IV CSK 623/13

Sąd Najwyższy2014-04-10
SNCywilneodpowiedzialność deliktowaWysokanajwyższy
skarga kasacyjnaSąd Najwyższyzadośćuczynieniekrzywdaśmierć osoby bliskiejubezpieczenie OCart. 448 k.c.art. 446 k.c.

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że pozwany nie wykazał istnienia przesłanek uzasadniających jej merytoryczne rozpoznanie.

Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną pozwanego PZU S.A. od wyroku Sądu Apelacyjnego, który zmieniał wyrok Sądu Okręgowego w R. Pozwany wnosił o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazując na istotne zagadnienie prawne dotyczące możliwości przyznania zadośćuczynienia za krzywdę najbliższym członkom rodziny osoby zmarłej przed wprowadzeniem art. 446 § 4 k.c. Sąd Najwyższy stwierdził, że stanowisko w tej sprawie jest ugruntowane w orzecznictwie, a pozwany nie wykazał istnienia przesłanek z art. 398^9 § 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy w składzie orzekającym zajął się skargą kasacyjną wniesioną przez pozwanego PZU S.A. od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 3 lipca 2013 r., który z kolei zmieniał wyrok Sądu Okręgowego w R. z dnia 3 grudnia 2012 r. w sprawie o zapłatę. Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego celem jest ochrona interesu publicznego poprzez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania prawa. Zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, zachodzi nieważność postępowania lub skarga jest oczywiście uzasadniona. Pozwany argumentował, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne dotyczące możliwości przyznania zadośćuczynienia za własną krzywdę niemajątkową najbliższym członkom rodziny osoby zmarłej w wyniku wypadku komunikacyjnego przed wprowadzeniem art. 446 § 4 k.c., a także potrzeba wykładni przepisów art. 23 i 448 k.c. Sąd Najwyższy, powołując się na ugruntowane orzecznictwo, w tym uchwały III CZP 76/10, III CZP 32/11 oraz wyroki IV CSK 307/09, II CSK 537/10, I CSK 621/10 i I CSK 314/11, stwierdził, że spowodowanie śmierci osoby bliskiej może uzasadniać przyznanie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. przed wprowadzeniem art. 446 § 4 k.c. Podkreślono, że przytoczone orzeczenia dotyczyły spraw, w których roszczenia dochodzono od ubezpieczycieli. Dodatkowo, Sąd Najwyższy odwołał się do uchwały III CZP 93/12, która potwierdziła, że art. 34 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych nie wyłączał z zakresu ochrony ubezpieczeniowej zadośćuczynienia za krzywdę na podstawie art. 448 k.c. Wobec powyższego, Sąd Najwyższy uznał, że pozwany nie wykazał istnienia przesłanek uzasadniających przyjęcie skargi do rozpoznania i na podstawie art. 398^9 § 2 k.p.c. odmówił jej przyjęcia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jest dopuszczalne.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że stanowisko w tej sprawie jest ugruntowane w orzecznictwie, a spowodowanie śmierci osoby bliskiej może stanowić naruszenie dobra osobistego członków rodziny i uzasadniać przyznanie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. przed wprowadzeniem art. 446 § 4 k.c.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strona wygrywająca

Powszechny Zakład Ubezpieczeń Spółka Akcyjna w W.

Strony

NazwaTypRola
D. W.osoba_fizycznapowód
J. W.osoba_fizycznapowód
Powszechny Zakład Ubezpieczeń Spółka Akcyjna w W.spółkapozwany

Przepisy (5)

Główne

k.p.c. art. 398^9 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez stronę, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych, budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

k.c. art. 448

Kodeks cywilny

Przepis ten stanowi podstawę przyznania zadośćuczynienia za krzywdę niemajątkową.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398^9 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Na posiedzeniu niejawnym Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jeżeli okoliczności wskazane w art. 398^3 § 1 uzasadniają jej przyjęcie.

k.c. art. 446 § § 4

Kodeks cywilny

Przepis wprowadzony w celu uregulowania kwestii zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej.

u.u.o. art. 34 § ust. 1

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

Przepis określający zakres ochrony ubezpieczeniowej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Orzecznictwo Sądu Najwyższego jest jednolite w kwestii możliwości przyznania zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej na podstawie art. 448 k.c. przed wprowadzeniem art. 446 § 4 k.c.

Odrzucone argumenty

Istnienie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej przed wprowadzeniem art. 446 § 4 k.c. Potrzeba wykładni przepisów art. 23 i 448 k.c. budzących poważne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie.

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, silnie nacechowanym pierwiastkiem publicznoprawnym. Jej rolą nie jest korygowanie wszelkich orzeczeń sądowych zawierających ewentualne uchybienia. Skarga kasacyjna służy ochronie interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania prawa oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój jurysprudencji i prawa pozytywnego.

Skład orzekający

Agnieszka Piotrowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowane stanowisko Sądu Najwyższego w sprawie możliwości dochodzenia zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej na podstawie art. 448 k.c. przed wprowadzeniem art. 446 § 4 k.c., a także w kontekście ochrony ubezpieczeniowej."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego i orzeczniczego sprzed nowelizacji przepisów oraz specyfiki skargi kasacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie dotyczy ważnej kwestii zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej, co ma duży wymiar emocjonalny i praktyczny dla wielu osób. Pokazuje też mechanizm działania skargi kasacyjnej.

Czy można dostać zadośćuczynienie za śmierć bliskiego, gdy przepisy były inne? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV CSK 623/13
POSTANOWIENIE
Dnia 10 kwietnia 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Agnieszka Piotrowska
w sprawie z powództwa D. W. i J. W.
‎
przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej w W.
‎
o zapłatę,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 10 kwietnia 2014 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej
od wyroku Sądu Apelacyjnego
‎
z dnia 3 lipca 2013 r.,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
W związku z wniesieniem przez pozwanego PZU S.A., skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 3 lipca 2013 roku zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w R. z dnia 3 grudnia 2012 r. zważyć należy, co następuje:
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, przysługującym od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, silnie nacechowanym  pierwiastkiem publicznoprawnym, a jej rolą nie jest korygowanie wszelkich orzeczeń sądowych zawierających ewentualne uchybienia, ponieważ tę funkcję realizują zwyczajne środki zaskarżenia i skarga o wznowienie postępowania. Skarga kasacyjna służy ochronie interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania prawa oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój jurysprudencji i prawa pozytywnego. Taka konstrukcja i rola skargi kasacyjnej, powoduje konieczność poddania jej kontroli wstępnej pod kątem spełniania kryteriów, kwalifikujących do przedstawienia skargi Sądowi Najwyższemu w celu merytorycznego rozpoznania.
Stosownie do 398
9
§ 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez stronę, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych, budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżący przytoczył przesłanki wskazane w  art. 398
9
§ 1 punkt 1 i 2 k.p.c., a więc istnienie istotnego zagadnienia prawnego, którego wyjaśnienie ma decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz potrzebę wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie.
Przedstawienie okoliczności, uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne, polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Konieczne jest wyjaśnienie, jakie zagadnienie prawne występuje w sprawie i dlaczego jest ono istotne, albo określenie, które przepisy wymagają wykładni Sądu Najwyższego, ze wskazaniem, na czym polegają związane z tym poważne wątpliwości, lub z przedstawieniem rozbieżności występujących w orzecznictwie sądów (por. postanowienie SN z dnia 5 grudnia 2013 r.,
II CSK 244/13, niepubl).  Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, nie publ.). Twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (por. niepublikowane postanowienia Sądu Najwyższego z 10 marca 2010 r., II UK 363/09  i z 12 marca 2010 r., II UK 400/09).
Przedstawione we wniosku zagadnienie prawne sprowadza się do wyjaśnienia kwestii, czy dopuszczalne jest przyznanie zadośćuczynienia za własną krzywdę niemajątkową najbliższym członkom rodziny osoby zmarłej w wyniku wypadku komunikacyjnego przed wprowadzeniem do kodeksu cywilnego art. 446 § 4, a nadto zachodzi, zdaniem pozwanego, potrzeba dokonania wykładni  przepisów art. 23, 23 i 448 k.c. budzących poważne wątpliwości i rozbieżności  w orzecznictwie. W związku  z tym zauważyć należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego  ugruntowane jest jednolite stanowisko, że spowodowanie śmierci osoby bliskiej może stanowić naruszenie dobra osobistego członków rodziny zmarłego w postaci szczególnej więzi rodzinnej łączącej ich ze zmarłym  i uzasadniać przyznanie im zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c., jeżeli śmierć nastąpiła na skutek deliktu przed dniem 3 sierpnia 2008 r. (por. uchwały Sądu Najwyższego: z dnia 22 października 2010 r., III CZP 76/10, OSNC-ZD 2011, nr B, poz. 42 i z dnia 13 lipca 2011 r., III CZP 32/11, OSNC 2012, nr 1 poz. 10 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 14 stycznia 2010 r., IV CSK 307/09, OSNC-ZD 2010, nr C, poz. 91, z dnia 25 maja 2011, II CSK 537/10, nie publ., z dnia 11 maja 2011 r., I CSK 621/10, nie publ. i z dnia 15 marca 2012 r., I CSK 314/11, nie publ.). Należy podkreślić, że wszystkie przytoczone orzeczenia zostały wydane w sprawach, w których roszczenia z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej były bezpośrednio dochodzone od ubezpieczycieli. W uchwale z dnia 20 grudnia 2012 r. (III CZP 93/12, OSNC 2013, nr 7-8, poz. 84) Sąd Najwyższy stwierdził, że artykuł 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. Nr 124, poz. 1152 ze zm.) - w brzmieniu sprzed dnia 11 lutego 2012 r. - nie wyłączał z zakresu ochrony ubezpieczeniowej zadośćuczynienia za krzywdę osoby, wobec której ubezpieczony ponosił odpowiedzialność na podstawie art. 448 k.c.
W tej sytuacji uznać należy, że pozwany nie wykazał istnienia powołanych w skardze kasacyjnej przesłanek, uzasadniających przyjęcie jej do rozpoznania, stąd  na podstawie art. 398
9
§ 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI