IV CSK 687/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowództwo Zakładu Komunalnego Sp. z o.o. (zamawiający) przeciwko M.W. (wykonawca) dotyczyło zapłaty kary umownej w wysokości 116 500 zł. Strony zawarły umowę na zaprojektowanie i budowę centrum selektywnego zbierania odpadów, przewidując dwa etapy realizacji. Umowa zawierała postanowienia o karach umownych w przypadku odstąpienia od niej z winy wykonawcy (§ 7) oraz prawo zamawiającego do odstąpienia w razie opóźnienia przekraczającego 14 dni (§ 11). Wykonawca nie dotrzymał terminów, a jego dokumentacja była niekompletna. Po wezwaniu do natychmiastowego przystąpienia do prac, strona powodowa odstąpiła od umowy w zakresie niezrealizowanych etapów, naliczając karę umowną. Sąd Okręgowy uznał odstąpienie za skuteczne na podstawie art. 635 k.c., a Sąd Apelacyjny na podstawie art. 492 k.c., uznając, że ustawowe prawo odstąpienia jest dopuszczalne po wygaśnięciu umownego prawa odstąpienia. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pozwanego, stwierdzając, że po wygaśnięciu umownego prawa odstąpienia, strony mogą skorzystać z ustawowego prawa odstąpienia, a zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów o swobodzie umów i wykładni umowy nie były skuteczne w kontekście podstawy prawnej orzeczenia Sądu Apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja stosunku między umownym a ustawowym prawem odstąpienia od umowy, zwłaszcza po wygaśnięciu terminu na skorzystanie z prawa umownego.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy umowne prawo odstąpienia wygasło, a następnie skorzystano z prawa ustawowego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy strony umowy mogą skutecznie ograniczyć prawo do odstąpienia od umowy do przypadków ściśle określonych w umowie, wyłączając stosowanie ustawowego prawa odstąpienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, strony mogą zastrzec umowne prawo odstąpienia, ale po wygaśnięciu tego prawa, nadal przysługuje ustawowe prawo odstąpienia.
Uzasadnienie
Przepis art. 395 k.c. dotyczący umownego prawa odstąpienia ma charakter bezwzględnie obowiązujący w zakresie określenia terminu, ale względnie obowiązujący co do przyczyn i skutków. Po wygaśnięciu umownego prawa odstąpienia, strony mogą skorzystać z ustawowego prawa odstąpienia (np. na podstawie art. 491 k.c. lub art. 635 k.c.).
Jaki jest stosunek umownego prawa odstąpienia od umowy do ustawowego prawa odstąpienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zastrzeżenie umownego prawa odstąpienia nie wyklucza możliwości skorzystania z ustawowego prawa odstąpienia, zwłaszcza po wygaśnięciu terminu do skorzystania z prawa umownego.
Uzasadnienie
Umowne prawo odstąpienia i ustawowe prawo odstąpienia mogą współistnieć. Po wygaśnięciu terminu na skorzystanie z umownego prawa odstąpienia, strona może skorzystać z ustawowego prawa odstąpienia, jeśli istnieją ku temu podstawy.
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 492 k.c. jako podstawę prawną odstąpienia od umowy?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie oceniał prawidłowości zastosowania art. 492 k.c. przez Sąd Apelacyjny, ponieważ skarżący nie zarzucił naruszenia tego przepisu w skardze kasacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy jest związany podstawami kasacyjnymi i nie może badać kwestii prawnych, które nie zostały podniesione w skardze kasacyjnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Zakład Komunalny Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w O. | spółka | powód |
| M. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 395
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący umownego prawa odstąpienia od umowy. Wymaga określenia terminu, w którym można od umowy odstąpić. Ma charakter bezwzględnie obowiązujący w zakresie terminu, a względnie obowiązujący co do przyczyn i skutków.
k.c. art. 492
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący prawa odstąpienia od umowy w przypadku niewykonania zobowiązania w terminie ściśle określonym. Sąd Apelacyjny uznał go za skuteczną podstawę odstąpienia.
Pomocnicze
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, która pozwala stronom na określenie warunków umownych, w tym prawa odstąpienia.
k.c. art. 635
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący prawa zamawiającego do odstąpienia od umowy o dzieło w przypadku opóźnienia w rozpoczęciu lub wykończeniu dzieła.
k.c. art. 491 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący ustawowego prawa odstąpienia od umowy wzajemnej w przypadku zwłoki dłużnika. Nie ma zastosowania, gdy istnieje umowne prawo odstąpienia.
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący wykładni oświadczeń woli. Sąd Najwyższy uznał, że ocena prawna dopuszczalności zastosowania ustawowego prawa odstąpienia nie jest ustaleniem woli stron w rozumieniu tego przepisu.
k.p.c. art. 398¹³ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest związany podstawami kasacyjnymi.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zasad zasądzania kosztów postępowania.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący rozstrzygania o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący kosztów postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Możliwość skorzystania z ustawowego prawa odstąpienia od umowy po wygaśnięciu umownego prawa odstąpienia. • Skarga kasacyjna nie może skutecznie kwestionować zastosowania art. 492 k.c., jeśli nie został on podniesiony jako podstawa kasacyjna.
Odrzucone argumenty
Strony, wprowadzając do umowy prawo zamawiającego do odstąpienia od umowy w przypadku opóźnienia w wykonaniu przedmiotu umowy przekraczającego 14 dni, wykluczyły możliwość odstąpienia od umowy w przypadkach określonych w ustawie, w tym na podstawie art. 635 k.c. • Naruszenie art. 65 § 2 k.c. przez pominięcie woli stron, która miała polegać na wyłączeniu stosowania ustawowego prawa odstąpienia.
Godne uwagi sformułowania
Po wygaśnięciu umownego prawa odstąpienia od umowy strony mogą odstąpić od umowy na zasadach określonych w ustawie • Sąd Najwyższy, związany podstawami kasacyjnymi (art. 398¹³ § 1 k.p.c.), nie może poddać ocenie prawnej, czy Sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował powyższy przepis.
Skład orzekający
Irena Gromska-Szuster
przewodniczący, sprawozdawca
Anna Owczarek
członek
Władysław Pawlak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja stosunku między umownym a ustawowym prawem odstąpienia od umowy, zwłaszcza po wygaśnięciu terminu na skorzystanie z prawa umownego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy umowne prawo odstąpienia wygasło, a następnie skorzystano z prawa ustawowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kar umownych i odstąpienia od umowy, a jej rozstrzygnięcie wyjaśnia złożone relacje między prawem umownym a ustawowym.
“Czy można odstąpić od umowy po terminie? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice prawa umownego i ustawowego.”
Dane finansowe
WPS: 116 500 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 3600 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.