorstwo państwowe nastąpiło z mocy prawa w wyniku uwłaszczenia, a posiadanie to było w dobrej wierze. Nabycie nieruchomości przez parafię w 2000 roku nie przerwało biegu zasiedzenia, ponieważ parafia nie była wówczas właścicielem i nie miała legitymacji do ochrony swoich praw.

Czy nabycie nieruchomości przez parafię w 2000 roku na podstawie orzeczenia Komisji Majątkowej, jako nabycie pierwotne i bez obciążeń, mogło przerwać bieg zasiedzenia służebności przesyłu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, nabycie nieruchomości przez parafię nie przerwało biegu zasiedzenia, ponieważ orzeczenia Komisji Majątkowej mają charakter konstytutywny i wywierają skutek ex nunc, a ponadto parafia nie była wówczas właścicielem nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że orzeczenia Komisji Majątkowej nie mają mocy wstecznej i nie wpływają na bieg zasiedzenia między poprzednim właścicielem (Skarbem Państwa) a posiadaczem. Parafia nie miała legitymacji do ochrony swoich praw przed zasiedzeniem do czasu wydania orzeczenia przez Komisję.

Czy posiadanie służebności przesyłu przez przedsiębiorstwo państwowe od 1991 roku było posiadaniem w dobrej wierze?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, posiadanie rozpoczęte w 1991 roku przez przedsiębiorstwo państwowe było posiadaniem w dobrej wierze.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że przedsiębiorstwo państwowe, uwłaszczone mieniem państwowym, miało podstawy sądzić, że uzyskało niezbędny tytuł prawny do korzystania z nieruchomości państwowych, na których urządzenia były posadowione. Brak wyraźnej regulacji prawnej w tym zakresie był przeoczeniem legislacyjnym.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Parafia (…) w I.	instytucja	wnioskodawca
E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P.	spółka	uczestnik

Przepisy (29)

Główne

k.c. art. 305 § 1-4

Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące służebności przesyłu, które obowiązywały w momencie zasiedzenia.

u.z.p.p.

Ustawa o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych

Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r., od której należy liczyć bieg terminu zasiedzenia.

k.p.c. art. 398 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

k.c. art. 352 § 1

Kodeks cywilny

Posiadanie służebności w rozumieniu art. 352 § 1 i 2 k.c.

k.c. art. 172 § 1

Kodeks cywilny

Odpowiednie stosowanie do obliczenia okresów posiadania koniecznych do zasiedzenia.

k.c. art. 292

Kodeks cywilny

Zasiedzenie służebności gruntowej.

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej art. 60 § ust. 1 pkt 1 i pkt 5

Przepisy dotyczące regulacji własności nieruchomości.

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej art. 61 § ust. 1 pkt 2

Przepisy dotyczące regulacji własności nieruchomości.

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej art. 63 § ust. 3

Przepisy dotyczące regulacji własności nieruchomości.

k.p.c. art. 231

Kodeks postępowania cywilnego

Nie może stanowić podstawy kasacyjnej.

k.p.c. art. 232 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Nie może stanowić podstawy kasacyjnej.

k.p.c. art. 234

Kodeks postępowania cywilnego

Nie może stanowić podstawy kasacyjnej.

k.p.c. art. 382

Kodeks postępowania cywilnego

Może stanowić podstawę kasacyjną wyjątkowo.

k.p.c. art. 398 § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Nie może stanowić podstawy kasacyjnej zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.

k.p.c. art. 398 § 13

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.

k.p.c. art. 13 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Zastosowanie przepisów do postępowań przed Sądem Najwyższym.

k.p.c. art. 520 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 10 § ust. 4 pkt 2

Podstawa prawna ustalenia kosztów postępowania kasacyjnego.

k.c. art. 245 § 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 7

Kodeks cywilny

k.c. art. 121 § 4

Kodeks cywilny

k.c. art. 123 § 1 pkt 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 175

Kodeks cywilny

k.c. art. 128

Kodeks cywilny

k.c. art. 245 § 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 352

Kodeks cywilny

Ustawa o przedsiębiorstwach państwowych art. 42 § 2

Skreślenie przepisu dotyczącego przedsiębiorstw państwowych.

Ustawa o przedsiębiorstwach państwowych art. 46 § 2

Przepis dotyczący gospodarowania mieniem przez przedsiębiorstwa państwowe.

Ustawa z dnia 29 grudnia 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego

Ustawa, której wykonywanie mogło być przedmiotem oceny Komisji Majątkowej.