IV CSK 659/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód S. G. domagał się od Skarbu Państwa zadośćuczynienia i odszkodowania za szkodę majątkową i niemajątkową doznaną wskutek przewlekłości postępowania karnego. Sąd Apelacyjny zasądził na jego rzecz 21 tys. zł zadośćuczynienia i 143 761 zł odszkodowania. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanego, uchylił wyrok w części dotyczącej odszkodowania, uznając, że jego wysokość została nieprawidłowo obliczona. Sąd Najwyższy wskazał, że powód musiał wykazać szkodę i jej rozmiar oraz związek przyczynowy z przewlekłością postępowania, a samo zasądzenie wynagrodzenia utraconego na dotychczasowym stanowisku, bez analizy możliwości podjęcia innej pracy, było niewystarczające. W pozostałej części skarga kasacyjna została oddalona, co oznacza utrzymanie w mocy zasądzonego zadośćuczynienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę majątkową i niemajątkową wynikającą z przewlekłości postępowania, zasady ustalania wysokości odszkodowania, znaczenie orzeczeń ETPCz w postępowaniu krajowym, możliwość dochodzenia roszczeń mimo oddalenia skargi na przewlekłość.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przewlekłości postępowania karnego i jego skutków, a także zasad ustalania odszkodowania. Wartość praktyczna może być ograniczona do spraw o podobnym charakterze.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przewlekłość postępowania karnego uzasadnia odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę majątkową i niemajątkową?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przewlekłość postępowania karnego może uzasadniać odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 417 k.c. oraz art. 448 k.c. (w zw. z art. 23 k.c.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że przewlekłość postępowania karnego może stanowić podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę majątkową i niemajątkową. Kluczowe jest wykazanie naruszenia prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie oraz związku przyczynowego między przewlekłością a doznaną szkodą.
Jakie są zasady ustalania wysokości odszkodowania za utratę zarobków spowodowaną przewlekłością postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ustalenie wysokości odszkodowania wymaga wykazania przez powoda szkody i jej rozmiaru oraz normalnego związku przyczynowego między przewlekłością a szkodą. Samo zasądzenie wynagrodzenia utraconego na dotychczasowym stanowisku, bez analizy możliwości podjęcia innej pracy, jest niewystarczające.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny nieprawidłowo ustalił wysokość odszkodowania za utratę zarobków, poprzestając na obliczeniu wynagrodzenia na dotychczasowym stanowisku, bez zbadania możliwości podjęcia przez powoda innej pracy. Wymagane jest wykazanie szkody i jej rozmiaru oraz związku przyczynowego.
Czy deklaracja Rządu złożona przed ETPCz o nieuzasadnionej zwłoce w postępowaniu karnym stanowi prejudykat dla odpowiedzialności Skarbu Państwa?
Odpowiedź sądu
Deklaracja Rządu złożona przed ETPCz, choć nie jest formalnym prejudykatem, może stanowić element wspierający ustalenie przewlekłości postępowania przez sąd krajowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że choć deklaracja Rządu złożona przed ETPCz nie ma mocy prejudykatu, to sąd krajowy był uprawniony wesprzeć swoje stanowisko o przewlekłości postępowania faktem formalnego przyznania tego przez Rząd.
Czy oddalenie skargi na przewlekłość postępowania pozbawia stronę możliwości dochodzenia odszkodowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, fakt oddalenia skargi na przewlekłość postępowania nie pozbawia strony możliwości dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych, jeśli wykaże przesłanki odpowiedzialności Skarbu Państwa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przepisy dotyczące skargi na przewlekłość należy rozumieć w ten sposób, że sąd w procesie cywilnym jest związany orzeczeniem stwierdzającym przewlekłość, nie jest natomiast związany orzeczeniem oddalającym skargę. Odmienna wykładnia byłaby sprzeczna z Konstytucją i EKPC.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. G. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Prezes Sądu Rejonowego w (...) | organ_państwowy | pozwany |
| Prokurator Prokuratury Rejonowej w (...) | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 417
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Podstawa dochodzenia zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398³ § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy skargi kasacyjnej.
ustawa o skardze na przewlekłość art. 15
Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
Możliwość dochodzenia od Skarbu Państwa naprawienia szkody wynikłej ze stwierdzonej przewlekłości.
ustawa o skardze na przewlekłość art. 16
Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
Podstawa dochodzenia naprawienia szkody wynikłej z przewlekłości przez stronę, która nie wniosła skargi.
k.k.
Kodeks karny
Dotyczy czynów, które były przedmiotem postępowania karnego.
k.p.k. art. 17 § 1 pkt 10
Kodeks postępowania karnego
Podstawa umorzenia postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieprawidłowe ustalenie wysokości odszkodowania za utratę zarobków z powodu braku analizy możliwości podjęcia innej pracy. • Błędna wykładnia art. 6 w zw. z art. 417 k.c. przez przerzucenie ciężaru dowodu na pozwanego w zakresie szkody i jej wysokości.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania przez odmowę przyjęcia pisma procesowego. • Niezastosowanie art. 15 i 16 ustawy o skardze na przewlekłość. • Błędne zastosowanie art. 15 w zw. z art. 4 ustawy o skardze na przewlekłość przez uznanie decyzji ETPCz i deklaracji Rządu za prejudykat. • Błędna wykładnia art. 6 w zw. z art. 417 k.c. przez przyjęcie domniemania doznania krzywdy i przerzucenie ciężaru dowodu na pozwanego.
Godne uwagi sformułowania
„potwierdza nieuzasadnioną zwłokę w postępowaniu karnym przeciwko skarżącemu (art. 6 ust. 1 Konwencji)” • „quasi uznanie zasady odpowiedzialności cywilnej Skarbu Państwa za szkodę wywołaną przewlekłością” • „silne, choć możliwe do obalenia domniemanie, iż nadmiernie długie postępowanie sądowe spowoduje szkodę moralną” • „skutkuje przeniesieniem ciężaru dowodu na okoliczność podważenia domniemanego doznania krzywdy na pozwanego” • „nie pozbawia jej możliwości powołania się na ten przepis przy dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych za naruszenie prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki” • „nie jest związany orzeczeniem oddalającym skargę” • „nie pozbawia strony możliwości dochodzenia naprawienia szkody (majątkowej i niemajątkowej) wynikłej z naruszenia prawa” • „powód jest - na ogólnych zasadach - zobowiązany do wykazania wszystkich przesłanek deliktowej odpowiedzialności Skarbu Państwa” • „nie ma podstaw do zakwestionowania tezy o istnieniu normalnego związku pomiędzy tymi zdarzeniami, a utratą przez powoda pracy na kolei” • „zasądzenie odszkodowania opartego na przyjęciu, że szkoda doznana przez powoda, za którą ponosi odpowiedzialność pozwany, to zarobki „utracone” w okresie od marca 2009 r. do listopada 2014 r., w wysokości obliczonej na podstawie pełnego wynagrodzenia na stanowisku zajmowanym przez powoda do chwili zwolnienia.”
Skład orzekający
Mirosława Wysocka
przewodniczący, sprawozdawca
Jan Górowski
członek
Paweł Grzegorczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę majątkową i niemajątkową wynikającą z przewlekłości postępowania, zasady ustalania wysokości odszkodowania, znaczenie orzeczeń ETPCz w postępowaniu krajowym, możliwość dochodzenia roszczeń mimo oddalenia skargi na przewlekłość."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przewlekłości postępowania karnego i jego skutków, a także zasad ustalania odszkodowania. Wartość praktyczna może być ograniczona do spraw o podobnym charakterze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu przewlekłości postępowań sądowych i jego konsekwencji finansowych dla obywateli, a także roli orzecznictwa międzynarodowego w polskim prawie.
“Przewlekłe postępowanie karne kosztowało go fortunę. Sąd Najwyższy wyjaśnia, jak Skarb Państwa musi to naprawić.”
Dane finansowe
WPS: 350 000 PLN
zadośćuczynienie: 21 000 PLN
odszkodowanie: 143 761 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.