IV CSK 688/13

Sąd Najwyższy2014-04-29
SNCywilneprawo rzeczoweŚrednianajwyższy
księgi wieczysteskarga kasacyjnaSąd Najwyższywspólność majątkowaustanie wspólnościprawo rodzinnenieruchomościniezgodność stanu prawnego

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu braku oczywistej zasadności, wskazując na niezwiązanie sądu żądaniem pozwu w sprawie o usunięcie niezgodności w księdze wieczystej, gdy stan faktyczny uniemożliwia uwzględnienie roszczenia w zgłoszonym kształcie.

Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną powódki J. K. od wyroku Sądu Okręgowego w O., który oddalił jej powództwo o usunięcie niezgodności w księdze wieczystej. Skarżąca domagała się wpisania jej i byłego męża jako właścicieli nieruchomości na prawach wspólności małżeńskiej. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, stwierdzając brak oczywistej zasadności. Kluczowe było ustalenie, że wspólność małżeńska ustała przed wydaniem orzeczenia, co uniemożliwiło uwzględnienie żądania w zgłoszonej formie, a skarżąca nie odniosła się do tej kwestii.

Sąd Najwyższy w składzie sędzi Agnieszki Piotrowskiej rozpoznał skargę kasacyjną powódki J. K. od wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 22 marca 2013 r., który oddalił jej powództwo o usunięcie niezgodności w treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Powódka domagała się wpisania jej i jej byłego męża, M. K., jako właścicieli nieruchomości na prawach ustawowej wspólności małżeńskiej. Sąd Najwyższy, działając na posiedzeniu niejawnym, postanowił odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Uzasadnienie opiera się na przesłankach określonych w art. 398^9 § 1 k.p.c., wskazując, że skarżąca nie wykazała oczywistej zasadności skargi. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna jest środkiem nadzwyczajnym, służącym ochronie interesu publicznego i rozwojowi prawa, a nie korygowaniu wszelkich uchybień. Wskazano, że skarżąca, powołując się na oczywistą zasadność, nie odniosła się do kluczowej kwestii, jaką jest związanie sądu żądaniem pozwu w sprawach o usunięcie niezgodności księgi wieczystej. Powódka żądała wpisania jej i M. K. jako właścicieli w ustroju wspólności małżeńskiej, jednakże wspólność ta ustała z dniem uprawomocnienia się wyroku rozwodowego (31 października 2008 r.). W dacie orzekania o żądaniu powódki, ona i M. K. nie pozostawali już we wspólności ustawowej, co czyniło uwzględnienie roszczenia w zgłoszonym kształcie niemożliwym. Sąd Okręgowy prawidłowo wskazał tę okoliczność jako przyczynę oddalenia powództwa, a skarżąca nie podjęła polemiki z tym argumentem. Wobec braku wykazania oczywistej zasadności skargi, Sąd Najwyższy odmówił jej przyjęcia do rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd jest związany żądaniem pozwu, ale jeśli stan faktyczny uniemożliwia uwzględnienie żądania w zgłoszonym kształcie (np. z powodu ustania wspólności małżeńskiej, która była podstawą żądania), powództwo podlega oddaleniu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że w sprawach o usunięcie niezgodności księgi wieczystej sąd jest związany żądaniem pozwu. Jednakże, jeśli okoliczności faktyczne, takie jak ustanie wspólności ustawowej małżeńskiej, uniemożliwiają uwzględnienie żądania w pierwotnie zgłoszonym kształcie, sąd musi oddalić powództwo. Powódka domagała się wpisania jej i byłego męża jako właścicieli w ustroju wspólności małżeńskiej, która jednak ustała przed wydaniem orzeczenia, co czyniło jej żądanie niemożliwym do uwzględnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
J. K.osoba_fizycznapowódka
M. K.osoba_fizycznapozwany
Z. K.osoba_fizycznapozwana

Przepisy (5)

Główne

k.p.c. art. 398^9 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez stronę, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych, budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398^9 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

W przypadku braku przesłanek do przyjęcia skargi kasacyjnej, sąd odmawia jej przyjęcia.

k.r.o. art. 31 § § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Przepis w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 20 stycznia 2005 r., dotyczący powstania wspólności ustawowej.

k.r.o. art. 32 § § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Przepis w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 20 stycznia 2005 r., dotyczący składników majątku wspólnego.

u.k.w.h. art. 6

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Przepis dotyczący rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącej dotycząca naruszenia art. 31 i 32 § 1 k.r.o. oraz art. 6 u.k.w.h. bez odniesienia się do ustania wspólności małżeńskiej i związania sądu żądaniem pozwu.

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, silnie nacechowanym pierwiastkiem publicznoprawnym. Skarga kasacyjna służy ochronie interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania prawa oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój jurysprudencji i prawa pozytywnego. Oparcie wniosku na przesłance oczywistej zasadności wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej na pierwszy rzut oka sprzeczności wykładni lub zastosowania prawa.

Skład orzekający

Agnieszka Piotrowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku oczywistej zasadności, zwłaszcza w kontekście spraw dotyczących ksiąg wieczystych i ustania wspólności majątkowej małżeńskiej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z odmową przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia kryteria przyjęcia skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy, co jest istotne dla praktyków prawa. Pokazuje również, jak kluczowe jest odniesienie się do wszystkich argumentów sądu niższej instancji.

Kiedy Sąd Najwyższy odrzuci Twoją skargę kasacyjną? Kluczowe błędy, których musisz unikać.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV CSK 688/13
POSTANOWIENIE
Dnia 29 kwietnia 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Agnieszka Piotrowska
w sprawie z powództwa J. K.
‎
przeciwko M. K. i Z. K.
‎
o usunięcie niezgodności w treści księgi wieczystej z rzeczywistym                       stanem prawnym,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 29 kwietnia 2014 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej powódki
od wyroku Sądu Okręgowego w O.
‎
z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt I Ca
[…]
,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
W związku ze skargą kasacyjną powódki J. K. wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego w O., zważyć należy, co następuje:
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, przysługującym od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, silnie nacechowanym pierwiastkiem publicznoprawnym, a jej rolą nie jest korygowanie wszelkich orzeczeń sądowych zawierających ewentualne uchybienia, ponieważ tę funkcję realizują zwyczajne środki zaskarżenia i skarga o wznowienie postępowania. Skarga kasacyjna służy ochronie interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania prawa oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój jurysprudencji i prawa pozytywnego. Taka konstrukcja i rola  skargi kasacyjnej, powoduje konieczność poddania jej kontroli wstępnej, pod kątem spełniania kryteriów, kwalifikujących do przedstawienia skargi Sądowi Najwyższemu w celu merytorycznego rozpoznania.
Stosownie do 398
9
§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez stronę, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych, budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżąca powołała się na przesłankę wskazaną w art. 398
9
§ 1 punkt 4 k.p.c., a więc oczywistą zasadność skargi. Oparcie wniosku na tej przesłance wymaga wykazania przez wnoszącego skargę niewątpliwej, widocznej na pierwszy rzut oka (prima facie), bez konieczności pogłębionej analizy, sprzeczności wykładni lub zastosowania prawa materialnego lub procesowego z brzmieniem przepisów lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, niepubl., z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, niepubl., z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, niepubl., z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, niepubl., z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, niepubl.). Skarżący powinien zawrzeć w skardze wyodrębniony wywód prawny wskazujący, w czym przejawia się „oczywistość” naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 5 września 2008 roku, I CZ 64/08, niepubl., z dnia 19 grudnia 2001 roku, IV CZ 200/01 niepubl., z dnia 9 czerwca 2008 roku, II UK 37/08, niepubl.).
Wywody skarżącej koncentrują się wokół oczywistego, jej zdaniem, naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 31 i 32 § 1 k.r.o. w brzmieniu sprzed nowelizacji tej ustawy dokonanej z dniem 20 stycznia 2005 roku przez ustawę z dnia 17 czerwca 2004 roku o zmianie k.r.o. oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 162, poz. 1691) oraz art. 6 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U.2013.707 j.t.). Tymczasem przytaczając orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące istnienia „swoistego” domniemania faktycznego, że nabyte przez małżonków lub jednego z nich przedmioty majątkowe w czasie trwania wspólności wchodzą do majątku wspólnego, skarżąca pomija, że orzeczenia te wskazują jednocześnie, iż nabycie rzeczy do majątku odrębnego małżonka może wynikać z okoliczności faktycznych każdego indywidualnie rozpatrywanego przypadku. W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy wskazał na przesłanki uzasadniające jego ocenę,  że nieruchomość nabyta przez M. K. weszła do jego majątku odrębnego. Skarżąca pominęła także okoliczność o kardynalnym znaczeniu dla losów jej powództwa, a mianowicie to, że w sprawie o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym sąd jest związany żądaniem pozwu (por. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2010 roku, III CZP 134/09, OSNC 2010, nr 10, poz.131). Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że powódka, reprezentowana w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego, żądała wykreślenia z działu II księgi wieczystej pozwanej Z. K. i wpisanie w jej miejsce powódki oraz jej byłego męża M. K. jako właścicieli nieruchomości na prawach ustawowej wspólności małżeńskiej. Tymczasem sama powódka nie kwestionowała, że wspólność ta ustała z dniem prawomocności wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 25 sierpnia 2008 roku orzekającego rozwód ich małżeństwa, a więc z dniem 31 października 2008 roku (k. 85 akt I C
[…]
). W dacie orzekania o żądaniu powódki powódka i M. K. nie pozostawali więc już w ustroju wspólności ustawowej małżeńskiej, co uniemożliwiało uwzględnienie roszczenia powódki w zgłoszonym przez nią w pozwie kształcie. Do tej kwestii, wyraźnie wskazanej w uzasadnieniu Sądu Okręgowego (s. 4) jako przyczynę oddalenia powództwa  skarżąca w żadnej mierze się nie odniosła. Trudno więc podzielić pogląd skarżącej o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, co prowadziło do odmowy przyjęcia jej do rozpoznania (art. 398
9
§ 2 k.p.c.).
[aw]
jw

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI