IV CSK 683/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o zapłatę kwoty 1.895.737,62 EURO z tytułu bezwarunkowej i nieodwołalnej gwarancji ubezpieczeniowej należytego wykonania kontraktu. Powód, G. Infrastruktura Wodociągowo-Kanalizacyjna Sp. z o.o., wystąpił z żądaniem zapłaty do pozwanego I. Towarzystwa Ubezpieczeń S.A. Sąd Okręgowy w G. uwzględnił powództwo, uznając gwarancję za zobowiązanie bezwarunkowe i abstrakcyjne, a zarzuty pozwanego za niezasadne. Sąd Apelacyjny w [...] zmienił ten wyrok, oddalając powództwo. Sąd Odwoławczy uznał, że wezwanie do zapłaty było nieprecyzyjne i brak było wskazania konkretnej podstawy żądania wynikającej z klauzuli 4.2 kontraktu, a także dopatrzył się nadużycia prawa przez beneficjenta gwarancji. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uchylił zaskarżony wyrok. Wskazał, że Sąd Apelacyjny mógł pominąć istotne dowody (pismo powoda z 28 kwietnia 2011 r. wskazujące podstawy żądania) oraz niewystarczająco uzasadnił zarzut nadużycia prawa. Podkreślono, że nawet w przypadku gwarancji kauzalnych, beneficjent nie musi wykazywać wystąpienia przyczyny, a jedynie ją wskazać. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na utrwalone orzecznictwo dotyczące abstrakcyjności i samodzielności gwarancji ubezpieczeniowych, nawet jeśli są one kauzalne. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja charakteru gwarancji ubezpieczeniowych, dopuszczalność zarzutów gwaranta, zasady stosowania instytucji nadużycia prawa w kontekście gwarancji, wymogi formalne wezwania do zapłaty z gwarancji.
Dotyczy specyficznego rodzaju gwarancji ubezpieczeniowej i stanu faktycznego sprawy. Wartość praktyczna może być ograniczona do podobnych stanów faktycznych i prawnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy gwarant (ubezpieczyciel) ma prawo żądać od beneficjenta gwarancji wskazania konkretnej podstawy żądania zapłaty wynikającej z umowy zabezpieczonej gwarancją, w przypadku gwarancji bezwarunkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy wskazał, że w przypadku gwarancji bezwarunkowej, nawet jeśli jest ona kauzalna, beneficjent powinien jedynie podać przyczynę uzasadniającą żądanie, a nie wykazywać jej wystąpienia. Pominięcie przez Sąd Apelacyjny dowodu wskazującego podstawy żądania oraz niewystarczające uzasadnienie zarzutu nadużycia prawa stanowiło podstawę do uchylenia wyroku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do utrwalonego orzecznictwa, zgodnie z którym gwarancja ubezpieczeniowa, nawet kauzalna, zachowuje samodzielny charakter. Beneficjent powinien wskazać przyczynę żądania, ale nie musi jej udowadniać. Zarzut nadużycia prawa wymaga szczegółowego uzasadnienia i nie może być stosowany rutynowo, aby nie negować sensu instytucji gwarancji.
Czy zarzut nadużycia prawa przez beneficjenta gwarancji ubezpieczeniowej został przez Sąd Apelacyjny wystarczająco uzasadniony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy uznał, że zarzut nadużycia prawa przez Sąd Apelacyjny został ogólnikowo stwierdzony i praktycznie nieuzasadniony, co stanowiło naruszenie przepisów procesowych i materialnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że powołanie się na przesłankę nadużycia prawa jest dopuszczalne wyjątkowo i wymaga szczegółowego uzasadnienia, np. gdy gwarancja staje się narzędziem uzyskania nienależnych korzyści lub jest wykorzystywana w wyniku zmowy. Ogólnikowe stwierdzenie nie spełnia tych wymogów.
Czy Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił charakter gwarancji ubezpieczeniowej jako kauzalnej i czy uwzględnił wszystkie dowody dotyczące podstaw żądania zapłaty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy zasugerował, że Sąd Apelacyjny mógł błędnie zakwalifikować gwarancję jako kauzalną i pominął istotny dowód (pismo powoda z 28 kwietnia 2011 r.) wskazujący podstawy żądania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na treść pisma powoda z 28 kwietnia 2011 r., które mogło stanowić wystarczające wskazanie podstaw żądania zgodnie z klauzulą 4.2 kontraktu. Pominięcie tego dowodu przez Sąd Apelacyjny stanowiło naruszenie przepisów postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. Infrastruktury Wodociągowo-Kanalizacyjnej Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. | spółka | powód |
| I. Towarzystwu Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej | spółka | pozwany |
| J. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą FIRMA G. | inne | wykonawca (konsorcjum) |
| F. – J. P. Sp. z o.o. | spółka | wykonawca (konsorcjum) |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
Niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że w przypadku gwarancji bezwarunkowej gwarant miał prawo żądać od beneficjenta wskazania konkretnej podstawy żądania zapłaty wynikającej z umowy zabezpieczonej gwarancją tylko dlatego, że w treści gwarancji wskazano numer klauzuli.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie przez pominięcie przy orzekaniu istotnych dowodów.
k.p.c. art. 233 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie przez pominięcie przy orzekaniu istotnych dowodów.
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie przez pominięcie przy orzekaniu istotnych dowodów.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Błędne uznanie, że brak wskazania przez powoda przesłanek zasadności żądania zapłaty oznacza naruszenie gwarancji i tym samym bezzasadne przerzucenie przez Sąd Apelacyjny ciężaru dowodu nadużycia gwarancji na powoda.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku.
Pomocnicze
k.c. art. 391
Kodeks cywilny
k.c. art. 393
Kodeks cywilny
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Błędne uznanie, że doszło do nadużycia prawa (nadużycia gwarancji) przez powoda.
k.p.c. art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Gwarancja ubezpieczeniowa ma charakter abstrakcyjny i samodzielny. • Obowiązek zapłaty sumy gwarancyjnej nie jest uzależniony od spełnienia innych warunków ze stosunku podstawowego. • Gwarant nie może skutecznie powoływać się na zarzuty wynikające ze stosunku podstawowego. • Sąd Apelacyjny pominął istotne dowody wskazujące podstawy żądania. • Zarzut nadużycia prawa przez Sąd Apelacyjny był niewystarczająco uzasadniony.
Odrzucone argumenty
Żądanie zapłaty sumy gwarancyjnej przez powoda było nadużyciem prawa. • Wezwanie do zapłaty było nieprecyzyjne i brak było wskazania podstaw z klauzuli 4.2 kontraktu. • Gwarancja miała charakter kauzalny, a powód nie wykazał wystąpienia przesłanek do jej uruchomienia.
Godne uwagi sformułowania
przedmiotowa gwarancja ma charakter zobowiązania bezwarunkowego i abstrakcyjnego, a zobowiązanie gwaranta ma charakter samodzielny • pozwanemu nie przysługuje uprawnienie do dokonywania oceny zasadności żądania zapłaty przez beneficjenta gwarancji • nie jest merytorycznym badaniem żądania zawartego w piśmie z dnia 11 kwietnia 2011 r., zwrócenie się przez pozwanego do powoda o podanie informacji wskazanych w powołanym piśmie z dnia 21 kwietnia 2011 r. • nieodwołalnie i bezwarunkowo na pierwsze żądanie • gwarancja stała się narzędziem uzyskania nienależytych korzyści, albo gdy wykorzystywana jest w wyniku zmowy
Skład orzekający
Mirosława Wysocka
przewodniczący
Antoni Górski
sprawozdawca
Bogumiła Ustjanicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja charakteru gwarancji ubezpieczeniowych, dopuszczalność zarzutów gwaranta, zasady stosowania instytucji nadużycia prawa w kontekście gwarancji, wymogi formalne wezwania do zapłaty z gwarancji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego rodzaju gwarancji ubezpieczeniowej i stanu faktycznego sprawy. Wartość praktyczna może być ograniczona do podobnych stanów faktycznych i prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia w obrocie gospodarczym – gwarancji ubezpieczeniowych, ich charakteru i potencjalnych nadużyć. Interpretacja Sądu Najwyższego ma znaczenie praktyczne dla wielu przedsiębiorców.
“Gwarancja ubezpieczeniowa: Bezwarunkowa czy z haczykiem? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice odpowiedzialności.”
Dane finansowe
WPS: 1 895 737,62 EURO
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.