IV CSK 593/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła podziału majątku spółki cywilnej "P.", która prowadziła działalność w zakresie uprawy borówki. Wnioskodawcy E. B. i M. B. domagali się podziału majątku wspólnego z uczestnikami H. K. i J. K. Sąd Rejonowy ustalił skład majątku, w tym ruchomości i wierzytelności, a następnie dokonał podziału, przyznając wnioskodawcom ruchomości i zasądzając od nich znaczną kwotę spłaty na rzecz uczestników. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację wnioskodawców, zmienił postanowienie w zakresie ustalenia wierzytelności o rozliczenie przychodów oraz kwoty spłaty. Sąd Najwyższy, rozpatrując skargę kasacyjną uczestników, uchylił zaskarżone postanowienie w istotnych punktach i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Głównym problemem było prawidłowe ustalenie składników majątku wspólnego po rozwiązaniu spółki, w szczególności rozliczenie przychodów z nieruchomości, na które spółka miała prawo użytkowania, oraz nakładów poczynionych przez wspólników. Sąd Najwyższy podkreślił, że rozliczeniu podlegają nie tylko wkłady i majątek spółki do momentu jej rozwiązania, ale także dochody uzyskane z tego majątku po rozwiązaniu spółki, aż do daty prawomocnego podziału majątku. Sąd wskazał również na potrzebę rzetelnego uzasadnienia przez sądy niższych instancji zastosowania przepisu o rozłożeniu spłaty na raty.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaRozliczenia majątku spółki cywilnej po jej rozwiązaniu, w tym rozliczenie przychodów i nakładów po dacie rozwiązania spółki, a także stosowanie art. 320 k.p.c. w postępowaniach działowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji podziału majątku spółki cywilnej zajmującej się produkcją rolną, ale zawiera ogólne zasady dotyczące rozliczeń po ustaniu stosunku spółki.
Zagadnienia prawne (4)
Jakiego rodzaju prawa tworzą majątek wspólny wspólników spółki cywilnej podlegający podziałowi po jej rozwiązaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Majątek wspólny wspólników spółki cywilnej po jej rozwiązaniu tworzą nie tylko wkłady i majątek spółki do momentu jej rozwiązania, ale także dochody uzyskane z tego majątku po rozwiązaniu spółki, aż do daty prawomocnego podziału majątku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że rozliczeniu podlegają nie tylko majątek spółki do momentu jej rozwiązania, ale także zyski wypracowane przez jej majątek po ustaniu spółki, jeśli były wykorzystywane przez byłych wspólników.
Jakiego okresu mogą dotyczyć rozliczenia pomiędzy byłymi wspólnikami spółki cywilnej związane z podziałem majątku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Rozliczenia mogą obejmować okres od momentu rozwiązania spółki do daty prawomocnego zakończenia postępowania działowego, w tym dochody uzyskane z majątku wspólnego w tym okresie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że dochody ze sprzedaży owoców borówek uzyskane w okresie pomiędzy rozwiązaniem spółki a dokonaniem podziału jej majątku podlegają podziałowi w sprawie o podział majątku wspólnego.
Czy sąd może rozłożyć na raty spłatę zasądzoną w postępowaniu działowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może rozłożyć na raty spłatę zasądzoną w postępowaniu działowym na podstawie art. 320 k.p.c., jednak powinno to być stosowane w szczególnie uzasadnionych wypadkach, a ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie wnioskującej o rozłożenie na raty.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że stosowanie art. 320 k.p.c. nie powinno być regułą, a sądy meriti nie wyjaśniły przekonująco przyczyn zastosowania tego przepisu na korzyść wnioskodawców.
Czy krzewy borówki, jako część plantacji na nieruchomości, stanowią majątek wspólny podlegający podziałowi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Krzewy borówki, jako część zorganizowanego przedsiębiorstwa (plantacji) na nieruchomości, której prawo użytkowania zostało wniesione do spółki, podlegają rozliczeniu jako nakłady, nawet jeśli z mocy art. 48 k.c. staną się własnością właściciela nieruchomości po wygaśnięciu użytkowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że całe zorganizowane przedsiębiorstwo na gruncie, w tym nasadzone krzewy borówki, stanowi nakład podlegający rozliczeniu przy podziale majątku wspólnego, jeśli wspólnikom przysługuje wierzytelność o zwrot nakładów wobec właścicieli nieruchomości.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| M. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| H. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (30)
Główne
k.c. art. 875 § § 3
Kodeks cywilny
Dotyczy stosowania przepisów o współwłasności do majątku wspólnego wspólników po rozwiązaniu spółki cywilnej.
k.p.c. art. 320
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do rozłożenia świadczenia na raty.
Pomocnicze
k.c. art. 871
Kodeks cywilny
Dotyczy zwrotu wkładów wspólnikom po zapłaceniu długów spółki.
k.c. art. 207
Kodeks cywilny
Dotyczy podziału pożytków i innych przychodów z rzeczy wspólnej.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Dotyczy prawa właściciela do pobierania pożytków i innych dochodów z rzeczy.
k.c. art. 48
Kodeks cywilny
Dotyczy części składowych rzeczy.
k.c. art. 211
Kodeks cywilny
Dotyczy podziału rzeczy wspólnej.
k.c. art. 212
Kodeks cywilny
Dotyczy sposobu podziału rzeczy wspólnej.
k.c. art. 617
Kodeks cywilny
Dotyczy przepisów o podziale rzeczy.
k.c. art. 244 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego.
k.c. art. 252
Kodeks cywilny
Dotyczy przeniesienia użytkowania.
k.c. art. 320
Kodeks cywilny
Dotyczy rozłożenia świadczenia na raty.
k.c. art. 233 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.c. art. 233 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy szacowania przychodów i dochodów w przypadku braku dokumentacji.
k.c. art. 322
Kodeks cywilny
Dotyczy szacowania przychodów i dochodów w przypadku braku dokumentacji.
k.c. art. 725
Kodeks cywilny
Dotyczy umowy rachunku bankowego.
k.c. art. 50
Kodeks cywilny
Dotyczy prawa bankowego.
k.c. art. 260 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy roszczeń o zwrot nakładów.
k.c. art. 753 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy rozliczeń w umowie spółki.
k.p.c. art. 3983 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy podstaw kasacyjnych.
k.p.c. art. 39813 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy związania Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi.
k.p.c. art. 3983 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kwestionowania ustaleń faktycznych w skardze kasacyjnej.
k.p.c. art. 217 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wniosków dowodowych.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dopuszczalności dowodu.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy treści orzeczenia.
k.p.c. art. 380
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kontroli postanowień sądu drugiej instancji przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 39821
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kontroli postanowień sądu drugiej instancji przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 39815
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy uchylenia orzeczenia przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów k.p.c. do postępowań przed Sądem Najwyższym.
k.p.c. art. 618 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zgłaszania roszczeń w postępowaniu działowym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe zastosowanie art. 875 k.c. w zw. z art. 207 i 140 k.c. przez odmowę zaliczenia do majątku wspólnego dochodów ze sprzedaży owoców borówek osiągniętych przez wnioskodawców w okresie pomiędzy rozwiązaniem spółki a podziałem jej majątku. • Niewłaściwe zastosowanie art. 320 k.p.c. przez rozłożenie na raty płatności kwoty zasądzonej od wnioskodawców na rzecz uczestników bez należytego uzasadnienia. • Naruszenie przepisów procesowych dotyczących dopuszczalności dowodów i wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych.
Godne uwagi sformułowania
Rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno rozpocząć się od zbadania zasadności zarzutów zgłoszonych w ramach drugiej podstawy kasacyjnej. • Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. • Stosowanie art. 320 k.p.c. nie powinno być regułą, lecz wyjątkiem. • Dochody ze sprzedaży owoców borówek pochodzących z plantacji założonej przez wspólników spółki cywilnej [...] uzyskane w okresie pomiędzy rozwiązaniem spółki cywilnej a dokonaniem podziału jej majątku, po wygaśnięciu prawa użytkowania nieruchomości, podlegają podziałowi w sprawie o podział majątku wspólnego rozwiązanej spółki.
Skład orzekający
Marta Romańska
przewodniczący, sprawozdawca
Krzysztof Pietrzykowski
członek
Janusz Kaspryszyn
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Rozliczenia majątku spółki cywilnej po jej rozwiązaniu, w tym rozliczenie przychodów i nakładów po dacie rozwiązania spółki, a także stosowanie art. 320 k.p.c. w postępowaniach działowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału majątku spółki cywilnej zajmującej się produkcją rolną, ale zawiera ogólne zasady dotyczące rozliczeń po ustaniu stosunku spółki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy rozliczeń po zakończeniu działalności spółki cywilnej, co jest częstym problemem w praktyce. Wyjaśnia, jak rozliczać przychody i nakłady po rozwiązaniu spółki, co jest cenne dla prawników i przedsiębiorców.
“Jak rozliczyć majątek spółki cywilnej po jej rozwiązaniu? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe zasady.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.